Zornella – rodzaj pająków z rodziny osnuwikowatych. Obejmuje trzy opisane gatunki.
Morfologia Pająki osiągające od 3 do 4,6 mm długości ciała.
Karapaks jest pomarańczowy do czerwonego, u samicy niski i wypłaszczony, u samca za oczami lekko wyniesiony w płat głowowy, któremu towarzyszą bruzdy lub dołki. Oczy przednio-środkowe są mniejsze od przednio-bocznych, położone w tej samej linii co one lub nieco powyżej nich. Szczękoczułki są przysadziste, ku szczytom rozbieżne i zwężone, o długich i grubych pazurach jadowych. Powyżej szeregu ząbków na przedniej krawędzi bruzdy mają duży, czasem rozwidlony ząb ze szczecinkami na szczycie nazywany mastidonem. Z kolei tuż za szeregiem ząbków tylnej krawędzi bruzdy położona jest na wewnętrznej stronie szczękoczułka listewka lub żeberko. U samca występuje ponadto duży, ku dołowi zwrócony ząb frontalny. Szerokie, wystające na boki szczęki mają silnie wklęśniętą krawędź przednią. Kolorystyka wargi dolnej i sternum jest pomarańczowożółta, ciemniejąca ku brzegom.
Odnóża są zwykle pomarańczowożółte, bledsze od karapaksu. Golenie dwóch początkowych par mają po dwa bardzo delikatne kolce (szczecinki makroskopowe) grzbietowe, a dwóch pozostałych po jednym takowym, a długość tych kolców jest nieco większa niż średnica goleni. Trichobotrium na nadstopiu pierwszej pary leży między 0,63 a 0,81 jego długości. Ostatnia para nadstopi również ma wykształcone trichobotrium.
Opistosoma (odwłok) jest szara do czarnej.
Nogogłaszczki samca cechują się krętarzem z dwoma płatami brzusznymi, rzepką z dwoma apofizami wierzchołkowymi na spodniej powierzchni, rozdętą golenią z kubkowatym zagłębieniem u szczytu i wychodzącym z pośrodkowego brzegu tego zagłębienia cymbium. Na spodzie goleni występuje dobrze wykształcona apofiza tylno-boczna, na jej grzbiecie zaś apofiza grzbietowa o zaokrąglonym i lekko zakrzywionym szczycie oraz apofiza grzbietowo-tylno-boczna, choć ta ostatnia bywa zredukowana. Apofizy strony grzbietowej łączy słabo zesklerotyzowana listewka, a w nasadzie tylno-bocznej z nich towarzyszą podłużne żeberka wewnętrzno-tylno-bocznej ściany kubkowatego zagłębienia goleni. Niewielkie, zakrzywione paracymbium dzieli się na dwie gałęzie, silnie zesklerotyzowaną i opatrzoną małymi szczecinkami gałąź odsiebną oraz niezesklerotyzowaną i przylegającą do powierzchni cymbium gałąź dosiebną. U szczytu paracymbium wyrastają trzy długie i piłkowane szczecinki makroskopowe. Błona emboliczna jest prosta, o równoległych bokach i ściętym szczycie, embolus zaś długi, cienki i esowaty.
Genitalia samicy mają epigyne pozbawione dołka. Środkowa płytka płciowa jest obrzeżona po obu bokach głębokimi bruzdami i, z wyjątkiem większości osobników Z. armata, pośrodkowo wyciągnięta w płat nazywany rostrum.
Ekologia i występowanie Pająki te zasiedlają lasy, zadrzewienia i zakrzewienia, tak iglaste, mieszane, jak i liściaste. Występują zwłaszcza w tajdze, lasotundrze, tundrze krzewinkowej i lasach górskich.
Rodzaj holarktyczny o zasięgu cyrkumborealnym. W Eurazji reprezentowany jest tylko przez gatunek typowy, pozostałe gatunki natomiast zamieszkują nearktyczną Amerykę Północną. W Europie rodzaj południową granicę zasięgu osiąga w północno-wschodniej Polsce i na Białorusi, w Azji zaś sięga na południe po Kazachstan, rosyjski Ałtaj i Mongolię.
Taksonomia W 1901 roku Embrik Strand opisał gatunek i rodzaj Pseudogonatium fuscomarginatum, jednak nazwy te nie były używane przez późniejszych autorów. Rodzaj pod nazwą Zornella wprowadzony został w 1932 roku przez Arthura R. Jacksona. Nazwę rodzajową nadał od szwedzkiego artysty Andersa Zorna, gdyż szczecinki paracymbialne tego pająka przypominały mu pędzel malarski. Autor ów umieścił w nim tylko opisaną w tej samej publikacji Zornella mathiseni.
W 1933 roku Cyrus R. Crosby i Sherman Ch. Bishop zsynonimizowali Z. mathiseni z Linyphia cultrigera, tworząc współczesną kombinację dla gatunku typowego. Pozostałe dwa gatunki doszły do rodzaju wskutek usunięcia ich z synonimów gatunku typowego. Wspomniane Pseudogonatium fuscomarginatum zsynonimizowane zostało z Z. cultrigera w 2002 roku przez K. Aakrę i poddane supresji ze względu na brak użycia. W 2007 roku Jurij Marusik, Donald Buckle i Seppo Koponen wyróżnili jeszcze czwarty gatunek, Z. orientalis, jednak został on rok później zsynonimizowany z gatunkiem typowym przez Andrieja Tanasiewicza na podstawie analizy większej liczby okazów.
Do rodzaju należą: Zornella armata (Banks, 1906) Zornella cryptodon (Chamberlin, 1920) Zornella cultrigera (L. Koch, 1879)
Przypisy
Kategoria:Osnuwikowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1932 roku