Akcja społeczna – jednorazowe lub cykliczne, zwykle krótkotrwałe przedsięwzięcie podejmowane w związku z określonym problemem społecznym, realizowane m.in. przez organizacje pozarządowe, instytucje publiczne, grupy nieformalne lub podmioty komercyjne w ramach działań prospołecznych. Akcja społeczna może mieć charakter samodzielny, ale bywa także elementem szerszych przedsięwzięć, takich jak program społeczny lub kampania społeczna.
Definicja i zakres pojęcia W literaturze przedmiotu akcja społeczna bywa odróżniana od programu społecznego i kampanii społecznej. Program społeczny opisywany jest jako przedsięwzięcie zaplanowane i najczęściej długotrwałe, natomiast akcja społeczna jako działanie jednorazowe lub cykliczne, cechujące się krótkotrwałością; akcja może też stanowić element szerszego programu społecznego. Kampania społeczna bywa ujmowana jako projekt komunikacyjny (medialny), który dla skuteczności wymaga szerokiej promocji i bywa realizowany we współpracy różnych podmiotów.
W ujęciu praktycznym akcja społeczna może pełnić funkcję: mobilizacyjną – angażowanie uczestników (np. wolontariuszy) w konkretne działania, pomocową – wsparcie określonej grupy lub celu (np. zbiórki rzeczowe i finansowe), informacyjną i edukacyjną – upowszechnianie wiedzy o problemie, rzeczniczą – wyrażanie poparcia lub sprzeciwu wobec określonych rozwiązań (np. petycje, akcje zbierania podpisów).
Relacje z pojęciami pokrewnymi Akcja społeczna bywa opisywana jako działanie krótsze i prostsze organizacyjnie niż program społeczny, a jednocześnie jako przedsięwzięcie, które nie musi przyjmować formy rozbudowanej kampanii komunikacyjnej. W praktyce akcje społeczne mogą funkcjonować samodzielnie, stanowić element programu społecznego albo towarzyszyć kampanii społecznej jako jedno z działań realizowanych w jej ramach (np. wydarzenie, gra miejska, działania edukacyjne).
Zasięg terytorialny i przykłady Akcje społeczne mogą mieć zasięg ogólnokrajowy, ale często są organizowane w skali lokalnej (np. konkretnego miasta, gminy, szkoły lub instytucji) albo przyjmują postać lokalnych odsłon inicjatyw prowadzonych szerzej.
Przykłady działań opisywanych jako akcje społeczne: Odjazdowy Bibliotekarz – ogólnopolska akcja społeczna organizowana lokalnie przez biblioteki w wielu miejscowościach; w Białymstoku była współorganizowana przez kilka bibliotek (m.in. uczelni i instytucji regionalnych). Sprzątanie Świata – akcja prowadzona cyklicznie; w Poznaniu miała określony przedział czasowy realizacji i była opisywana jako lokalne „wielkie sprzątanie” w ramach edycji ogólnopolskiej. Słyszę dobre dźwięki – przykład działań, w których akcja społeczna (wydarzenie edukacyjne) została opisana jako element kampanii społecznej realizowanej przez instytucję kultury.
Typowe formy Akcje społeczne mogą przyjmować różne formy, w zależności od celów i zasobów organizatorów, m.in.: zbiórki publiczne (finansowe lub rzeczowe), działania wolontariackie (np. porządkowanie przestrzeni publicznej, wsparcie osób potrzebujących), wydarzenia społeczne (np. lokalne inicjatywy i eventy charytatywne), akcje informacyjne i edukacyjne w przestrzeni publicznej lub w Internecie, działania rzecznicze (np. listy otwarte, petycje, akcje podpisów).
Organizacja i przebieg W opisach metodycznych dotyczących przedsięwzięć prospołecznych wskazuje się na potrzebę zdefiniowania celu i idei działania, określenia interesariuszy (w tym potencjalnych partnerów), przygotowania przekazu, zaplanowania zakresu działań oraz sposobu pomiaru rezultatów. W zależności od charakteru akcji, organizacja może obejmować także kwestie formalne (np. pozwolenia, zasady zbiórek), logistykę (miejsce, transport, materiały) oraz koordynację pracy wolontariuszy.
Ocena i rozliczalność Ocena akcji społecznej może obejmować zarówno wskaźniki ilościowe (np. liczba uczestników, zebrane środki, zasięgi komunikacji), jak i jakościowe (np. opinie odbiorców, stopień realizacji celu). W działaniach realizowanych przez instytucje publiczne lub organizacje pozarządowe istotnym elementem bywa także publiczne sprawozdawanie efektów i sposobu wykorzystania zasobów. Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Socjologia Kategoria:Marketing społeczny Kategoria:Wolontariat