Regiment dragonii koronnej Radziwiłła – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII wieku (okresu powstania Chmielnickiego, wojny moskiewskiej i II wojny północnej).

Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII w. wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Dragonia zaliczana była do autoramentu cudzoziemskiego, a jako rodzaj wojsk zaciężnych zaliczanych do „ludu ognistego” była w zasadzie piechotą; konie bowiem służyły jej wyłącznie do przemarszów, a walczyła głównie pieszo. Podstawową jednostką organizacyjną dragonii był regiment. Król wydawał na jego utworzenie patent wybranemu przez siebie człowiekowi (szefowi regimentu) i zawierał z nim umowę kapitulacyjną. Faktycznym dowódcą regimentu był pułkownik (oberster), który dobierał sobie sztab i dowódców kompanii. Ci ostatni rekrutowali szeregowych tzw. systemem wolnego bębna.

Przygotowania do nowej wojny z Rosją czynione były od dłuższego czasu. Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji, czyli około 54 000 żołnierzy. Z końcem 1659 armia koronna utrzymywała oddziały w sile około 39 000 stawek żołdu, a litewska około 20 000 koni i porcji. Przygotowania do kampanii przeciw Moskwie w 1660 cechowało tworzenie wielu nowych jednostek przy jednoczesnym spadku liczebności poszczególnych oddziałów w porównaniu z 1659.

Na naradzie wojennej odbytej w maju 1660 w Warszawie, postanowiono zachować podział sił i środków na trzy grupy: hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewy Potockiego, działającą wraz z Tatarami na Ukrainie, wojewody ruskiego Stefana Czarnieckiego wraz z Litwinami na Białorusi i hetmana polnego koronnego Jerzego Lubomirskiego pozostającą w odwodzie

Będący w grupie hetmana wielkiego koronnego, regiment dragonii krajczego litewskiego Michała Radziwiłła pod W. Korffem liczył 600 porcji i w sierpniu 1660 ześrodkował się pod Tarnopolem.

Regiment wziął udział w walkach z armią rosyjską Wasyla Szeremietiewa pod Lubarem i pod Cudnowem i z dążącą jej na odsiecz armią kozacką Jerzego Chmielnickiego (atamana Tymofieja Cieciury ).

Po zakończeniu działań w rejonie Lubaru, w listopadzie 1660 regiment odszedł na leże zimowe na Ukrainie. W czwartym kwartale 1660 regiment dragonii kasztelana wileńskiego Michała Radziwiłła liczył 301 porcji.

Planowana przez króla i dowódców polskich wyprawa w 1661 nie doszła do skutku. Na przeszkodzie jej przeprowadzenia stanęła konfederacja koronna (Związek Święcony) zorganizowana w wyniku fermentu w wojskach, jaki z powodu niewypłacania żołdu, z niespotykaną siłą ogarnął całe wojsko koronne. Regiment dragonii Radziwiłła nie przystąpił jednak do konfederacji.

Od 1 października 1661 regiment dragonii przeformowano w regiment pieszy Michała Radziwiłła.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Regimenty dragonii I Rzeczypospolitej Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie cudnowskiej (1660) Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Oddziały wojsk zaciężnych Kategoria:Dragonia koronna w dobie powstania Chmielnickiego Kategoria:Dragonia koronna w dobie potopu szwedzkiego Kategoria:Dragonia koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Oddziały wojskowe Radziwiłłów herbu Trąby