Dyszno (do 1945 ) – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno. Według danych z 2012 miejscowość liczyła 195 mieszkańców.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.
Wieś znajdowała się od ok. 1250 na terytorium powstałej Nowej Marchii. Od XV w. do I połowy XVIII w. właścicielem była rodzina von Schönebeck, posiadająca majątki w powiecie myśliborskim i chojeńskim. W latach 1766–1793 majątek należał do rodziny von Humboldt, z której pochodzili bracia Aleksander – przyrodnik i podróżnik, jeden z twórców nowoczesnej geografii, oraz Wilhelm – filozof i językoznawca. Od 1945 leży w granicach Polski.
Pośrodku wsi znajduje się kościół z XVI w., z ryglową wieżą dobudowaną w XVIII w. oraz park typu krajobrazowego, założony w XIX w. Na terenach polnych rosną zespoły drzew pomnikowych Lipy Humboldta i Dęby Humboldta o obwodach do 750 cm.
Toponimia Dawna nazwa niemiecka została prawdopodobnie przeniesiona z miejscowości Ringenwalde koło Strausbergu. Jest ona zlepkiem dwóch słów: średnio-dolno-niemieckiego ringe „mały, niski” lub rink, ringes „krąg, obwódka”, oraz -walde, od średnio-dolno-niemieckiego wolt „las”.
Nazwy na przestrzeni wieków: Ringenwolde 1337; Rygenwalde, Ryngenwalde 1339; Ringenwalde 1833; Ringenwalde do 1945; po 1945 Dyszno, przejściowo Deszno Kraińskie (1960).
Położenie Wieś położona jest 9 km na płn.-wsch. od Dębna, 14 km na płd.-zach. od Myśliborza.
Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren, na którym położone jest Dyszno należy do prowincji Niżu Środkowoeuropejskiego, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.
Integralne części wsi + Integralne części wsi Dyszno SIMC Nazwa Rodzaj0179878 Borówno kolonia0179884 Przylaszczka kolonia
Środowisko przyrodnicze Założenie parkowe z wkomponowaną siecią strumyków i niewielkich stawów, z 470 starymi drzewami; zespoły drzew pomnikowych „Lipy Humboldta” (3 szt.) i „Dęby Humboldta” (18 sztuk), o obwodach do 750 cm. Występuje tu także chroniony gatunek: rokitnik zwyczajny. Środowisko jest nieskażone.
Historia VIII – poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz); mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty 1112–1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje z czasem Nowa Marchia 1320–1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich 1323 – władzę w Nowej Marchii obejmują Wittelsbachowie 1337 – pierwsza wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Ringenwolde, w ziemi golenickiej: Ringenwolde LXIIII, dos IIII. Frumolt de wothvick pro seruicio X, Bornim pro seruicio VIII, Raso pro seruicio V, pactus X solidos, Heyne witte habet ibidem seruicium – wieś liczy 64 łany (mansos), wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), lennikami zobowiązanym do służby konnej są Fromold Wutsik posiadający 10 łanów, Bornim z 8 łanami, Raso z 5 łanami oraz Heyne Witte (bez podania liczby łanów), pakt (pactus) płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 10 szylingów (solidos). XV–1763 w. – we wsi ród von Schönebeck 1402-1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego 1535-1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego 1538 – margrabia Jan kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą 1643 – elektor brandenburski przekazuje Dyszno w lenno von Schönebeckom (Asche Berndt, Christian i Asmus Jürge, trzej nieletni synowie Hansa von Schönebeck) 1701 – powstanie Królestwa Prus 1724 – wzmianka o rodzinie von Schönebeck 29 sierpnia 1759 – baron Friedrich Ernst von Hollwede (ur. 12 marca 1723, zm. 26 stycznia 1765) właściciel Dyszna, Krężlina i zamku Tegel, poślubia Marie Elizabeth Colomb (ur. 8 grudnia 1741 w Berlinie), córkę Johanna Heinricha Colomba (1695–1759) z Berlina (rodzina francuskich Hugenotów z Prowansji), z którą miał syna Heinricha Friedricha Ludwiga Ferdinanda (1762–1817) i córkę (zmarłą w dzieciństwie) 1763 – ostatni przedstawiciel rodu von Schönebeck sprzedaje Dyszno kapitanowi von Hollwede 27 października 1766 – Marie-Elizabeth von Hollwede, z domu Colomb, wychodzi w Berlinie za mąż za Alexandra Georga von Humboldt (ur. 22 września 1720 w Zamenz), pruskiego majora, który w ten sposób staje się właścicielem Dyszna, Krężelina i zamku Tegel 6 stycznia 1779 – umiera Alexander Georg von Humboldt, pochowany zostaje początkowo w kościele w Dysznie, następnie w Falkenberg niedaleko Berlina 1793 – majątek Dyszno kupuje starosta powiatu chojeńskiego Carl Cristoph Gottlob von Knobelsdorff z Zielina za 72 tysiące talarów, z czego 45 tysięcy talarów pozostaje do 1803 jako hipoteka nie podlegająca spłacie (niem. unkündbare Hypothek) 22 lipca 1796 – od Knobelsdorffa majątek nabywa poeta Franz von Kleist za 91 tysięcy talarów; zmarł on 8 sierpnia 1797, a wdowa po nim, Albertine z domu von Jungk (ur. 2 lipca 1774 w Falckenhagen (?), zm. 16 listopada 1864 w Charlottenburgu koło Berlina), wyszła w 1800 za kapitana Ferdinanda Heinricha Thomasa von Waldow (1765–1830) z Dannenwalde, z którym miała syna Karla (ur. 7 sierpnia 1801 w Dysznie). 19 listopada 1796 – w Tegel umiera Maria Elizabeth von Humboldt; młodszy syn Alexander von Humboldt otrzymuje tajną hipotekę na majątku Dyszno (45 tys. talarów) oraz 8 tys. talarów na hipotece Tegel, co wraz z pozostałymi inwestycjami i gotówką dawało spadek o wartości 91 475 talarów thumb|180px|Aleksander von Humboldt, obraz Friedricha Georga Weitsch z 1806 1801 – właścicielem Dyszna staje się rodzina von Reede (Rhöden, Rehden) 1806–1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12 lipca 1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej 1807–1811 – reformy gospodarcze Steina – Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach 1815–1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu Myślibórz, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej 1817 – właścicielem Dyszna staje się Blell
+ Przyległości majątku Dyszno w XIX / XX w.Niemiecka nazwa Obiekt Położenie Polska nazwa Ludność ok. 1820 Ludność w 1852Knack kolonia 0,5 km na płd. Przylaszczka Krummkavel folwark 3,5 km na płn.-zach. Krężelin 17 135Wilhelminenwalde kolonia, zakład 1 km na płd. Borówno 294 thumb|Kościół pw. św. Wojciecha 1821–1834 – Dyszno w rękach Johanna Carla Friedricha Köppen (ur. 27 grudnia 1782 w Berlinie, zm. 26 czerwca 1834 w Dysznie, poślubił 11 listopada 1781 Sophię Emilię z domu Zürn, będącą córką Johanna Friedricha Köppen i Anny Marii Caroline Blell); nabyte za cenę 54 tysięcy talarów Dyszno pozostaje w posiadaniu rodziny Köppen do końca II wojny światowej 1830–1840 – zbudowano pałac 1834–1861 – właścicielem majątku Carl Albert Friedrich Köppen 1861–1905 – właścicielem majątku Otto Köppen 1871–1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonej Drugiej Rzeszy Niemieckiej 1882 – oddano do użytku linię kolejową łączącą Stargard Szczeciński z Kostrzynem, która przechodziła przez Dyszno (przystanek kolejowy Dyszno, wybudowano dworzec kolejowy) 1905–1909 – właścicielem Paul Köppen 1909 – 1 poździernika 1945 – właścicielem Hans Köppen 1911 – wybudowano szkołę 3 lutego 1945 – zajęcie miejscowości przez 2 Gwardyjską Armię Pancerną 1 Frontu Białoruskiego 1945–1965 – działa szkoła podstawowa po 1945 – napływ osadników, szczególnie w 1946 z okolic Lublina i Zamościa; pierwszym sołtysem był Wł. Rusiecki spod Kielc, kolejnym Boniecki z podwarszawskiej Izbicy 5 stycznia 1946 – otwarto 4-klasową szkołę we wsi Różańsko, do której uczęszczali uczniowie z Różańska, Dolska, Pszczelnika, Dyszna i Ostrowca 1950 – zawiązano rolniczą spółdzielnię produkcyjną do 1965 – w Dysznie funkcjonuje 6-klasowa szkoła podstawowa 1965 – utworzono 7 klasę w szkole podstawowej 1973 – szkoła podstawowa w Dysznie staje się filią Zbiorczej Szkoły w Różańsku
+ Właściciele majątku DysznoWłaściciel Lata Fromold Wutsik, Bornim,Raso, Heyne Witte 1337 von Schönebeck XV w. – 1763 Friedrich Ernst von Hollwede 1763–1765 Marie Elizabeth Hollwede, wdowa 1765–1766 Alexander Georg von Humboldt 1766–1779 Marie Elizabeth von Humboldt, wdowa 1779–1793 Carl Cristoph Gottlob von Knobelsdorff 1793–1796 Franz von Kleist 1796–1797 Albertine von Kleist, wdowa 1797–1800 Ferdinand Heinrich Thomas von Waldow 1800–1801 von Reede (Roden, Rhöden, Rehden) 1801–1817 Blell 1817–1821 Köppen 1821–1945
Ludność Ludność w ostatnich 3 stuleciach (wieś i majątek)Wieś, smolarnia i cegielnia. :
Gospodarka Struktura działalności gospodarczej na 31.12.2005:
Dział IlośćProdukcja 0Transport 0Handel 1Usługi 0
W Dysznie funkcjonują 53 gospodarstwa rolne o łącznej powierzchni 225 ha, nastawione na produkcję zbóż (jęczmień, pszenżyto, żyto, pszenica) oraz na hodowlę trzody chlewnej i bydła. Przeważają gleby klasy IIIb i IVa.
Powierzchnia gospodarstw:
Pow. w ha Ilość1-5 135-10 310-15 315-20 120-50 3>50 30
Organizacje i instytucje Sołectwo Dyszno – ogół mieszkańców wsi Dyszno, Borówno, Przylaszczka stanowi Samorząd Mieszkańców Sołectwa wszystkie instytucje znajdują się w Dębnie
Edukacja Dzieci uczęszczają do Szkoły Podstawowej w Różańsku, młodzież do Gimnazjum Publicznego w Smolnicy. Najbliższe biblioteki znajdują się w Różańsku i Warnicach.
Atrakcje turystyczne thumb|250px|Park typu krajobrazowego z XIX w., staw Kościół pw. św. Wojciecha – zbudowany został w XVI w., salowy na planie prostokąta, od strony zachodniej znajduje się czworoboczna ryglowa wieża z dwiema kondygnacjami o nadbudowie drewnianej, dobudowana w XVIII w. Trzeci, drewniany człon wieży zwieńczony jest stożkowym hełmem. Kościół został znacznie zniszczony w 1945, odbudowany w latach 1968–1975. Wewnątrz znajduje się drewniany ołtarz ambonowy z 1725, polichromowany ze złoceniami; na ścianie ołtarzowej współczesne freski nawiązujące formą i tematyką do Drzwi Gnieźnieńskich. Pozostałości pałacu – pałac zbudowany został w latach 1830–1840, wielokrotnie przebudowywany. Od lat 50. XX w. należał do PGR Chłopowo. Rozebrany w latach 80. XX w., widoczne są tylko częściowe pozostałości fundamentów. Wpisany do rejestru zabytków pod nr 556 z 17.01.1966.