Witalusz (398 m n.p.m.) – wzgórze na Pogórzu Śląskim, w granicach Górek Wielkich w powiecie cieszyńskim. Wznosi się niespełna 2 km na północ od centrum Górek Wielkich, mniej więcej w linii wyznaczonej przez dwa sąsiednie, nieco wyższe wzgórza: Górka (474 m) na wschodzie i Bucze (418 m) na zachodzie. Od strony południowo-zachodniej u jego podnóży znajdują się zabudowania przysiółka Podwitalusz, zaś od strony północno-wschodniej przysiółka Witalusz (też: Zawitalusz).
Wzgórze ma formę niskiej, całkowicie porośniętej lasem kopy. Budują je tzw. wapienie cieszyńskie (pelityczne i detrytyczne wapienie z wkładkami łupków marglistych) z przełomu jury i kredy, a u północnych podnóży pojawia się wąski pas nieco starszych tzw. łupków cieszyńskich dolnych (łupki z wkładkami wapieni i cienkoławicowych margli).
Nazwa Witalusz jest starym toponimem. W odniesieniu do wzgórza (góry) na terenie Górek Wielkich podał ją Robert Mrózek w pracy System toponimiczny Śląska Cieszyńskiego XVIII wieku. Ten sam autor w pracy pt. Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego przytaczając wyniki kwerendy w archiwach podaje jej występowanie w formie Witalisz z 1722 r. (auf Witaliesh berge), a w formie Witalusz z 1789 r. (neben Witalusch) i wskazuje, że pochodzi od niej nazwa Witalusz jako przysiółka Górek Wielkich. Wzgórze, z kotą 396 m i nazwą Witalusz, zaznaczono na austriackiej mapie tzw. III wojskowego mapowania z lat 1876–1878.
Przypisy
Kategoria:Pogórze Śląskie