Coeur d’Alene Lake – jezioro lodowcowe w Stanach Zjednoczonych, położone w hrabstwie Kootenai w północno-zachodnim Idaho. Znajduje się 40 km na wschód od miasta Spokane w stanie Waszyngton. Głębokość jeziora została zwiększona w wyniku budowy zapory na rzece . Zbiornik jest zasilany przez rzeki i . Ma 48 km długości, od 1,6 do 4,8 km szerokości, a długość jego linii brzegowej wynosi 175 km. Jezioro jest znane ze swojego malowniczego, górzystego krajobrazu i stanowi centrum regionu turystycznego. Nad północnym brzegiem jeziora leży miasto Coeur d’Alene. Nazwa jeziora pochodzi od określenia nadanego miejscowym rdzennym mieszkańcom przez Francuzów.
Geografia Położenie Coeur d’Alene Lake znajduje się w hrabstwie Kootenai w północno-zachodnim Idaho, w północnej części regionu . Jezioro jest otoczone zalesionymi górami, w tym pasmem Bitterroot Range na wschodzie. Nad północnym brzegiem jeziora leży miasto Coeur d’Alene.
Jezioro zajmuje powierzchnię 129 km² i jest drugim największym naturalnym jeziorem w stanie Idaho (po jeziorze Pend Oreille). Ma 48 km długości, od 1,6 do 4,8 km szerokości, a długość jego linii brzegowej wynosi 175 km. Jest położone na średniej wysokości n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi , a maksymalna głębokość . Objętość zbiornika wynosi 2,8 km³.
Hydrologia Jezioro Coeur d'Alene Lake jest zasilane głównie przez rzekę , która odwadnia dorzecze o powierzchni około 3810 km² i uchodzi do jeziora w pobliżu miejscowości Harrison, a także przez rzekę oraz liczne mniejsze dopływy. Całkowita powierzchnia zlewni jeziora wynosi około 9690 km², w tym górzysty teren, który zasila spływ powierzchniowy zdominowany przez sezonowe roztopy śniegu. Odpływ wód następuje rzeką , która jest regulowana przez zaporę , obsługiwaną przez firmę na mocy licencji wydanej w 2009 roku. Zapora ta kontroluje odpływ wody, aby zrównoważyć retencję w jeziorze (powyżej zapory) z przepływami rzeki poniżej, zapobiegając nadmiernemu obniżeniu poziomu wody w okresach suchych.
Geologia Jezioro Coeur d'Alene Lake jest położone w kotlinie ukształtowanej głównie w epoce plejstocenu w wyniku erozji lodowcowej oraz powiązanych z nią gwałtownych powodzi z lodowcowego Jeziora Missoula. Około 15 000 lat temu jęzor lodowcowy należący do nasunął się na południe, pokrywając ten region warstwą lodu o grubości ponad . W tym samym czasie zablokowane zatorami lodowymi Jezioro Missoula wielokrotnie przerywało tamy, wywołując fale powodziowe o prędkości dochodzącej do , spływające w głąb doliny rzeki Spokane i obszaru jeziora Coeur d'Alene. Powodzie te, występujące ponad 35 razy na przestrzeni tysiącleci w miarę ustępowania lodu, wyżłobiły istniejącą wcześniej dolinę, nanosząc osady i głazy narzutowe, a jednocześnie pogłębiając i poszerzając nieckę, która w przyszłości stała się jeziorem. Polodowcowa stabilizacja sieci hydrologicznej doprowadziła do uformowania się współczesnego jeziora w tej przekształconej przez lodowiec rynnie.
Historia Okres przedkolonialny Basen jeziora Coeur d’Alene Lake stanowi centralny obszar historycznego terytorium plemienia Coeur d’Alene, które pierwotnie zamieszkiwało powierzchnię ponad , rozciągając się na tereny obecnych stanów Waszyngton i Montana. Historia mówiona i tradycja plemienia głoszą, że wywodzi się ono z tej ziemi i stanowi jej część od niepamiętnych czasów. Choć świadectwa archeologiczne na tym terytorium są ograniczone, potwierdzają one obecność ludzi sięgającą 10 000 lat wstecz. W okresie przedkolonialnym nad brzegami jeziora funkcjonowały wioski zamieszkiwane okresowo. Pod warstwami osadów dennych odkryto pozostałości prehistorycznych domostw, co potwierdza znaczenie tego obszaru jako atrakcyjnego miejsca do zasiedlenia ze względu na obfitość zasobów naturalnych.
Okres kolonialny Wczesna eksploracja i nazewnictwo Pierwszą udokumentowaną eksploracją centralnego Idaho przez ludzi europejskiego pochodzenia była ekspedycja Lewisa i Clarka w 1805 roku. Kilka lat później, w 1809, David Thompson założył punkt handlowy nad pobliskim jeziorem Pend Oreille. W tym okresie francuskojęzyczni traperzy zaczęli używać określenia „Coeur d’Alene” jako przydomka dla ludu Schitsu’umsh, który handlował w Kullyspell House.
Nazwa ta, wywodząca się z języka francuskiego, jest połączeniem słów coeur (serce) i alene (szydło). Oznaczała ona „spiczaste serce” i sugerowała, że rdzenni mieszkańcy byli bystrymi handlarzami „o sercach ostrych jak czubek szydła”. Mapa z 1814 roku jest wczesnym dowodem tej tradycji, oznaczając współczesne jezioro Coeur d'Alene jako „Pointed Heart Lake”. Z czasem lud Schitsu’umsh stał się znany jako plemię Coeur d’Alene, a duże jezioro stanowiące centrum ich ojczyzny przejęło tę samą nazwę.
Działalność misyjna i wojskowa W 1740 roku, na długo przed przybyciem Lewisa i Clarka, wódz plemienia Coeur d’Alene doznał wizji, w której przepowiedział nadejście „Czarnych Sutann” (księży). Proroctwo to wypełniło się w 1842 roku wraz z przybyciem ojca . Pierwsza misja jezuicka powstała w pobliżu St. Maries, a następnie została przeniesiona do obecnej lokalizacji w . Budynek misji (), ukończony w 1853 roku, jest obecnie najstarszym stojącym budynkiem w Idaho.
Wkrótce po założeniu misji w regionie pojawiło się wojsko. W latach 1858–1862 zbudowano drogę wojskową Mullan Military Road. Aby utrzymać przejezdność drogi i zachować pokój między osadnikami a rdzennymi Amerykanami, w 1878 roku generał William Tecumseh Sherman założył fort w miejscu, gdzie z jeziora Coeur d'Alene Lake wypływa rzeka Spokane. Początkowo nazwany Camp Coeur d'Alene (lub Fort Coeur d'Alene), później zmienił nazwę na . Do momentu opuszczenia fortu w 1901 roku składał się on z 52 budynków, w tym kaplicy, magazynu prochu i kwater oficerskich, które przetrwały do dziś.
Rozwój transportu i gospodarki Obecność wojska przyczyniła się do rozwoju żeglugi na jeziorze Coeur d'Alene Lake. Zbudowany na zlecenie dowódcy fortu parowiec „” służył początkowo do transportu zaopatrzenia. Rok 1889 wyznaczył początek ery parowców na jeziorze. Do 1910 roku na jeziorze pływało więcej parowców niż na jakimkolwiek innym akwenie na zachód od rzeki Missisipi. Statki takie jak „Georgie Oakes”, „Idaho” czy „Flyer” transportowały pasażerów i towary, łącząc się z liniami kolejowymi, w tym z elektryczną koleją .
Wpływ na ludność rdzenną Napływ osadników drastycznie wpłynął na terytorium plemienia. W 1873 roku utworzono rezerwat o powierzchni , jednak kolejne decyzje rządowe (w 1891 i 1910) znacząco zredukowały jego obszar, przekazując ziemię do domeny publicznej i w ręce osadników. Utworzenie parku stanowego (1908–1911) wiązało się z eksmisją mieszkańców Coeur d’Alene, a rekompensata za ziemię została wykorzystana przez stan na rozwój parku.
Rozkwit górnictwa i rozwój przemysłu Historia przemysłowa regionu, mająca bezpośredni wpływ na stan ekologiczny jeziora Coeur d’Alene Lake, rozpoczęła się w latach 80. XIX wieku. Choć początkowo poszukiwacze, tacy jak Andrew Prichard, przybyli w ten rejon dla złota (gorączka złota z 1883 roku), szybko okazało się, że geologiczne bogactwo dorzecza stanowią przede wszystkim złoża srebra, ołowiu oraz cynku.
Powstanie Silver Valley Odkrycie jednych z największych na świecie złóż metali doprowadziło do dynamicznego rozwoju górnictwa wzdłuż rzeki . Region ten, znany jako , stał się jednym z najważniejszych okręgów wydobywczych w historii Stanów Zjednoczonych. W ciągu ponad stuletniej eksploatacji wydobyto tam miliony ton rudy, co wiązało się z budową licznych kopalń, młynów i zakładów przetwórczych, w tym kompleksu hutniczego .
Praktyki utylizacji odpadów Przez większą część XX wieku, przed wprowadzeniem nowoczesnych regulacji środowiskowych, standardową praktyką przemysłową było odprowadzanie odpadów wydobywczych bezpośrednio do lokalnych cieków wodnych. oraz skała płonna były zrzucane do dopływów rzeki Coeur d’Alene. Szacuje się, że w latach 1880–1968 do systemu rzecznego trafiło ponad 60 milionów ton osadów zawierających metale ciężkie, a kolejne 100 milionów ton odpadów zostało rozproszonych na tysiącach akrów w dolinie rzeki. Zanieczyszczenia te przemieszczały się z biegiem rzeki, prowadząc do skażenia obszaru dolnego dorzecza Coeur d’Alene.
Akumulacja zanieczyszczeń w jeziorze Jezioro Coeur d’Alene Lake stało się naturalnym osadnikiem dla materiału niesionego przez rzekę. W rezultacie dno jeziora zostało pokryte grubą warstwą osadów dennych silnie zanieczyszczonych metalami ciężkimi, w szczególności ołowiem, cynkiem, kadmem i arsenem. Badania wskazują, że choć dopływ nowych zanieczyszczeń został z czasem ograniczony, osady zgromadzone na dnie jeziora stanowią trwałe dziedzictwo epoki przemysłowej, a ich stabilność zależy od warunków chemicznych wody (m.in. poziomu natlenienia).
Okres powydobywczy i rekultywacja Po zakończeniu intensywnej eksploatacji złóż w regionie Silver Valley, jezioro Coeur d’Alene Lake stało się kluczowym elementem jednego z największych projektów ochrony środowiska w Stanach Zjednoczonych. W 1983 roku organizacja Environmental Protection Agency wpisała obszar dorzecza na listę priorytetów krajowych () w ramach programu , uznając go za teren o znacznym stopniu skażenia metalami ciężkimi.
W ramach podziału administracyjnego terenu objętego programem Superfund, jezioro znajduje się w strefie określanej jako "The Basin" (dorzecze), w odróżnieniu od strefy "The Box" (obejmującej tereny wokół dawnej huty w Kellogg). Nadzór nad realizacją planów naprawczych sprawują wspólnie organizacje federalne (Environmental Protection Agency), stanowe () oraz lokalne (Basin Environmental Improvement Project Commission).
Fauna Do rodzimych gatunków ryb w jeziorze Coeur d’Alene Lake należą , oraz . Przed osadnictwem europejskim gatunki te tworzyły liczne populacje i obficie występowały w zimnych, ubogich w składniki odżywcze wodach jeziora, jednak w ostatnich 150 latach w związku ze zmianami (głównie z powodu wprowadzenia gatunków inwazyjnych) zaczęło zagrażać im wyginięcie. Salvelinus confluentus występuje w zlewni jeziora (głównie w dorzeczu rzeki St. Joe) i wymaga zimnej, czystej wody oraz dostępu do dopływów w celu odbycia tarła. Gatunek ten został wpisany w 1999 na listę gatunków zagrożonych Endangered Species Act, a jego populacja ucierpiała głównie z powodu utraty i fragmentacji siedlisk, złej jakości wody (w tym zanieczyszczenia metalami) oraz obecności gatunków inwazyjnych.
Wykorzystanie przez człowieka Jezioro Coeur d’Alene Lake stwarza dogodne warunki do rekreacji wodnej. Do popularnych aktywności na akwenie należą wędkarstwo, żeglarstwo, narciarstwo wodne oraz . Rekreacja lądowa w pobliżu jeziora obejmuje turystykę pieszą i rowerową wzdłuż Coeur d’Alene Parkway – utwardzonego szlaku o długości , biegnącego równolegle do północnego brzegu jeziora i przeznaczonego wyłącznie dla ruchu bezsilnikowego. W pobliżu przebiega również , trasa o zasięgu regionalnym licząca , wytyczona śladem dawnej linii kolejowej. Na obszarze parku wytyczono szlak okrężny liczący , oferujący widoki na jezioro oraz dostęp do miejsc kąpielowych. Jest to popularny cel krótkich pieszych wycieczek, położony w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy miejskiej. Obserwacja dzikiej przyrody (zwłaszcza bielików amerykańskich) jest szczególnie popularna w miesiącach zimowych. Obserwacje prowadzone są z brzegów jeziora oraz podczas rejsów łodziami, rozpoczynających się w punktach takich jak zatoka Blue Creek Bay.
Przypisy
Kategoria:Jeziora w Idaho