Zespół dworski w Rychwałdzie – zabytkowy zespół dworski z XIX wieku znajdujący się w Rychwałdzie w powiecie żywieckim. Kompleks składa się z dworu, dwóch budynków gospodarczych oraz parku. Całość wpisana jest do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.
Historia Dwór rychwałdzki powstał dzięki rodzinie Milieskich, która w 1810 roku zakupiła dobra rychwałdzkie od Jana Franciszka Wielopolskiego. W 1814 roku, po Stanisławie Milieskim, właścicielem dóbr został Walenty Milieski. W roku 1830 na terenach dawnego, XVIII-wiecznego folwarku wybudowano zespół dworski. Całość pozostawała we władaniu rodziny do roku 1940.
W 1940 dwór został skonfiskowany przez władze hitlerowskie i ulokowano w nim filię obozu Bund Deutsche Mädel.
W 1945 roku w związku z reformą rolną, zarządcą dworu została Spółdzielnia "Iskra" z Łodygowic, a następnie Stacja Nasiennictwa Krzeszowice. W 1985 roku zespół dworski przejęło WPK Katowice. Rok później właścicielem zespołu została kopalnia Budryk z Ornontowic, która przeprowadziła gruntowny remont budynku i przeznaczyła go na dom wypoczynkowy dla pracowników.
W 2002 roku dwór przeszedł w prywatne ręce, został wyremontowany i zmodernizowany. Całość kompleksu zagospodarowano jako obiekt hotelarsko-rekreacyjny. W budynku dworu oraz dawnych budynkach gospodarczych umieszczono pokoje hotelowe, apartamenty, restaurację, kawiarnię i sale konferencyjne. W otoczeniu dworu powstały boiska sportowe, korty tenisowe oraz basen.
Architektura Budynek dworu, murowany z kamienia i potynkowany, wybudowany został na planie prostokąta. Na osi od frontu i od tyłu znajduje się sień, a pośrodku klatka schodowa z górnym oświetleniem. Po bokach znajdują się symetrycznie rozłożone pokoje. Wnętrza nakryte są płaskimi sufitami, z wyjątkiem trzech mniejszych sklepionych kolebkowo z lunetami oraz kuchni z pułapem belkowanym.
Elewacja ogrodowa zaakcentowana na środku i po bokach ryzalitami oraz portykiem położonym na środkowej osi; podziały horyzontalne utworzone dzięki cokole i belkowaniu oraz gzymsom umieszczonymi w polach między ryzalitami, obejmującymi od góry i dołu prostokątne otwory okienne. Na gzymsie górnym położone półkoliste archiwolty. Okna w ryzalitach bocznych obramowane toskańskimi pilastrami i belkowaniem. Portyk położony na wysokim podmurowaniu ze schodami po bokach, utworzony przez dwa filary i dwie kolumny dźwigające belkowanie z trójkątnym frontonem.
Elewacje boczne z ryzalitami po bokach, rozczłonkowane podobnie jak ogrodowa, wschodnia ożywiona pilastrami. Elewacja od strony dziedzińca z cokołem i belkowaniem. Całość nakryta dachem czterospadowym, krytym dachówką, z dwuokienną wystawką od strony dziedzińca.
Pod budynkiem od strony ogrodu znajdują się piwnice. Środkowa z nich zwieńczona kolebkowo oraz dwie boczne zwieńczone kolebkowo z lunetami, dostępne przez wejście w podmurowaniu pod portykiem.
Od strony zajazdu duży dziedziniec w kształcie wydłużonego prostokąta. Po bokach usytułowane dwa zabytkowe, prostokątne budynki gospodarcze. Oba o podobnych cechach architektonicznych; nakryte dachami siodłowymi z naczółkami. Przeciwległe dworowi narożniki dziedzińca były dawniej zamknięte dwoma kolejnymi budynkami, widocznymi na planie całego założenia z 1844 roku.
Całość założenia nawiązuje do wcześniejszych rozwiązań o osiowym i symetrycznym rozplanowaniu budynków.
Park Kompleks budynków otoczony został przez 2-hektarowe zabytkowe założenie parkowe, rozbudowane na osi poprzecznej dworu, na lekkiej pochyłości opadającej w kierunku wschodnim i północnym. Drzewostan założenia jest bogaty gatunkowo, uformowany w zgrupowania luźne i zwarte. Do dzisiaj nie zachowała się znacząca większość układu przestrzennego oryginalnego parku, przetrwały natomiast drzewa o charakterze pomnikowym: 34-metrowa sosna wejmutka, trzy lipy szerokolistne, wiśnia ptasia oraz grab zwyczajny.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Rychwałd (województwo śląskie) Kategoria:Dwory w województwie śląskim