Hełmówka trzonocystydowa (Galerina caulocystidiata Arnolds) – gatunek grzybów należący do rodziny Galerinaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Galerina, Galerinaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1982 roku Eef Arnolds w Holandii. Nazwę polską zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Morfologia Kapelusz O średnicy 5–18 mm, dzwonkowaty ze spłaszczonym wierzchołkiem, półprzezroczysty, prążkowany do połowy promienia. Powierzchnia pomarańczowobrązowa z żółtym brzegiem, gładka, sucha, błyszcząca. Blaszki Blaszek pełnych 10-19, szeroko przyrośnięte, zbiegające ząbkiem, dość rzadkie, żółtobrązowe z jaśniejszym brzegiem. Trzon Wysokość 15–28 mm, grubość 1–3 mm, pomarańczowobrązowy, stopniowo przebarwiający się na czarnobrązowo z wiekiem, całkowicie gęsto owłosiony, z wąskim, pajęczynówkowo-włóknistym, białawym pierścieniem, ku dołowi z kilkoma dodatkowymi włókienkami osłony. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 10,5–13,0–14,0 × 6,5-7,5 µm, Q = 1,5-1,8, podłużnie jajowate do migdałowatych, całkowicie brodawkowato-pomarszczone z gładką lub punktowanym hilum, sporadycznie z wyrostkiem wnęki. Podstawki 2-zarodnikowe, zapadnięte, 24–31 × 6,8–7,5 µm. Cheilocystydy liczne, 44-60 × 9,5-15 µm, butelkowate, stopniowo zwężające się w prawie cylindryczną szyjkę o szerokości 4,5–7,5 µm. Pleurocystyd i pileocystyd brak. Kaulocystydy liczne, podobne do cheilocystyd. Sprzążki liczne. Gatunki podobne Owłosiony trzonu, butelkowate cheilocystydy i pomarszczoneh zarodniki to cecha charakterystyczna także dla hełmówki rdzawej (G. vittiformis). Hełmówka trzonocystydowa różni się makroskopowo obecnością włóknistego pierścienia. Ta cecha ma prawdopodobnie niewielkie znaczenie taksonomiczne. Bardziej fundamentalny jest brak pleurocystyd, które powinny występować u wszystkich przedstawicieli sekcji Galerina.
Występowanie i siedlisko Podano stanowiska w niektórych krajach Europy. Brak go w opracowanym przez W. Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale jego stanowiska podał B. Gierczyk w 2019 r.
Saprotrof.
Przypisy
Kategoria:Galerinaceae Kategoria:Mykobiota Polski