Symphytognathidae – rodzina pająków z infrarzędu wyższych i parworzędu płytkowców. Obejmuje 108 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 10 rodzajach.
Morfologia thumb|Patu shiluensis; a: widok brzuszny, b: widok grzbietowy, c i d: genitalia samicy|left Pająki drobne, osiągające od niespełna 0,4 do około 1 mm długości ciała.
Występuje sześć lub cztery pary oczu rozmieszczonych w diadach lub triadach. Oczy pary przednio-środkowej uległy całkowitemu zanikowi. Nadustek jest wysoki. Szczękoczułki przynajmniej w częściach nasadowych są pośrodkowo zrośnięte. Brak na nich lamelli. Co najmniej trzykrotnie szersza niż dłuższa warga dolna zrośnięta jest z szeroko w tyle ściętym sternum. Nogogłaszczki samicy uwstecznione są do formy małego, nieczłonowanego płata lub całkowicie zanikłe. Nogogłaszczki samca pozbawione są apofiz na udach, rzepkach i goleniach. Odnóża nie mają skopuli, trichobotrii, grzebieni ani przypazurkowych kępek włosków. Stopy są dłuższe od nadstopiów i zwieńczone trzema pazurkami. Na przednich nadstopiach samców czasem obecne są kolce brzuszne, natomiast jakichkolwiek innych kolców na odnóżach tych pająków brak.
Opistosoma (odwłok) porośnięta jest wyraźnymi, długimi włoskami. Ma ona niezmodyfikowany wzgórek analny, pozbawiona zaś jest siteczka przędnego, skutum i płuc książkowych. Stożeczek obecny jest u części gatunków. Sześć kądziołków przędnych rozmieszczonych jest na planie okręgu. Przednia para przetchlinek wiedzie do tchawek sięgających czasem do wnętrza prosomy. Jeśli występuje jeszcze tylna para przetchlinek, to leży ona przed kądziołkami. Samica nie ma wykształconej płytki płciowej i jej otworom kopulacyjnym nie towarzyszą elementy zchitynizowane.
Rozprzestrzenienie Rodzina prawie kosmopolityczna, znana ze wszystkich krain zoogeograficznych oprócz nearktycznej. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej i subtropikalnej, zwłaszcza krain neotropikalnej i orientalnej. Z Europy znany jest tylko jeden gatunek, Anapistula ataecina, troglobiont endemiczny dla Portugalii.
Taksonomia i ewolucja Kladogram wg Kulkarniego i innych, 2023 Takson ten wprowadzony został w 1931 roku przez Vernona V. Hickmana na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”. Autor ów umieścił w tej rodzinie tylko rodzaj Symphytognatha, ale wkrótce zaczęto dodawać do niej nowe rodzaje, często przenoszone z omatnikowatych, cechujące się tak jak Symphytognatha rozmiarami nie przekraczającymi milimetra i brakiem płuc książkowych. Szczególnie szeroką definicję rodzina zyskała w 1959 roku za sprawą Raymonda R. Forstera, który zsynonimizował z nią Anapidae, Micropholcommatidae, Textricellidae i Mysmeninae.
W latach 70. wielu autorów zwracało uwagę, że tak rozumiane Symphytognathidae są raczej polifiletyczne, a cechy użyte w ich diagnozie są wynikiem konwergentnego dostosowania do miniaturazycji. W 1977 roku Forster i Norman I. Platnick zawęzili definicję rodziny do tej używanej współcześnie, a część zaliczanych dawniej do Symphytognathidae rodzajów znalazła się ostatecznie nawet w innych nadrodzinach.
W 1986 roku na podstawie badań budowy i zachowania Jonathan A. Coddington rozpoznał istnienie kladu tworzonego przez Symphytognathidae, Mysmenidae, Anapidae i, najbardziej w jego obrębie bazalne, klejnotnikowate (tzw. „Symphytognathoid clade”). Późniejsze analizy morfologiczne i molekularne potwierdziły te wyniki. W 2003 roku w obrębie owego kladu wyróżniono dodatkowo rodzinę Synaphridae. Według wyników analizy filogenetycznej Siddhartha Kulkarniego i innych z 2023 roku to właśnie Synaphridae stanowią grupę siostrzaną dla Symphytognathidae.
Do rodziny należy 108 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 10 rodzajach:
Anapistula Gertsch, 1941 Anapogonia Simon, 1905 Crassignatha Wunderlich, 1995 Curimagua Forster et Platnick, 1977 Globignatha Balogh et Loksa, 1968 Iardinis Simon, 1899 Kirinua S.Q. Li et Lin, 2021 Patu Marples, 1951 Swilda S.Q. Li et Lin, 2021 Symphytognatha Hickman, 1931
Przypisy
Kategoria:Symphytognathidae