Historia walk 5. Kresowej Dywizji Piechoty – książka Stefana Orzechowskiego charakteryzująca przebieg walk 5. Kresowej Dywizji Piechoty w latach II wojny światowej. Jedna z istotnych pozycji literatury wspomnieniowej poświęconych udziałowi polskich sił zbrojnych w II wojnie światowej na emigracji. Jej szczególne znaczenie wynika z faktu, że autor brał udział w walkach tej dywizji jako jeden z jej żołnierzy.

Książka została wydana przez Wydawnictwo Bellona w 1998 toku pod redakcją Zygmunta Banulskiego. Redaktorem prowadzącym był Antoni Piotrkiewicz. Redaktorem technicznym była Bożena Nowicka. Korektę wykonała Zofia Banasiak. Łamanie wykonała Danuta Prokopczuk. Zdjęcia, mapy i kopie dokumentów pochodzą ze zbiorów autora. Książka liczy 201 stron. Została oznaczona symbolem ISBN 83-11-08809-8. Brak danych, czy były dodruki. Dostępna w antykwariatach.

Tytuł sygnalizuje, że czytelnik ma do czynienia z opisem walk 5. Kresowej Dywizji Piechoty w ujęciu chronologicznym. Zawiera więc opisy udziału tej Dywizji w walkach II wojny światowej..

Motywy i cel książki Motywy i cel książki jej autor usiłował wyjaśnić we „Wstępie”. Dążył do wykorzystania dysponowanego przez siebie, bogatego materiału informacyjnego, a ponadto miał szczególne uzasadnienie dla zabierania głosu w sprawach walk 5. Kresowej Dywizji Piechoty, był bowiem dobrze zorientowany jako jej „oficer wywiadowczy”Stefan Orzechowski (żołnierz): Historia walk 5. Kresowej Dywizji Piechoty, s. 34..

Treść Według wykazu źródełStefan Orzechowski: Historia walk 5. Kresowej Dywizji Piechoty, s. 201. książka powstała na podstawie: własnych materiałów archiwalnych autora, oryginalnych komunikatów informacyjnych tej Dywizji, a także materiałów opublikowanych w następujących opracowaniach: Władysław Anders: Army in Exile, Stanisław Biegański: Działania 2 Korpusu we Włoszech, tom I, Witold Biegański: Bolonia 1945, Henryk Piątkowski: Bitwa o Monte Cassino, Melchior Wańkowicz: Monte Cassino, Warszawa 1978. Zawiera zdjęcia fotograficzne autora i z foto-albumów: „5 KDP” 1945, Roma, „W walce o wolność”, a także mapy z opracowania: Stanisław Biegański: „Szkice do działań 2 Korpusu we Włoszech tom I.

Książka składa się z następujących części:

„Do czytelników” – strona 6. Autor podkreślił tu kluczowy udział swej córki Jadwigi w wydaniu książki. „Wstęp” – strona 7. Usiłował tu autor wyjaśnić motywy publikacji pisząc:

„Kilka słów o moim Ojcu” – To uwagi córki autora, w których napisała między innymi: „Mało kto w wieku mego ojca, Stefana, podjąłby się tak poważnej pracy, jak odtworzenie przeżyć wojennych sprzed pięćdziesięciu lat. On jednak poświęcił trzy lata swego życia, aby spisać mozolnie te wspomnienia. Często słyszałam przy tym jak rozważał głośno nad celem walk w Italii. Stąd jego cierpkie pytanie, „po co i za co?”Stefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 9–10. Część I. „Krótka historia 5 Dywizji Piechoty: Rosja Sowiecka Środkowy Wschód (1941-1944)”. W tej części występują śródtytuły: „Na nieludzkiej ziemi”, „Rosja Sowiecka”, „Zaciąg do Armii Polskiej”, „Środkowy Wschód” w tym liczne zdjęciaStefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 11–28., Część II. O Bitwie o Monte Cassino (11–18 maja 1944), w tym śródtytuły: „Wstęp”, „Pierwsze natarcie”, „Sytuacja przed bitwą”, „Oczekiwany ‘D-Day’ i akcja”, „Drugie natarcie”, „Sytuacja przed bitwą”, „Przeddzień drugiego natarcia”, „Akcja”, „Bilans strat”, w tym liczne zdjęciaStefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 29–52., Część III. Działania nad Adriatykiem: Od rzeki Chienti do pozycji Gotów oraz bitwa o Ankonę (23 czerwca – 31 sierpnia 1944) – w tym śródtytuły: 5 Kresowa Dywizja Piechoty w działaniach nad Adriatykiem (23 czerwca – 15 lipca 1944). Ogólne położenie 2 Korpusu. Nowy etap walk. Działania wstępne. Działania pościgowe i walki od rzeki Chienti do rzeki Musone (1 i 2 lipca 1944). Działania pościgowe między rzekami Chienti a Musone (2 – 6 lipca 1944). Działania pościgowe nad rzeką Musone (6 – 15 lipca 1944). 5 Kresowa Dywizja Piechoty w walce o Ankonę. Przygotowanie do natarcia (14 – 16 lipca 1944). Główna bitwa o Ankonę (17 lipca 1944). Zakończenie bitwy (18 lipca 1944). Walki 5 Dywizji Kresowej w rejonie Ripe (20 lipca – 5 sierpnia 1944). Wracamy do zdobywania gór. Walki pod Monterado i Cesano (6 – 10 sierpnia 1944). Brygada Kresowa z Karpacką i pułki pancerne nad Adriatykiem. Krwawe walki nad rzeką Metauro (18 – 20 sierpnia 1944). Walki górskie nad Metauro (18 i 19 sierpnia 1944). Pułki pancerne i bataliony piechoty w walkach nad Metauro (20 – 22 sierpnia 1944). Uchwycenie rzeki Metauro (20 – 22 sierpnia 1944). Zgrupowanie kawalerii 5 Dywizja Kresowa w natarciu na betonowe pozycje Gotów (23 – 27 sierpnia 1944). Na betonowe pozycje Gotów (27 -31 sierpnia 1944). Zatruty odpoczynek. Refleksje autoraStefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 53–104.. Część IV. Walki w Apeninie Emiliańskim: Od Pietro di Bagno do Brisighella (12 października 1944 – 5 lutego 1945), w tym śródtytuły: 5 Dywizja Kresowa wchodzi do Apeninu Emiliańskiego. Bitwa o Santa Sofia (jesień 1944). Walki w Apeninie Emiliańskim i bitwa o Monte Grosso (jesień 1944). Bitwa o Predappio (jesień 1944). Szereg bitew górskich (jesień 1944). Trochę ciekawostek o Predappio. Wracamy do walk. Dalsze bitwy górskie (późna jesień 1944). Koniec walk pościgowych (późna jesień 1944). Przejście od walk pościgowych do walk pozycyjnych (grudzień 1944). 5 Dywizja Kresowa w walkach pozycyjnych (styczeń 1945)Stefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 105–136.. Część V. Przygotowania do wiosennej ofensywy (3 marca – 7 kwietnia 1945) w tym śródtytuły: Refleksje żołnierskie 5 Dywizja Kresowa w walkach pozycyjnych nad rzeką Senio (3 marca 1945). Ogólna sytuacja. Dalsze linie obronne niemieckie. Codzienne czuwanie. 5 Dywizja Kresowa na pozycjach wyczekujących nad rzeką Senio (marzec 1945). Wydarzenia w czasie od 4 do 18 marca. Pokazy i ćwiczenia z forsowaniem rzeki. Wydarzenia od 19 do 26 marca. Wydarzenia od 26 do 31 marca. Przygotowania do wiosennego uderzenia (kwiecień 1945). Sytuacja 2 Korpusu i dane o nieprzyjacielu w dniach poprzedzających bitwę o BolonięStefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 137–154., Część VI. Bitwa o Bolonię: Od rzeki Senio do rzeki Idice (9 – 21 kwietnia 1945). Przełamanie obrony na rzece Senio (9 kwietnia 1945). Walki nad Santerno (10 – 13 kwietnia 1945). 6 Lwowska Brygada (5 KDP) i grupy pościgowe wchodzą do walki. Walki na odcinku zgrupowania Rud. Działania na kierunkach obu brygad karpackich oraz 6 Brygady Lwowskiej. Walki nad kanałami i nad rzeką Sillaro (14 i 15 kwietnia 1945). Walki pod Sasso Morelli. Uchwycenie nieuszkodzonego mostu na Sillaro. Walki po przejściu rzeki Sillaro (16 kwietnia 1945). Walki przed rzeką Guaiana. Przygotowanie i walki nad rzeka Guaiana (18 i 19 kwietnia 1945). Rozpoczęcie pościgu ku rzece Idice (20 kwietnia 1945). Walki na przedpolu Bolonii i wkroczenie do miasta (20 i 21 kwietnia 1945). Gotowość do pościgu (noc z 20 na 21 kwietnia 1945). Zakończenie walk.Stefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 155–192., Część VII. Dalszy los żołnierzy 2 Korpusu: Italia – Anglia – Polska w tym śródtytuły: Pobyt w Italii po zakończeniu walk, Wyjazd do Anglii, Sytuacja w Anglii, Sytuacja w PolsceStefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 193–200.,

Śródtytuły zawarte w poszczególnych częściach świadczą o znacznej szczegółowości opracowania.

Wykaz źródełStefan Orzechowski: Historia walk…, op.cit., s. 201.. Archiwum własne autora, oryginalne komunikaty informacyjne Dywizji, materiały opublikowane w następujących opracowaniach: Władysław Anders: Army in Exile, Stanisław Biegański (historyk): Działania 2 Korpusu we Włoszech, tom I, Witold Biegański: Bolonia 1945, Henryk Piątkowski: Bitwa o Monte Cassino, Melchior Wańkowicz: Monte Cassino, Warszawa 1978. Zdjęcia fotograficzne pochodzące z archiwum autora i z następujących foto-albumów: „5 KDP” 1945, Roma, „W walce o wolność”, a także mapy zamieszczonej w opracowaniu: Stanisław Biegański: „Szkice do działań 2 Korpusu we Włoszech tom I.

Przypisy

Bibliografia 5 Kresowa Dywizja Piechoty, Warszawa 1998, wyd. Oficyna Wydawnicza Volumen – Dom Wydawniczy Bellona, seria „O Wolność i Niepodległość” . WorldCat, Biblioteka Narodowa, BooksGoogle

Kategoria:Polska literatura faktu