thumb|Mały Jeździec z Olbernhau thumb|Plakat Niemieckiej Pomocy Zimowej z Małym Jeźdźcem z Olbernhau (1935) thumb|Mały Jeździec z Olbernhau jako drewniana zabawka Olbernhauer Reiterlein (pol. Mały Jeździec z Olbernhau) – drewniany jeździec przedstawiający huzara na koniu na biegunach, będący symbolem miasta Olbernhau w Saksonii. W okresie Adwentu Mały Jeździec z Olbernhau, wraz z Piernikową Babą i Dziadkiem do Orzechów, symbolizuje miasto i Rudawy jako region znany z ozdób choinkowych i drewnianych zabawek.
Pochodzenie Historia Poręczne figurki jeździeckie, czyli stałe połączenie jeźdźca i konia, znane są już z odkryć archeologicznych. Figurki „Speikerner Reiterlein” służyły jako dary grobowe, pozwalające zidentyfikować zmarłego jako członka zamożnej kasty jeździeckiej.
W norymberskich katalogach zabawek Georga Hieronimusa Bestelmeiera z około 1800 roku oferowano różnorodne figurki jeździeckie, drewniane konie i zwierzęta na biegunach. W katalogach wzorniczych z regionu Sonneberg z około 1830 roku widoczne jest przejście od koni na biegunach do miniaturowych zabawek stołowych. „Arschpfeifenrössl”, prymitywna figurka z regionu Berchtesgaden z fajką zamiast końskiego ogona, krążyła w Rudawach jako jeździec na biegunach. „Jeździec z Sonneberg z fajką” dosiadał konia w formie toczonego, przekrojonego na pół i przeciętego walca, co dawało efekt kołysania.
Do najstarszych znanych twórców figur jeźdźców należą August Hermann Ulbricht z Seiffen, około 1880 roku, oraz tokarz Bräunig z okolic Olbernhau, około 1900 roku. Po 1920 roku Erwin Beier może być identyfikowany jako tokarz figur jeźdźców w Olbernhau. Podobno zostały one pomalowane w warsztacie Maxa Korba.
Odznaka Odznaka Małego Jeźdźca z Olbernhau powstała w 1935 roku. Z powodu wielkiego kryzysu produkcja zabawek w Rudawach niemal całkowicie ustała. Nowy impuls nadszedł ze strony Niemieckiej Pomocy Zimowej, która zleciła producentom zabawek w Rudawach produkcję tak zwanych odznak Niemieckiej Pomocy Zimowej. Te niewielkie odznaki były sprzedawane po 20 fenigów za sztukę podczas imprez i zbiórek w nazistowskich Niemczech. Dochód ze sprzedaży trafiał do ubogich warstw społeczeństwa. Aby zachęcić do darowizn, co miesiąc produkowano nowy wzór. Drewniane i jaskrawo pomalowane odznaki przedstawiały klasyczne motywy, takie jak anioły, choinki i Świętego Mikołaja, a także postacie z legend i baśni.
W 1935 roku producent zabawek z Olbernhau, Max Korb, otrzymał zlecenie zaprojektowania odznaki dla Niemieckiej Pomocy Zimowej. Wybranym motywem był koń na biegunach, na którym siedział dziadek do orzechów w husarskim mundurze. Już w 1782 roku, a nawet później, kupcy z Olbernhau oferowali na Targach Lipskich małe bujane jeźdźce. Motyw ten, znany również w literaturze jako „Seiffener Reiterlein”, odniósł ogromny sukces. W grudniu 1935 roku, na potrzeby bożonarodzeniowej kampanii Niemieckiej Pomocy Zimowej, wyprodukowano 13,6 miliona egzemplarzy. Mały Jeździec z Olbernhau stał się w ten sposób znany daleko poza regionem Rudaw i „symbolem Niemieckiej Pomocy Zimowej”.
Drewniana figura W tym samym roku cieśla Ernst Knott, stolarz Emil Butze i modelarz Max Böhme stworzyli trzy naturalnej wielkości symboliczne figury: Piernikowej Baby, Dziadka do Orzechów i Małego Jeźdźca na bożonarodzeniową wystawę w Rudawach w dobrach rycerskich Olbernhau. Trzy figury zostały po raz pierwszy ustawione na rynku pod choinką w pierwszą niedzielę Adwentu w 1951 roku. Od tego czasu stoją na rynku w Olbernhau co roku podczas Adwentu i w Boże Narodzenie. Ze względu na wiek i związane z nim zużycie, Mały Jeździec został wiernie odtworzony w 1999 roku przez firmę z Gahlenz.
W 1968 roku mistrz rzemiosła Helmut Ulbricht zaprojektował Małego Jeźdźca o wymiarach 5 × 6 centymetrów. Po raz pierwszy od 1935 roku Mały Jeździec był produkowany masowo nie jako odznaka, lecz zabawka. W tej formie Mały Jeździec służył również jako ozdoba świąteczna. Mały Jeździec z Olbernhau jest nadal produkowany w warsztatach snycerskich w Olbernhau.
Znak graficzny i słowny „Olbernhauer Reiterlein” został zarejestrowany w 2005 roku w ramach umowy o znak towarowy zawartej między miastem Olbernhau a Zrzeszeniem Rzemieślników i Producentów Zabawek z Rudaw, które również używa „Olbernhauer Reiterlein” w swoim logo.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Zabawki Kategoria:Figurki Kategoria:Kultura w Saksonii