Fedor Bielski, Teodor Bielski – kniaź litewski pochodzący z rodu Bielskich. Członek dynastii Giedyminowiczów z ramienia Olgierdowiczów. Brał udział w spisku na życie Kazimierza Jagiellończyka, po czym zbiegł do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, gdzie stał się zaufanym dowódcą Iwana III Srogiego i księciem udzielnym.
Spisek książąt Syn Iwana Bielskiego i Wasylisy Holszańskiej. Brat Semena Bielskiego.
W 1476 roku podpisał w Wilnie poselstwo do papieża Sykstusa IV. Wraz z Michałem Olelkowiczem Słucki i Iwanem Jurjewiczem Holszańskim stał na czele spisku przeciw królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi, w rosyjskiej historiografii znanym jako spisek książąt ruskich. Do możliwych przyczyn spisku zalicza się: ograniczenie władzy kniaziów oraz powierzenie funkcji wojewody kijowskiego po rezygnacji Marcina Gasztołda Janowi Chodkiewiczowi, a nie przymierzanemu do tego stanowiska Michałowi Olelkowiczowi. Spiskowcy zamierzali zamordować Kazimierza Jagiellończyka, jego żonę oraz dzieci w czasie ślubu kniazia Fedora oraz oderwać część Litwy na rzecz Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Zamach miał zostać przeprowadzony w Kobryniu w Niedzielę Palmową roku 1481, w czasie wesela Fedora z księżną Anną Kobryńską, na którym miał gościć król wraz z rodziną. Spisek został zawczasu wykryty. 30 sierpnia 1481 roku w Wilnie pod zarzutem próby królobójstwa ścięto Michała Olelkowicza i Iwana Holszańskiego. Fedorowi Bielskiemu udało się zbiec do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego - w Wielkim Księstwie Litewskim pozostawił swoją dzień wcześniej poślubioną żonę, Annę (wraz z księciem do Moskwy uciekł również Tichon Łuchowski, późniejszy święty prawosławny).
Ucieczka do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego mały|Fedor Bielski otrzymuje miasta od Iwana III Srogiego Wielki książę moskiewski dobrze przyjął i kniazia i darował mu Diemiansk i Mariowo. Poza tym utrzymał udzielne księstwo łuchskie wraz z m.in. Kineszmą. W 1485 roku towarzyszył wielkiemu księciu w pochodzie na Twer. W 1493 roku, za domniemaną chęć ucieczki na Litwę i udział w spisku księcia Łukomskiego, został zesłany do Galicza. Szybko jednak wrócił do łask wielkiego księcia. W 1499 roku dowodził armią wysłaną na pomoc chanowi kazańskiemu Abdullatifowi. W 1502 roku brał udział w wojnie przeciwko Litwie, w tym także w nieudanym oblężeniu Smoleńska. W 1506 roku był jednym z dowódców wyprawy na Kazań. mały|Ślub Fedora Bielskiego z księżniczką Anną Riazańską Sprawa sprowadzenia pierwszej żony księcia Anny Kobryńskiej stanowiła jeden z istotnych punktów dyplomacji pomiędzy Wielkim Księstwem Moskiewskim a Wielkim Księstwem Litewskim. Napomnienia o wydanie kniahini Fedorowej Iwanowiczowi Bielskiej pojawiały się w korespondencji dworów moskiewskiego i litewskiego w latach 1488-1495. W 1495 roku sam car Iwan III Srogi zażądał od Aleksandra Jagiellończyka zwrotu żony Bielskiego - Aleksander nie zezwolił jednak na jej wyjazd, argumentując, że żona księcia Bielskiego nie jest chętna wyjechać do Moskwy. Nie mogąc doczekać się zwrotu pierwszej żony, w styczniu 1498 roku za zgodą metropolity moskiewskiego ożenił się w Riazaniu z księżniczką Anną Riazańską, siostrzenicą Iwana III Srogiego. Małżeństwo doczekało się trójki dzieci: Dymitra, Iwana i Semena.
Przypisy
Fedor, Bielski Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w XVI wieku Kategoria:Uczestnicy wojny litewsko-moskiewskiej 1500–1503 (strona rosyjska)