Chráněná krajinná oblast Blaník (CHKO Blaník) – obszar chronionego krajobrazu utworzony 1 stycznia 1982 roku, znajdujący się w mezoregionie Vlašimská pahorkatina w środkowych Czechach, w powiecie Benešov, w kraju środkowoczeskim.
Charakterystyka thumb|left|Widok na górę Malý Blaník oraz wieś Louňovice pod Blaníkem (2009) CHKO Blaník zajmuje teren o powierzchni ok. 40,3 km² i jest najmniejszym obszarem chronionego krajobrazu na terenie Republiki Czeskiej. Obejmuje bliźniacze wzgórza Blaník – Velký Blaník (638 m n.p.m.) i Malý Blaník (580 m n.p.m.) – wyraźnie dominujące w krajobrazie otoczenia, które porośnięte są lasami mieszanymi. Dookoła nich rozciągają się łąki oraz pola, a także wsie z kościołami, zabudowaniami gospodarczymi oraz kapliczkami i krzyżami przydrożnymi. Przez zachodnią część obszaru chronionego przepływa rzeka ze swoim głównym dopływem, potokiem , wzdłuż których zachowały się podmokłe łąki, stawy o powierzchni dochodzącej do 10 ha oraz fragmenty torfowisk.
Najwyższej położonym punktem CHKO jest szczyt Velký Blaník, natomiast najniżej położona jest dolina rzeki Blanice w okolicach wsi Ostrov (366 m n.p.m.). Średnia wysokość terenu wynosi 400–450 m n.p.m.
Chráněná krajinná oblast Blaník znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o cechach przejściowych, charakterystycznego dla Europy Środkowej. Średnia roczna temperatura wynosi 7,5 °C, a średnia roczna suma opadów to 650 mm. Pokrywa śnieżna zalega krótko, a długość okresu wegetacyjnego wynosi 150 dni. Dominują wiatry zachodnie oraz południowo- i północno-zachodnie.
W ramach CHKO funkcjonuje również pięć mniejszych form ochrony przyrody: trzy rezerwaty przyrody () oraz dwa pomniki przyrody (), a także dwa obszary sieci Natura 2000.
Roślinność i flora thumb|left|Las bukowo-świerkowy na zboczach Malego Blaníka (2010) Pierwotnie cały obszar masywu Blaník porośnięty był lasami; przeważały jodła i buk z domieszką klonu, lipy i jawora na skalistych rędzinach inicjalnych, zbocza południowe i południowo-zachodnie porastały prawdopodobnie lasy dębowe z domieszką grabu oraz lasy mieszane z udziałem sosny, zaś nad rzekami – łęgi wierzbowe, olszowe i jesionowe. Zmiany w lokalnym drzewostanie związane były m.in. ze wzniesieniem ok. 2400 lat temu grodu na Velkým Blaníku, budową klasztoru norbertanek w Louňovicach pod Blaníkem oraz wprowadzeniem masowej uprawy (las gospodarczy) świerka. W 2017 roku lasy stanowiły 31% powierzchni CHKO Blaník. Udział poszczególnych gatunków w drzewostanie przedstawiał się następująco: świerk – 54,8%, sosna – 20,2%, buk – 8,3%, modrzew – 5,8%, brzoza – 2,5%, dąb (szypułkowy i bezszypułkowy) – 2,4%, grab – 1,4%, jodła – 1,2%.
Nad stawami i wzdłuż cieków wodnych znajdują się zbiorowiska roślinności wodnej i bagiennej, m.in. trzcinowiska i turzycowiska z rzadką turzycą nitkowatą (Carex lasiocarpa) oraz bobrkiem trójlistkowym (Menyanthes trifoliata). Występują tu również płaty torfowisk oraz podmokłe łąki, na których występują m.in.: turzyca siwa (Carex canescens), turzyca pospolita (C. nigra), starzec zwyczajny (Senecio vulgaris), kukułka szerokolistna (Dactylorhiza majalis), fiołek błotny (Viola palustris), gwiazdnica wielkokwiatowa (Stellaria holostea) oraz zagrożone wyginięciem wełnianka szerokolistna (Eriophorum latifolium) i rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia). Płytsze podłoża krzemianowe oraz południowe zbocza wzniesień porastają murawy kserotermiczne, na których rośnie m.in. rzadki storczyk samczy (Anacamptis morio).
Fauna thumb|Pomnik przyrody Částrovické rybníky (2015) Najcenniejsze pod względem fauny siedliska znajdujące się na terenie CHKO Blaník to siedliska wodne. W rzece Blanice występują rzadkie małże: skójka malarska (Unio pictorum), skójka zaostrzona (U. tumidus), skójka gruboskorupowa (Unio crassus) oraz , a także wpisany do czeskiej czerwonej księgi ślimak Gyraulus acronicus. Ślimaki lądowe reprezentują m.in. poczwarówki: zwężona (Vertigo angustior), oraz , oprócz nich również krążałek obły (Discus ruderatus), wałkówka górska (Ena montana) oraz i .
Występuje tu ponad 200 gatunków pajęczaków, w tym wodny pająk topik (Argyroneta aquatica). Licznie występują również ważki – gadziogłówka pospolita (Gomphus vulgatissimus), zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis), smaglec mniejszy (Onychogomphus forcipatus), oczobarwnica mniejsza (Erythromma viridulum) czy trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia) – oraz chrząszcze, np. , , , , Magdalis carbonaria oraz rzadki opiętek gruszowiec (Agrilus sinuatus) i Agrilus convexicollis. Sieciarki reprezentuje m.in. Euroleon nostras oraz strumycznik zwyczajny (Osmylus fulvicephalus), zaś błonkoskrzydłe – zadrzechnia czarnoroga (Xylocopa valga).
W wodach rzek i potoków żyje m.in. minóg strumieniowy (Lampetra planeri), a oprócz pospolitych środkowoeuropejskich gatunków ryb słodkowodnych uwagę zwraca głowacz białopłetwy (Cottus gobio). W CHKO Blaník wykazano występowanie 11 gatunków płazów, m.in. kumaka nizinnego (Bombina bombina), rzekotki drzewnej (Hyla arborea) i traszki zwyczajnej (Lissotriton vulgaris) w kompleksie stawów Částrovické rybníky oraz żaby moczarowej (Rana arvalis) i grzebiuszki ziemnej (Pelobates fuscus). Gady natomiast reprezentuje np. jaszczurka żyworodna (Zootoca vivipara), gniewosz plamisty (Coronella austriaca) i żmija zygzakowata (Vipera berus).
Awifaunę obszaru chronionego reprezentują m.in. kuropatwa (Perdix perdix), przepiórka (Coturnix coturnix), błotniak stawowy (Circus aeruginosus), jastrząb (Astur gentilis), słonka (Scolopax rusticola), orzechówka (Nucifraga caryocatactes), zimorodek (Alcedo atthis), świergotek łąkowy (Anthus pratensis) i włochatka (Aegolius funereus), a także kania ruda (Milvus milvus), błotniak łąkowy (Circus pygargus), dudek (Upupa epops), pliszka żółta (Motacilla flava), remiz (Remiz pendulinus) i białorzytka (Oenanthe oenanthe).
Na terytorium CHKO występuje ok. 40 gatunków ssaków, m.in. chronione nietoperze – mopek zachodni (Barbastella barbastellus) i nocek duży (Myotis myotis) – a także m.in. rzęsorek mniejszy (Neomys milleri), nornik bury (Microtus agrestis), wydra europejska (Lutra lutra) i wiewiórka pospolita (Sciurus vulgaris).
Przypisy
Kategoria:Wyżyna Czesko-Morawska Kategoria:Powiat Benešov Blaník, Chráněná krajinná oblast