Neoagraryzm – doktryna społeczno-polityczna stanowiąca rozwinięcie tradycyjnego agraryzmu, kładąca nacisk na rolę rolnictwa i obszarów wiejskich, uzupełniona o elementy współczesne.

Neoagraryzm w Polsce Neoagraryzm został określony podstawą ideową Polskiego Stronnictwa Ludowego w deklaracji ideowej PSL przyjętej podczas II Kongresu partii w 1989 roku.

Neoagraryzm ma za zadanie „przewartościowanie” dorobku agrarystycznego zgodnie ze współczesną nauką oraz nowymi doświadczeniami w życiu gospodarczym i społecznym państw. uznaje neoagraryzm za ideologię centrową, sytuując ją pomiędzy liberalizmem klasycznym a socjalizmem.

Według Przemysława Szustakiewicza rolą neoagraryzmu jest przystosowanie idei agrarystycznych do realiów współczesnej Polski, w związku z dynamiką rozwoju kraju i tym, że PSL nie może reprezentować interesów zmniejszającej się grupy społecznej chłopów. Mimo to rolnicy i rolnictwo postrzegani są jako podstawa bytu narodowego. Doktryna neoagrarystyczna nawiązuje do katolickiej nauki społecznej, deklaruje szczególne przywiązanie do nauk Jana Pawła II. Nawiązuje również do historycznych wartości ruchu ludowego, etosu chłopskiego i patriotyzmu oraz odwołuje się do idei „trzeciej drogi” i solidaryzmu społecznego.

Postuluje zasadę pomocniczości, prymat pracy nad kapitałem oraz dążenie do wytworzenia systemu regulowanej gospodarki wolnorynkowej. Z tradycyjnej idei agrarystycznej do neoagraryzmu przeszła także idea gospodarowania, rolę gospodarzy zamiast rolników przyjmują jednak samorządowcy, drobni przedsiębiorcy czy dyrektorzy mniejszych instytucji. Neoagraryzm postuluje odrzucenie monetaryzmu i neoliberalizmu. Deklaracja ideowa PSL przyjęta na IX Kongresie w 2008 roku wskazywała, że zgodnie z ideologią agraryzmu „nadrzędnym celem wszystkich zasad organizujących życie wspólnoty narodu w formie państwowej jest zachowanie podmiotowości oraz godności i dobra każdego człowieka, każdego obywatela”, zgodnie z neoagraryzmem państwo ma gwarantować każdemu równe szanse. Państwo ma także zagwarantować ochronę tradycyjnej rodziny, pojmowanej jako związek kobiety i mężczyzny.

Promowany jest egalitaryzm i idea „Polski dla wszystkich”. W ideologii neoagrarystycznej państwo stanowi dobro wspólne i rodzaj wspólnoty, jednocześnie jest też aktywnym uczestnikiem życia społecznego. Zgodnie z ideologią PSL państwo ma być zbudowane na zasadach: dobra wspólnego, solidarności, pomocniczości, powszechnego przeznaczenia dóbr, sprawiedliwości oraz miłości społecznej. Centralny i silny rząd ma w takim państwie być uosobieniem państwa dbającego o wspólne dobro, jednocześnie bardzo ważnym elementem struktur państwowych jest samorząd terytorialny, w autonomię którego władza centralna ma nie ingerować.

W latach 90. XX wieku w deklaracjach wskazywano na odrzucanie zarówno marksizmu, jak i liberalizmu, uznając je za skrajne koncepcje życia społeczno-politycznego. W początkach XXI wieku deklaracje ideowe PSLu jako głównego przeciwnika neoagraryzmu wskazywały liberalizm, deklaracje przeciwko liberalizmowi zostały jednak później usunięte z deklaracji ideowych, mimo to partia krytycznie odnosi się do zjawisk takich jak niekontrolowana prywatyzacja lub brak interwencji państwa w gospodarkę. W okresie projektu tzw. IV Rzeczpospolitej przeciwnikiem neoagraryzmu stał się autorytaryzm – Szustakiewicz podaje, że wynikało to z obawy polityków PSL o to, że Prawo i Sprawiedliwość chce zbudować państwo na wzór rządów autorytarnych II Rzeczpospolitej.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie Stronnictwo Ludowe Kategoria:Agraryzm Kategoria:Doktryny polityki gospodarczej