Pierre François Samuel Montan Berton (ur. 6 marca 1842 w Paryżu, zm. 24 października 1912 tamże) – francuski aktor teatralny i dramaturg.
Życiorys Pierre François Samuel Montan Berton urodził się 6 marca 1842 w Paryżu. Był wnukiem kompozytora Henriego–Montana Bertona (1767–1844) oraz jedynym synem aktora Charlesa-François Montana Bertona (ps. sceniczny Francisque Berton; 1820–1874) i Julie Félicie Caroline Samson (ok. 1823–1908), powieściopisarki, poetki i córki Josepha Samsona, który był członkiem Comédie-Française (Sociétaire de la Comédie-Française) i uczył podstaw aktorstwa m.in. Sarah Bernhardt oraz Rachel Félix.
Jako aktor zadebiutował w 1859. Z powodzeniem występował na paryskich scenach w Théâtre du Gymnase (1859–1868), Théâtre de l’Odéon (1869–1873), Comédie-Française (1873–1875; debiutował rolą Noëla w L'Été de la Saint-Martin George Sand i Émile’a Aucassina), Théâtre de la Porte Saint-Martin oraz (1893–1896). Jego kariera aktorska trwała ponad trzy dekady, a do najważniejszych kreacji Bertona zalicza się: Nérestan w Voltaire’a (1874), a także role w dziełach Alexandre Dumasa (syna), François Coppée (Le Rendez-vous) i Victoriena Sardou (Fédora i ). Karierę aktorską zakończył pod koniec lat 90. XIX wieku.
W 1865 zadebiutował jako dramatopisarz jednoaktową komedią Les Jurons de Cadillac, zaś dwa lata później napisał kolejną komedię – La Vertu de ma femme – obie były wystawiane w najważniejszych paryskich teatrach. Tworzył komedie i dramaty łączące dowcip, komentarz społeczny z głębią emocjonalną. Współpracując z Charles’em Simonem, osiągnął największy sukces sztuką (1898), poruszającą opowieścią o nieudanym romansie paryskiej kurtyzany, której premiera odbyła się w Théâtre du Vaudeville. Spektakl cieszył się powodzeniem i przez dłuższy czas grano go w III Republice Francuskiej (sztuka została przetłumaczona oraz była wystawiana na całym świecie, doczekała się też kilku adaptacji filmowych i operowych).
Do innych ważnych jego dzieł zalicza się: Les Deux Petits Vagabonds (z Simonem), La Belle Marseillaise (1905), Les Chouans, La Rencontre (1909) oraz kilka wodewilów, które podkreślały umiejętności Bertona w prowadzeniu narracji opartej na postaciach.
W latach 1908–1909 publikował artykuły w odcinkach w „”.
Zmarł 24 października 1912 w Paryżu. Został pochowany na miejscowym cmentarzu Montmartre.
Twórczość thumb|Berton thumb|Grób Bertona na cmentarzu Montmartre (2023) Lista występów Opracowano na podstawie materiału źródłowego:
Sztuki (wybrane) Opracowano na podstawie materiału źródłowego:
Przypisy
Linki zewnętrzne
Pierre Berton w bazie Bibliothèque nationale
Kategoria:Artyści związani z Paryżem Kategoria:Francuscy aktorzy teatralni XIX wieku Kategoria:Francuscy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Francuscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Montmartre w Paryżu Kategoria:Urodzeni w 1842 Kategoria:Zmarli w 1912