Budynek przy ulicy Warszawskiej 14 w Katowicach – pierwotnie willa miejska z 1900 roku, przebudowana na budynek banku w 1938 roku przy ul. Warszawskiej 14 w Katowicach, w dzielnicy Śródmieście, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego; obiekt mieszkalny, następnie siedziba kilku banków oraz rektoratu, a od 2012 roku budynek biblioteki Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.

Historia Obiekt wybudowano w 1900 roku jako willę miejską według projektu Hugona Grünfelda, syna Ignatza Grünfelda, pierwszymi właścicielami była rodzina Grünfeldów. Pierwsza przebudowa wilii nastąpiła w 1914 roku. Budynek stał się własnością Banku Rolnego w 1931 roku, przebudowano go w 1938 roku, autorem projektu był Marian Lalewicz; wcześniejsze ornamenty zastąpiły kamienne okładziny, doszło do adaptacji willi na potrzeby banku – m.in. powstał hol, podwyższono świetlik i dobudowano bryłę wejściową. Po adaptacji był to gmach Państwowego Banku Rolnego. Służył następnie jako siedziba Commerzbanku, następnie po II wojnie światowej przeszedł na własność Skarb Państwa w 1951 roku, była to siedziba oddziału Narodowego Banku Polskiego i Banku Śląskiego od lat 90. XX wieku. 23 października 1989 roku obiekt został wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków nieruchomych (nr rej. A/703/2020). W 1996 roku przeprowadzono generalny remont, w tym zmianę elewacji. Z pierwotnej willi pozostała zapewne część fundamentów i ścian konstrukcyjnych.

Po opuszczeniu budynku przez banki Śląska Akademia Medyczna zawnioskowała do katowickiego magistratu o przekazanie tejże uczelni tego gmachu, sprawa została rozpatrzona na korzyść akademii. Na zakup budynku została zaciągnięta pożyczka, za co byłemu rektorowi Akademii postawiono zarzuty narażenia uczelni na straty. Uczelnia rozważała sprzedaż obiektu, lecz rzeczoznawca wycenił go na niecałe 5 mln zł, a zadłużenie było dużo wyższe. Obiekt wykorzystywano jako siedzibę rektoratu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach od 2002 do 2005 roku, następnie był nieużytkowany.

W 2004 roku przed budynkiem odsłonięto pomnik upamiętniający miejsce śmierci Andrzeja Mielęckiego.

Przetarg na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania ogłoszono w 2011 roku. Od 2012 do 2013 roku przeprowadzono remont budynku na koszt uczelni, prace budowlane prowadziła spółka Cew z Sosnowca. Budynek jest ogólnodostępny, wykorzystywany jako gmach Biblioteki Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach od 2012 roku. Odbywają się w nim okazjonalnie wystawy, był udostępniony do zwiedzania także w ramach Nocy Muzeów m.in. w 2016 i 2018 roku.

26 czerwca 2023 roku przy budynku odsłonięto figurkę beboka o imieniu Herckekotek.

Architektura Budynek w pierwotnej formie był podobny do sąsiedniej willi Ignatza Grünfelda; obiekt murowany położony na rogu ulicy Szkolnej i ul. Warszawskiej na rzucie zbliżonym do kwadratu, nakryty dachem dwuspadowym o niewielkim nachyleniu, cofnięty wobec linii zabudowy ulicy Warszawskiej; znajduje się przed nim mały plac. Obiekt o harmonijnej kompozycji, otoczony drzewami, pierwotnie w stylu neoklasycystycznym, następnie w stylu modernistycznym (funkcjonalizm). Był połączony pracownią z mieszkaniem architekta Ignatza Grünfeld od zachodu, nadal przylega do budynku przy ul. Warszawskiej 12, od północy znajduje się przybudówka. Budynek trójkondygnacyjny o powierzchni 1268 m². Elewacje są pokryte marmurowymi okładzinami. Fasada z ryzalitem, gdzie znajduje się wejście główne, osie elewacji z prostokątnymi oknami dzielą boniowane pasy. Nad wejściem znajdowała się pierwotnie płaskorzeźba orła ze snopkami siana w szponach – oryginał zaginął.

Wewnątrz znajduje się duży trójkondygnacyjny hol z galeriami na słupach; posadzki wykładane terakotowymi płytkami, lastrykiem, parkietem. W dawnym gabinecie prezesa znajdują się neorenesansowe meble. Budynek jest wyposażony w windę. Przed gmachem znajduje się pomnik upamiętniający miejsce śmierci Andrzeja Mielęckiego oraz figurka beboka o imieniu Hercklekotek – student Uniwersytetu Medycznego.

Budynek otaczały kwiatowe rabaty, drzewa i krzewy; zachował się jeden jałowiec sabiński.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Wille w Katowicach Kategoria:Banki w Katowicach Kategoria:Biblioteki w Katowicach 14 Kategoria:Zabytki nieruchome w Katowicach Kategoria:Architektura modernizmu w Katowicach Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1900