Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Cyganach () – cerkiew greckokatolicka (Ukraińska Cerkiew Greckokatolicka), we wsi Cygany w hromadzie Borszczów (obwód tarnopolski) na Ukrainie.

Historia Pierwsza wzmianka o parafii w Cyganach pochodzi z 1784 r., co wynika z metryk parafialnych z 1784 r., prowadzonych przez Andrzeja DomyńskiegoПарафія с. Цигани. Церква святих верховних апостолів Петра і Павла, Бучацька єпархія УГКЦ. Парафії, монастирі, храми. Шематизм, Автор концепції Куневич Б.; керівник проєкту, науковий редактор Стоцький Я., Тернопіль : ТОВ «Новий колір», 2014, s. 43. : іл., ISBN 978-966-2061-30-7..

Prawdopodobnie parafia i cerkiew były filią parafii w Burdiakowcach.

21 września 1852 r. parafia Żyłynci została przyłączona do parafii Cygany.

Za czasów księdza Omelana Hlibowyckiego parafię odwiedzili i przebywali w niej Iwan Franko, Bohdan Łepki oraz Andrij Czajkowski. W 1895 r. wybitny ukraiński poeta Iwan Franko czytał księgę liturgiczną Apostoł w drewnianej cerkwi i śpiewał z chórem

.

W latach 1902–1903 zbudowano nową murowaną cerkiew, która istnieje do dziś. Poprzednia drewniana cerkiew znajduje się obecnie we wsi Dębówka i nadal funkcjonuje. Wiadomo, że cerkiew ta została przewieziona do Cygan ze Skały Podolskiej. W 1905 r. nowa Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła została konsekrowana przez biskupa stanisławowskiego Hryhorija Chomyszyna. Fundatorami budowy byli parafianie. Autorem ikonostasu jest Anton Strelbycki z Bilcza Złotego. Wizerunki Jezusa Chrystusa i Matki Bożej na ikonostasie namalował Julian Pankewycz. Cerkiew została po raz pierwszy pomalowana (wykonano polichromię) w 1918 r. (przez artystę Diduszenkę z Kijowa), a następnie ponownie w 1991 r. (przez artystę Szewczenkę z Odessy). Architektem jest Adam Łanćuckyj.

29 września 1929 r. Misję Świętą przeprowadził Wołodymyr Parodko, a w 2005 r. Mychajło Szewczyszyn CSsR.

Do 1946 r. parafia należała do dekanatu skałackiego eparchii stanisławowskiej UGCK. W latach 1946–1991 parafia i cerkiew były podporządkowane Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, a od 1991 r. ponownie znajdują się na łonie UGCK.

Parafię odwiedzili biskup stanisławowski Grzegorz Chomyszyn oraz biskup buczacki Irynej Biłyk.

Przy parafii działa „Apostolstwo Modlitwy” oraz „Straż Ołtarza”.

Księża ks. Andrij Domyński, ks. Mykoła Malynowski (1807–?), ks. Mateusz Kinasewycz, ks. Ihnatij Napadijewycz (21 września 1852 – 1855), ks. Teodor Hrycyna (1855–1866), ks. Iwan Moczulski (1866–1891), ks. Wołodymyr Karchut (1891–1893), ks. Omelan Hlibowyckyj (1893–1903), ks. Dmytro Kardydyk (1903–1933), ks. Stepan Ławkewycz (1933–1935), ks. Mychajło Caruk (1935–1940), ks. Josyp Antkiw, ks. Wołodymyr Zawyslak, ks. Wasyl Bihun, ks. Mychajło Hryckiw (od 20 czerwca 2010).

Przypisy

Kategoria:Zabytkowe cerkwie w obwodzie tarnopolskim