Pułk jazdy koronnej Andrzeja Potockiego – oddział koronny autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII wieku (okresu wojny moskiewskiej i okresu wojny polsko-tureckiej 1683–1699).

Formowania i walki W końcu XVI wieku w Rzeczypospolitej zaczęto organizować pułki jazdy. Grupowały one w sobie kilka (kilkanaście) chorągwi husarskich, pancernych i lekkich. Początkowo były tworzone jedynie na czas wojny i sprawowały funkcję większej jednostki taktycznej. W drugiej połowie XVII wieku pułki istniały też w okresie pokoju. Wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Pułki jazdy zaliczane były do autoramentu narodowego i rekrutowane były zaciągiem towarzyskim.

Wojna polsko – rosyjska Przygotowania do nowej wojny z Rosją czynione były od dłuższego czasu. Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 „koni” i porcji, czyli około 54 000 żołnierzy. Z końcem 1659 armia koronna utrzymywała oddziały w sile około 39 000 stawek żołdu, a litewska około 20 000 koni i porcji. Przygotowania do kampanii przeciw Moskwie w 1660 cechowało tworzenie wielu nowych jednostek przy jednoczesnym spadku liczebności poszczególnych oddziałów w porównaniu z 1659.

Na naradzie wojennej odbytej w maju 1660 w Warszawie, postanowiono zachować podział sił i środków na trzy grupy: hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewy Potockiego, działającą wraz z Tatarami na Ukrainie, wojewody ruskiego Stefana Czarnieckiego wraz z Litwinami na Białorusi i hetmana polnego koronnego Jerzego Lubomirskiego pozostającą w odwodzie

Pułk jazdy koronnej starosty halickiego Andrzeja Potockiego znajdował się w grupie hetmana wielkiego koronnego i w sierpniu 1660 ześrodkował się pod Tarnopolem.

Pułk wziął udział w walkach z armią rosyjską Wasyla Szeremietiewa pod Lubarem i pod Cudnowem i z dążącą jej na odsiecz armią kozacką Jerzego Chmielnickiego (atamana Tymofieja Cieciury ).

Po zakończeniu działań w rejonie Lubaru, w listopadzie 1660, pułk odszedł na leże zimowe na Ukrainie.

bitwa pod Wiedniem 1683

Komput wojska koronnego datowany na 10 maja 1683 zawierał podział jazdy na pułki. Jednym z nich był pułk kasztelana krakowskiego. Składał się z 1 chorągwi husarskiej i kilku chorągwi pancernych. W czasie bitwy pod Wiedniem pułk znajdował się w centrum ugrupowania uderzeniowego.

Struktura organizacyjna 1683 Dowódca pułku – Andrzej Potocki

Husaria: Chorągiew husarska koronna Andrzeja Potockiego

Pancerni (jazda kozacka): Chorągiew pancerna koronna Andrzeja Potockiego Chorągiew pancerna koronna Krzysztofa Modrzewskiego Chorągiew pancerna koronna Stanisława Potockiego Chorągiew pancerna koronna Aleksandra Przyłuskiego Chorągiew pancerna koronna Wiktoryna Bykowskiego

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Pułki jazdy koronnej Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie cudnowskiej (1660) Kategoria:Pułki autoramentu narodowego Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały wojskowe Potockich herbu Pilawa