Budynek przy Rynku 13 w Katowicach (zwany także kamienicą Zieleniaka) – budynek biurowy w Katowicach, położony przy Rynku 11 i 13, na terenie dzielnicy Śródmieście. Został wzniesiony w latach 1947–1948 w stylu późnego socrealizmu. Zamyka plac od strony południowej.
Historia lewo|mały|Budynek hotelu „De Prusse” na pocztówce z 1906 roku, pierwotny budynek położony przy Friedrichsplatz 13 lewo|mały|Fragment katowickiego Rynku w 1958 roku; po lewej widoczny gmach pod nr. 13 Pierwotny centralny plac katowicki miał inny kształt i był znacznie mniejszy niż dzisiejszy Rynek. Jego południowa pierzeja przed 1945 rokiem biegła równolegle z zabudową południowych pierzei dzisiejszych ulic Warszawskiej i 3 Maja.
Pierwotnie pod adresem Friedrichsplatz 13 (późniejszy Rynek) w Katowicach działał hotel „De Prusse”, wzniesiony dla Adolfa Fröhlicha w latach 50. XIX wieku w stylu arkadowym. W 1897 roku budynek połączono z sąsiednim gmachem hotelu Welta (od lat 90. XIX wieku hotel „Retzlaff”). W 1899 roku miasto Katowice zakupiło hotel „De Prusse” od Maxa Wienera i po adaptacji na potrzeby magistratu przeniesiono sale urzędu do połączonych budynków. W 1907 roku w miejscu poprzedniego ratusza oddano do użytku gmach teatru miejskiego. Po remoncie nowego gmachu ratusza główne wejście do budynku znalazło się od strony późniejszej ulicy Pocztowej pod numerem 2, co poskutkowało likwidacją adresu Rynek 13.
Po zdobyciu miasta przez Armię Czerwoną styczniu 1945 roku spłonął cały kwartał domów po południowej stronie Rynku wraz z budynkiem ratusza. Zabudowę tę podpalili żołnierze sowieccy, którzy przetrząsali magazyny sklepów w poszukiwaniu alkoholu. Wkrótce potem przystąpiono do rozbiórki spalonych kamienic, poszerzając plac w kierunku południowym o około 80 m.
Wyszczerbiony kwartał zabudowy pomiędzy ulicami Pocztową a św. Jana został domknięty budynkiem, który utworzył południową, pierwszą z powojennych pierzei katowickiego Rynku w nowym kształcie. Gmach powstał w miejscu po spalonych kamienicach mieszkalnych w latach 1947–1948 według projektu Juliana Duchowicza i Mariana Śramkiewicza (bądź Juliana Duchowicza i Zygmunta Majerskiego).
W czasach Polski Ludowej działały tutaj m.in.: katowicki oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Klub Międzynarodowej Prasy i Książki „Ruch” w Katowicach czy Wojewódzka Federacja Sportu w Katowicach. Na początku lat 80. XX wieku przez krótki czas (do końca istnienia tytułu w kwietniu 1983 roku) sześć pokoi na najwyższej kondygnacji zajmowała redakcja czasopisma „Poglądy”.
W 2007 roku w budynku zaczęło działać Centrum Informacji Turystycznej.
20 sierpnia 2010 roku na bocznej elewacji gmachu, od strony ulicy św. Jana, odsłonięto tablicę upamiętniającą Henryka Sławika. Tam też przed 1945 roku istniał dom, w którym mieszkał on w latach 1928–1939.
6 czerwca 2022 roku na fasadzie budynku po raz pierwszy włączono neon, który stał się częścią Szlaku Neonów w Katowicach. Powstał on w ramach promocji Światowego Forum Miejskiego , które odbyło się w tym samym roku w Katowicach.
19 lutego 2025 roku przy katowickim oddziale PTTK na Rynku 13 odsłonięto figurkę beboka o imieniu Rajzuś.
Charakterystyka Budynek biurowy położony jest przy Rynku 11 i 13 w Katowicach, na terenie dzielnicy Śródmieście, pomiędzy ulicą św. Jana a ulicą Pocztową, zamykając plac od strony południowej.
Powierzchnia użytkowa budynku wynosi 2 289,92 m², a powierzchnia zabudowy 519,75 m². Liczy sześć kondygnacji nadziemnych i jedną podziemną.
Wzniesiony jest w stylu późnego socrealizmu. Wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice.
Pod koniec 2025 roku w systemie REGON zarejestrowane były trzy podmioty z siedzibą przy Rynku 13, w tym Centrum Informacji Turystycznej w Katowicach i Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Katowicach. Ponadto swoją siedzibę miały tutaj wówczas m.in.: Górnośląski Oddział PTTK w Katowicach, jedna z placówek Księgarni św. Jacka, a także część wydziałów Urzędu Miasta Katowice.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Architektura socrealistyczna w Katowicach Kategoria:Budynki biurowe w Katowicach Kategoria:Śródmieście (Katowice) Katowice Kategoria:Obiekty w Katowicach wpisane do gminnej ewidencji zabytków