Stanisław Wyrwiński (ur. w Wadowicach, zm. 28 kwietnia 1956 w Krakowie)„W hołdzie Stanisławowi Wyrwińskiemu”. *Lasy Państwowe*, 2023-11-29. [dostęp 2025-11-14]. – polski inżynier leśnik, działacz na rzecz leśnictwa i łowiectwa, twórca i propagator pozdrowienia „Darzbór”.
Życiorys Urodził się w Wadowicach. Kształcił się w Krakowie, a następnie studiował inżynierię w Liège oraz leśnictwo w Akademii Leśnej w Hanowerze, którą ukończył w 1906 roku. W latach 1906–1908 odbywał praktyki leśne w Wielkopolsce oraz w zakładach przemysłowo-leśnych „CARPATINA” w Rumunii. Podczas I wojny światowej angażował się w działalność konspiracyjną na rzecz niepodległości Polski.
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku objął stanowisko nadleśniczego w Nadleśnictwie Samsonów. Następnie pracował jako inspektor w Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. W latach 1921–1927 pełnił funkcję nadleśniczego Nadleśnictwa Wanda (obecnie tereny Nadleśnictwa Przedborów). Do 1930 roku był inspektorem Lasów Państwowych, po czym został Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Lasów w województwie tarnopolskim. Był pierwszym prezesem Rady Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Leśnego, pełniąc tę funkcję od zebrania założycielskiego 3 czerwca 1934 roku do 25 listopada 1935 rokuJózef Barszcz. „Zarys Historii Oddziału Polskiego Towarzystwa Leśnego (PTL) w Krakowie”. *Polskie Towarzystwo Leśne, Oddział Kraków*. [dostęp 2025-11-14]..
W 1939 roku, jako oficer rezerwy, został powołany do Dowództwa Broni Pancernej we Lwowie. Po kampanii wrześniowej powrócił do Krakowa. W czasie okupacji niemieckiej odmówił współpracy przy badaniach nad żywicowaniem sosny.
Był żonaty z Marią z domu Zgoda; małżeństwo było bezdzietne. Zmarł 28 kwietnia 1956 roku i został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Twórca pozdrowienia „Darz Bór!” Stanisław Wyrwiński jest autorem tradycyjnego pozdrowienia leśników i myśliwych „Darz Bór!”. Jego celem było zjednoczenie polskiego środowiska leśnego i zastąpienie pozdrowień obcego pochodzenia, w szczególności niemieckiego „[translate:Waldheil]”, które było popularne w Wielkopolsce po zaborach. Hasło zostało po raz pierwszy oficjalnie zaprezentowane podczas Walnego Zjazdu Leśników Wielkopolski i Pomorza, który odbył się w Poznaniu w dniach 31 października – 1 listopada 1920 roku.
Wyrwiński jest również autorem tekstu „Hasła Leśników Polskich”, pieśni uznawanej za hymn leśników, napisanej do melodii „Marszu Pierwszej Brygady”. W jej refrenie znajdują się słowa „Darz Bór!”. Tekst hymnu był rozpowszechniany wśród uczestników zjazdu w formie ulotek.
Z czasem zawołanie stało się integralną częścią etyki i kultury leśników oraz myśliwych w całej Polsce. Kwestia poprawnej pisowni jest przedmiotem dyskusji. Językoznawcy wskazują na formę „[translate:darzbór!]”, jednak *Mała Encyklopedia Leśna* dopuszcza również pisownię „Darz Bór!”. Sam autor stosował formę z wielką literą, aby podkreślić szacunek dla lasu.
Upamiętnienie Pamięć o Stanisławie Wyrwińskim jest kultywowana w środowiskach leśnych i łowieckich. Jego grób, przez lata zapomniany, został odnaleziony dzięki staraniom Andrzeja Antowskiego z Nadleśnictwa Jarocin i Donaty Mateckiej, miłośniczki genealogii. W 2023 roku leśnicy z Wielkopolski oddali hołd jego pamięci.
W 2025 roku nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie ukazała się publikacja naukowa poświęcona jego osobie.
Zobacz też Darzbór Polskie Towarzystwo Leśne Leśnictwo
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polscy leśnicy Kategoria:Polscy myśliwi Kategoria:Ludzie urodzeni w Wadowicach