Szemetowszczyzna (; ) – chutor na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Zanarocz.

Historia W czasach zaborów majątek w gminie Szementowszczyzna, w powiecie święciańskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. W 1905 roku liczył 103 mieszkańców, 3252 dziesięcin, własność SkirmuntaГошкевич И. И. Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, c. 304.Nowaja Topograficzeskaja Karta Zapadnoj Rossii 1:84.000, opracowanie 1885–1886, wydanie 1913, arkusz XII/21.

Po I wojnie światowej pod administracją polską, w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich. W latach 1920–1922 w składzie Litwy Środkowej.

Od 11 kwietnia 1922 majątek i plebania leżały w Polsce, w województwie wileńskimPrzynależność wojewódzka zmieniała się. W Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich miejscowość leżała w okręgu wileńskim; w Polsce do 20 stycznia 1926 w Ziemi Wileńskiej, następnie w województwie wileńskim, w powiecie święciańskim, w gminie Szementowszczyzna.

W 1931:

majątek w 8 domach zamieszkiwało 67 osób. plebanię w 2 domach zamieszkiwało 9 osób.

Miejscowość należała do miejscowej parafii rzymskokatolickiej. Podlegała pod Sąd Grodzki w Święcianach i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Szementowszczyźnie.

W 1938 roku miejscowość należała do gromady Szementowszczyzna gminy SzementowszczyznaRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 roku. Załącznik, s. 426.

Do 1945 w PolsceUstawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej ().. Od 1946 roku w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi.

Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy W 1816 roku Kazimierz Sulistrowski zbudował tu, na miejscu drewnianej kaplicy wzniesionej przez Zenowiczów, klasycystyczną kaplicę dworską, będącą częścią założenia pałacowego. Była to kaplica grobowa, ale służyła również celom kultowym. Została powiększona w 1902 roku przez Bolesława Skirmunta i w 1904 roku została konsekrowana jako kościół parafialny.

Jest to bezwieżowy, jednonawowy budynek wzniesiony na planie krzyża łacińskiego, na wysokiej podmurówce, z wydatnym transeptem i zakrystią, umieszczoną za prezbiterium, przykrytą jednospadowym dachem. Od frontu wejście zdobi portyk z czterema półkolumnami dźwigającymi belkowanie i trójkątny fronton. Szczyty transeptu również są ozdobione węższymi portykami z dwiema półkolumnami. We wnętrzu zwracają uwagę: ołtarz z drewnianymi, pozłacanymi rzeźbami, rokokowa ambona w formie kielicha podtrzymywana przez ptaki.

Obok kościoła stoi również zabytkowa, czworoboczna, dwukondygnacyjna dwonnica z XIX wieku. U podnóża wzgórza, na którym stoi kościół, ulokowana jest plebania z 1904 roku.

Kaplica była czynna przez cały okres powojenny.

Nieistniejący dwór Alojzy Sulistrowski wzniósł tu około 1780 roku dwór, zwany pałacem, będący jedną z najpiękniejszych rezydencji na Wileńszczyźnie. Był to dom na planie prostokąta, parterowy, na wysokiej podmurówce kryjącej piwnice z oknami. Był przykryty wysokim, łamanym dachem mansardowym. Centralna część domu była dwukondygnacyjna i zarówno od frontu jak i ogrodu miała dwa głębokie portyki w wielkim porządku, każdy o czterech masywnych kolumnach podtrzymujących belkowania i trójkątne frontony. Pod frontowym portykiem był podjazd, a pod tylnym – taras.

Wnętrza, w układzie dwutraktowym, kryły wartościowe archiwa rodzin Sulistrowskich i Skirmuntów, na ścianach wisiało kilka cennych obrazów, min. Kuropatwy Józefa Chełmońskiego, Grzymisław i Henryk Pobożny wyjeżdżający na wyprawę legnicką Jana Matejki. W wozowni przechowywano tu wielkich rozmiarów holenderską karetę, ciągnioną przez ósemkę koni.

Wokół dworu był ogromny park o powierzchni około 100 ha. Główną jego osią była droga prowadząca od dworu do wsi, o długości około 2 km. Przed domem rozciągał się duży kolisty gazon obsadzony strzyżonymi na kształt kuli drzewami, po drugiej stronie portyku była brama wjazdowa. Po obu stronach stały modrzewiowe oficyny z ganeczkami wejściowymi.

Dwór w Szemetowszczyźnie został zdewastowany w czasie I wojny światowej. W okresie międzywojennym został starannie odbudowany. Jednak w 1939 roku został doszczętnie ograbiony przez Sowietów. W noc sylwestrową 31 grudnia 1942 roku majątek został zaatakowany przez oddział partyzancki Fiodora Markowa, który spalił dwór, w tym spalił żywcem kilkanaście osób, które się ukryły w dworze i oficynach, w tym ostatnią właścicielkę majątku, Gabrielę Skirmuntową i jej córkę.

W 1945 roku majątek przekształcono w gospodarstwo rybackie (rybchoz). Z całego założenia dworskiego do dziś przetrwało kilka zabudowań dworskich stojących po przeciwnej stronie kanału „Wielki Przekop” niż dwór, w tym ruina gorzelni i spichlerza z czerwonej cegły oraz ruina kamienno-ceglanej kuźni. Pozostały również resztki parku, z główną aleją obsadzoną olchami, lipami i jesionami.

W 2004 roku w pobliżu kościoła i kuźni ustawiono kamień pamiątkowy z ufundowaną przez mieszkańców Szemetowszczyzny tablicą upamiętniającą rodzinę Skirmuntów i wybudowanie przez nich kościoła. Na tablicy jest wizerunek zniszczonego dworu.

Te resztki są obecnie historyczno-kulturalnym zabytkiem Białorusi o numerze w rejestrze 613Г000464.

Majątek Szemetowszczyzna został opisany w 4. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.

Przypisy

Kategoria:Wsie w rejonie miadzielskim Kategoria:Majątki w powiecie święciańskim (II Rzeczpospolita)