Annie Winifred Ellerman

Annie Winifred Ellerman, znana pod pseudonimem Bryher (ur. 2 września 1894 w Margate, zm. 28 stycznia 1983 w Vevey) – angielska powieściopisarka, poetka, autorka wspomnień, redaktorka czasopism i członkini rodziny armatorów Ellerman.

Była ważną postacią na scenie międzynarodowej w Paryżu w latach 20. XX wieku, wykorzystując swój majątek, aby pomagać wielu pisarzom borykającym się z problemami. Wraz ze swoją kochanką, HD (Hildą Dolittle), i szkockim pisarzem Kennethem Macphersonem założyła magazyn filmowy „Close Up”, który przybliżył brytyjskim widzom twórczość Siergieja Eisensteina. Z domu w Szwajcarii pomagała w ewakuacji Żydów z nazistowskich Niemiec, a następnie została powieściopisarką historyczną.

Wczesne życie Bryher urodziła się we wrześniu 1894 roku w Margate. Jej ojcem był armator i finansista John Ellerman, który w chwili śmierci w 1933 roku był najbogatszym Anglikiem, jaki kiedykolwiek żył.  Mieszkał z jej matką Hannah Glover, ale poślubił ją dopiero w 1908 rokuRubinstein, WD Men of Property (2006), strona 60. ISBN 1-904863-12-4..

Bryher podróżowała po Europie jako dziecko, odwiedzając Francję, Włochy, Egipt, Hiszpanię, Niemcy, Szwajcarię, Afrykę Północną i Grecję.  W wieku czternastu lat zapisała się do Queenwood Ladies’ College  i mniej więcej w tym czasie jej rodzice zawarli związek małżeński. Podczas jednej ze swoich podróży Ellerman dotarła na wyspy Scilly u południowo-zachodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii i otrzymała swój przyszły pseudonim od swojej ulubionej wyspy, Bryher.

W latach dwudziestych Bryher była niekonwencjonalną postacią w Paryżu. Wśród jej przyjaciół byli Ernest Hemingway, James Joyce, Gertrude Stein, Sylvia Beach i Berenice Abbott.  Jej bogactwo pozwoliło jej udzielać wsparcia finansowego pisarzom borykającym się z trudnościami, w tym Joyce i Edith Sitwell. Pomagała również w finansowaniu księgarni Sylvii Beach Shakespeare and Company oraz pewnych przedsięwzięć wydawniczych, a także założyła firmę filmową Pool Group. Pomogła również zapewnić fundusze na zakup mieszkania w Paryżu dla ubogiej dadaistycznej artystki i pisarki baronowej Elsy von Freytag-Loringhoven.  Ponadto Berenice Abbott, która pracowała dla Mana Raya w latach dwudziestych, chciała mieć własny aparat, zamiast polegać na Rayu, więc Bryher kupiła i podarowała Abbott aparat.

Związek i późniejsze życie Bryher już od najmłodszych lat wiedziała, że jest lesbijką.  W 1918 roku poznała i związała się z amerykańską poetką Hildą Doolittle, lepiej znaną pod inicjałami HD. Związek był otwarty, obie miały innych partnerów. W 1921 roku zawarła małżeństwo z rozsądku z amerykańskim pisarzem Robertem McAlmonem, z którym rozwiodła się w 1927 roku.

W tym samym roku wyszła za mąż za Kennetha Macphersona, pisarza, który podzielał jej zainteresowanie filmem i był jednocześnie kochankiem HD. W Burier w Szwajcarii, z widokiem na Jezioro Genewskie, para zbudowała budynek w stylu Bauhaus, który pełnił jednocześnie funkcję domu i studia filmowego, któremu nadali nazwę Kenwin. Formalnie adoptowali córkę HD, Perditę. W 1928 roku HD zaszła w ciążę z Macphersonem, ale zdecydowała się na aborcję. Bryher rozwiodła się z MacPhersonem w 1947 roku; ona i Doolittle nie mieszkali już razem po 1946 roku, ale kontynuowali swój związek aż do śmierci Doolittle’a w 1961 roku.

Tworzenie filmów i krytyka filmowa Bryher, HD i Macpherson założyli magazyn filmowy Close Up oraz Pool Group. Tylko jeden film z serii POOL, Borderline (1930) z HD i Paulem Robesonem w rolach głównych, przetrwał w całości. Podobnie jak nowele z serii Borderline, eksploruje on skrajne stany psychiczne i ich związek z rzeczywistością powierzchniową.  Sama Bryher gra właścicielkę zajazdu.

Najbardziej znanym dziełem non-fiction Bryher był film „Problemy filmu w Rosji Radzieckiej” (1929). W „Close Up” niekorzystnie porównała kino hollywoodzkie do kina radzieckiego, argumentując, że system studyjny „obniżył standardy” kina.  Jej teksty pomogły również zwrócić uwagę brytyjskiej publiczności na Siergieja Eisensteina.

II wojna światowa i po niej W artykule z 1933 roku opublikowanym w czasopiśmie „Close up” zatytułowanym „Co zrobisz na wojnie?” Bryher pisała o sytuacji Żydów w nazistowskich Niemczech, wzywając czytelników do działania. Od tego roku jej dom w Szwajcarii stał się „stacją odbiorczą” dla uchodźców; pomogła ponad 100 osobom uciec przed nazistowskimi prześladowaniami, zanim zaczęła obawiać się o własne bezpieczeństwo i wróciła do Wielkiej Brytanii.  To doświadczenie wpłynęło na jej powieść science fiction z 1965 roku „Visa for Avalon”, opowiadającą o grupie ludzi próbujących uciec z nienazwanego kraju do miejsca o nazwie Avalon w przededniu rewolucji.

W latach 1940–1946 mieszkała w Londynie z HD i kierowała czasopismem literackim „Life and Letters Today”. Później napisała wspomnienia z tych lat zatytułowane” The Days of Mars”, a także powieść „Beowulf” (1948), której akcja rozgrywa się w czasie Blitzu.

Począwszy od 1952 roku, napisała serię powieści historycznych. Większość z nich rozgrywa się w Brytanii w różnych epokach; Roman Wall (1954) i The Coin of Carthage (1963) rozgrywają się w Cesarstwie Rzymskim; Ruan (1960) rozgrywa się w post- arturiańskiej Brytanii. Są dobrze zbadane i żywe, zazwyczaj osadzone w czasach zamętu i często widziane z perspektywy młodego mężczyzny. The Fourteenth of October (1952) koncentruje się na młodym chłopcu, Wulfie, uwikłanym w bitwę pod Hastings.  The Player’s Boy (1953) koncentruje się na Jamesie Sandsie, młodym aktorze-uczniu w teatrze elżbietańskim.  Ruan przedstawia przygody druida nowicjusza, który pragnie uciec od ograniczeń swojego otoczenia i wychowania, aby zostać kapitanem statku.  Rosemary Sutcliff, która podziwiała twórczość Bryher, przedrukowała „Chłopca gracza” w swojej serii „Hodder and Stoughton Library of Great Historical Novels”.

Jej powieści historyczne, cenione za życia, są już niedostępne, ale używane egzemplarze są łatwo dostępne. Od 2000 roku wznowiono „Visa for Avalon”, jej wczesne, częściowo autobiograficzne powieści „Development” i „Two Selves”, wspomnienia „The Heart to Artemis” oraz powieść historyczną „The Player’s Boy”.

Przypisy

Linki zewnętrzne Dokumenty Bryher. Kolekcja ogólna, Biblioteka rzadkich książek i rękopisów Beinecke. Prace Bryher w Open Library

Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1983 Kategoria:Angielscy pisarze Kategoria:Angielscy poeci Kategoria:Ludzie urodzeni w Margate