Zygmunt Maria Chełkowski (ur. 16 października 1926 w DzierżanowieM.J. Minakowska. Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego (dostęp 10.11.2025), zm. 9 maja 2020Z głębokim żalem zawiadamiamy, że w dniu 9 maja 2020 r. zmarł Ś.p. Profesor dr hab. inż. Zygmunt Chełkowski na stronie Wydziału Nauk o Żywności i Rybactwa ZUT w Szczecinie (dostęp 10.11.2025)) – polski profesor nauk rolniczych (rybactwo) w zakresie ichtiologii, archeoichtiologii oraz ryb łososiowatychProf. dr hab. Zygmunt Chełkowski w bazie „Ludzie nauki” portalu NAUKA POLSKA (dostęp 10.11.2025), nauczyciel akademicki
Życiorys Zygmunt Chełkowski przed wybuchem II wojny światowej, wiosną 1939 ukończył 6-kasową szkołę podstawową w Krotoszynie, a podczas okupacji wraz z rodziną został wysiedlony do obozu w Dobrzycy, potem do Ryk w woj. lubelskim, a następnie do Brzóz w woj. radomskim, gdzie przebywał do końca wojny. Działał tam w Polskim Związku Powstańczym (późniejsza Armia Krajowa). Jednocześnie uczęszczał na kursy tajnego nauczania w Warszawie i wiosną 1944 zdał małą maturę, po czym wrócił w rodzinne strony, gdzie w 1946 w Krotoszynie otrzymał świadectwo dojrzałości. Pracował w Państwowych Nieruchomościach Ziemskich w Szczecinie i został skierowany na studia rolnicze na Wydział Rolniczo-Leśny Uniwersytetu Poznańskiego. W1950 uzyskał tam dyplom inżyniera, w 1951 – tytuł zawodowy magistra inżyniera ze specjalnością rybactwo. Po studiach został zatrudniony jako asystent ichtiolog w laboratorium w Trzebieży Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni. W 1952 w Świnoujściu zorganizował Oddział MIR, po czym został awansowany na kierownika Oddziału MIR w Kołobrzegu. W 1954 został zatrudniony na stanowisku adiunkta w Katedrze Zoologii60 lat Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie 1955-2015, Szczecin 2015, s.53. ISBN 978-83-7663-194-3 (dostęp 10.11.2025) w nowo utworzonej Wyższej Szkole Rolniczej w Szczecinie, a w 1957 zorganizował Katedrę Rybactwa. W 1963 na Wydziale Rolniczym otrzymał stopień doktora nauk rolniczych po obronie dysertacji Troć (Salmo trutta L.) rzek przymorskich Pomorza Zachodniego. Studia populacji generatywnej w świetle cech plastycznych, merystycznych i biologicznych (promotor: doc. dr Karol Michalski). W 1975 habilitował się na Wydziale Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności na podstawie monografii Studia nad biologią troci (Salmo trutta L.) rzeki Regi. W 1976 został kierownikiem Pracowni Gospodarki Łososiowej, przekształconą później w Zakład Gospodarki ŁososiowejEncyklopedia Szczecina T. I (A-O). Red. Tadeusz Białecki. Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999, s.151. ISBN 83-87341-45-2. W latach 1982-1984 był prodziekanem Wydziału Rybactwa Morskiego i Technologii ŻywnościJubileusz 70-lecia Wydziału Nauk o Żywności i Rybactwa. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin 2022, s.32, 70–71.. W 1985 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. W 1997 przeszedł na emeryturę.
Został pochowany 14 maja 2020 na Cmentarzu Wołczkowo w rodzinnym grobie (kw. L/10/7)Zygmunt Maria Chełkowski – lokalizacja grobu na Cmentarzu w Wołczkowie (dostęp 10.11.2025).
Praca naukowo-dydaktyczna Zygmunt Chełkowski zajmował się badaniem rodzimych ryb anadromicznych (troć, łosoś i inne gatunki ryb reofilnych), a także archeoichtiologią, głównie charakterystyką ichtiofauny pochodzącej z wczesno-średniowiecznych warstw osadniczych Pomorza Zachodniego, m.in. Szczecina, Wolina i Kołobrzegu. Opublikował ponad 165 prac naukowych. Wypromował 2 doktorów i 48 magistrów inżynierów, był ponadto opiekunem 1 habilitanta. Odbył dwa długoterminowe staże naukowe w Szwedzkim Instytucie Łososiowym Alvcarleo, a także brał czynny udział w posiedzeniach Grupy Roboczej ds. Łososia Bałtyku Międzynarodowej Rady Badań Morza. Uczestniczył aktywnie w działalności różnych organizacji społecznych i gospodarczych. Należał do licznych towarzystw naukowych, w tym aktywnie działał w sekcji ichtiologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, w latach 1979-1999 był jej przewodniczącym.
Wybrane publikacje Pozostałości ryb w materiale wykopaliskowym osady kultury lekowatych w Ustowie, pow. Szczecin. „Mater. Zachodniopom.” 1960, 6, s.9-40Wykaz publikacji Z. Chełkowskiego w bazie Muzeum Narodowego w Szczecinie (dostęp 10.11.2025) Studia nad biologią troci (Salmo trutta L.) rzeki Regi. Rozprawy. Akademia Rolnicza w Szczecinie 1974, 37, 70 ss. The fish fauna of early-medieval layers of the Vegetable Market excavation site in Szczecin, Poland. „Acta Ichthyol. Piscat.” 2005, 35, 1, s.15-27 (wsp. Bernard Kłyszejko, Bożena Chełkowska, Andrzej Sobociński)Zygmunt Chełkowski, Bernard Kłyszejko, Bożena Chełkowska, Andrzej Sobociński. The fish fauna of early-medieval layers of the Vegetable Market excavation site in Szczecin, Poland. „Acta Ichthyol. Piscat.” 2005, 35, 1, s.15-27 (dostęp 10.11.2025) Ichtiofauna wczesnośredniowiecznych warstw Rynku Warzywnego w Szczecinie. „Mater. Zachodniopom.” Nowa Ser. 2007/2008, 4-5, s.167-192 (wsp. Bernard Kłyszejko, Bożena Chełkowska, Andrzej Sobociński)Zygmunt Chełkowski, Bernard Kłyszejko, Bożena Chełkowska, Andrzej Sobociński. Ichtiofauna wczesnośredniowiecznych warstw Rynku Warzywnego w Szczecinie. „Mater. Zachodniopom.” Nowa Ser. 2007/2008, 4-5, s.167-192 (dostęp 10.11.2025)
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1985)50 lat Wydziału Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności. Akademia Rolnicza w Szczecinie Szczecin 2001, s.81-82. ISBN 83-909186-6-8 (dostęp 10.11.2025). Złota Odznaka ZNP (1972)Akademia Rolnicza w Szczecinie w latach 1954–1979 (red. Marian Kubasiewicz). Wydaw. Akademii Rolniczej w Szczecinie, Szczecin 1979, s.241, 260, 263. Medal „Zasłużony dla Akademii Rolniczej w Szczecinie”50 lat Akademii Rolniczej w Szczecinie. Praca pod redakcją Lecha Pałasza. Szczecin, Akademia Rolnicza w Szczecinie 2004, s.250. ISBN 83-7317-125-8 (dostęp 10.11.2025) członek honorowy Polskiego Towarzystwa Zoologicznego (1999)
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Polscy naukowcy Kategoria:Polscy ichtiolodzy Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Ludzie nauki związani ze Szczecinem Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Rolniczej w Szczecinie Kategoria:Zmarli w 2020