Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet w Piotrkowie – lokalny oddział ogólnopolskiej organizacji kobiecej, działający w latach 1930–1939 w Piotrkowie. Celem Związku było pogłębianie idei państwowości polskiej, wychowanie obywatelskie oraz zwiększenie udziału kobiet w życiu publicznym i społecznym.

Powstanie Oddział Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet w Piotrkowie powstał 1 czerwca 1930 roku, a zalegalizowany został w maju 1931 roku. Inicjatorkami jego utworzenia były działaczki społeczne i oświatowe: Wanda Grabowska, Helena Trzcińska, Aniela Szklarska, Kazimiera Dratwina, Bonifacja Rudnicka, Stefania Kotlińska oraz Zofia Kociszewska. Na prezeskę oddziału wybrano Wandę Grabowską, zasłużoną działaczkę ruchu niepodległościowego, odznaczoną Krzyżem Niepodległości. Sekretarką została Zofia Kociszewska, a od 1932 roku funkcję tę pełniła Janina Miarczyńska. W momencie uznania organizacji przez władze powiatowe ZPOK liczył 89 członkiń.

Zgodnie ze statutem celem organizacji było pogłębianie idei państwowości polskiej, upowszechnianie zasad demokracji w życiu publicznym, zapewnienie kobietom wpływu na sprawy polityczne, ochrona prawna kobiet i dzieci oraz niesienie pomocy materialnej i moralnej osobom potrzebującym.

Działaczki ZPOK podejmowały tematykę równouprawnienia kobiet, równej płacy za pracę, udziału kobiet w urzędach i samorządach, a także zmian w prawie cywilnym. Współpracowały z Bezpartyjnym Blokiem Współpracy z Rządem, wspierając jego działalność wychowawczą i społeczną.

W 1934 roku organizacja brała udział w przygotowaniach do wyborów samorządowych, dążąc do wprowadzenia kobiet do władz miejskich Piotrkowa.

Struktura Piotrkowski oddział ZPOK dzielił się na wydziały:

Wydział Wychowania Obywatelskiego – organizował wykłady, prelekcje i uroczystości patriotyczne, prowadził świetlicę dla młodzieży żeńskiej, organizował zajęcia edukacyjne i wychowawcze. Wydział Spraw Kobiecych – zajmował się pomocą kobietom pracującym, bezrobotnym i więźniarkom. Wydział Opieki nad Matką i Dzieckiem – prowadził Stację Opieki nad Matką i Dzieckiem, organizował dożywianie dzieci i kolonie letnie. Wydział Gospodarczy – zajmował się sprawami gospodarczymi Związku. Wydział Prasowy – informował opinię publiczną o działalności Związku oraz prowadził prenumeratę prasy kobiecej. Wydział Finansowy – zajmował się sprawami finansowymi związku.

Działalność W drugiej połowie lat 30. obok dalszego prowadzenia działalności społecznej ZPOK włączył się w działania na rzecz przygotowań wojennych oraz propagował ideę mocarstwowości Polski. Przejawem tej tendencji było organizowanie zajęć praktycznego przysposobienia kobiet do obrany kraju oraz cyklu wykładów polityków sanacyjnych, którzy poruszali problemy polityki Polski i jej sąsiadów.

Przypisy

Bibliografia Ludwika Majewska, Działalność Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet w Piotrkowie Trybunalskim w latach 1930–1939, „Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne” 2019, nr 1, ISSN 1896-4087.

Ludwika Majewska, Wanda Grabowska (1883–1957). Pedagog, działaczka społeczna i niepodległościowa, Kraków: Avalon, 2025, ISBN 978-83-7730-677-2.

Kategoria:Organizacje kobiece Kategoria:Ludzie związani z Piotrkowem Trybunalskim