Fregaty rakietowe typu Moudż (farsi: موج, ang. Mowj, Moudge) – typ irańskich lekkich fregat rakietowych z początku XXI wieku, zaprojektowanych i budowanych w Islamskiej Republice Iranu. Lokalnie klasyfikowane jako niszczyciele. W ciągu kilkunastu lat zbudowano pięć fregat tego typu, różniących się od siebie szczegółami konstrukcji, a szóstą ukończono jako okręt rozpoznawczy.
Historia Fregaty typu Moudż stały się pierwszymi większymi okrętami bojowymi budowanymi w Iranie. Ich konstrukcja wywodziła się ze zbudowanych w Wielkiej Brytanii dla Cesarstwa Iranu i używanych przez marynarkę Iranu od lat 70. XX wieku fregatach typu Alvand projektu firmy Vosper, analogicznej wielkości. Według części autorów, Iran posiadał ich dokumentację techniczną, którą zaadaptował wykorzystując dostępne komponenty i doświadczenia z eksploatacji okrętów. Program budowy własnych zmodyfikowanych okrętów rozpoczęto w Islamskiej Republice Iranu w 1997 roku. Nazwa typu: موج – w stosowanej międzynarodowo transkrypcji angielskiej Mowj lub Moudge, a w polskiej Moudż, oznacza „fala”. Jedną z głównych ulepszeń w stosunku do typu Alvand stało się wyposażenie okrętów w lądowisko dla śmigłowca. Z powodu słabszych zdolności technologicznych Iranu i sankcji międzynarodowych nakładanych na reżim w tym kraju, do ich napędu użyto jednak tylko dostępnych silników wysokoprężnych zamiast silników łączonych z turbinami gazowymi, co pociągnęło znaczny spadek prędkości maksymalnej. Inny był również dostępny zestaw uzbrojenia, w tym zamiast brytyjskiej armaty uniwersalnej kalibru 114 mm zastosowano armatę kalibru 76 mm w mniejszej wieży (kopię włoskiej OTO Melara). W Iranie okręty oficjalnie zaklasyfikowano „na wyrost” dla celów propagandowych jako niszczyciele. Na świecie uznawane są jednak powszechnie za fregaty (lekkie fregaty). W literaturze zaś, ze względu na umiarkowaną wielkość, określane bywają nawet jako korwety.
Według części źródeł, stępkę pod budowę prototypowego okrętu „Jamaran” położono jeszcze w 1997 rokuWedług , w nieznanej dacie w 2004 roku.. Podstawowym ośrodkiem budowy była stocznia marynarki w Bandar-e Abbas nad Zatoką Perską. Prototyp wodowano w 2007 roku, a wszedł do służby w 2010 roku. Stał się on zarazem pierwszym większym okrętem wojennym zbudowanym w Iranie. W 2009 roku rozpoczęto budowę drugiego okrętu „Damavand” w Bandar-e Anzali nad Morzem Kaspijskim, po czym w kolejnych latach do 2014 roku rozpoczęto budowę dalszych czterech jednostek.
5 grudnia 2021 roku szósty budowany okręt „Shiraz” przewrócił się w suchym doku, po czym w czasie naprawy zdecydowano o przebudowie go na nieuzbrojony okręt rozpoznawczy, ze zmianą nazwy na „Zagros”.
+ Fregaty typu MoudżNr burt. Nazwapołożenie stępki, stocznia wodowanie wejście do służbyuwagi76 Jamaran 1997, Bandar-e Abbas 28 listopada 2007 19 lutego 2010 zatopiony 1 marca 202677 Damavand 23 lutego 2007, Bandar-e Anzali 17 marca 2013 9 marca 2015operował na Morzu Kaspijskim, zatonął w sztormie 10 stycznia 201874 Sahand 2010, Bandar-e Abbas 18 września 2012 1 grudnia 2018 Zatopiony w lutym/marcu 202675 Dena 2012, Bandar-e Abbas2015 14 czerwca 2021zatopiony 4 marca 202678 Deylaman 2017, Bandar-e Anzali 201927 listopada 2023operował na Morzu Kaspijskim, prawdopodobnie zatopiony 18/19 marca 2026313 Zagros 2014, Bandar Abbas 15 stycznia 2025ukończony jako okręt rozpoznawczy Taftan w budowie
Opis Architektura i konstrukcja thumb|Sylwetka „Jamaran” thumb|„Dena” od rufy (widoczny większy maszt) thumb|„Daylaman” z nowym ukształtowaniem nadbudówki i masztu Okręty mają kadłub gładkopokładowy, z lądowiskiem dla śmigłowca na rufie (rysunki i zdjęcie). Pokład ma lekki wznios na dziobie, a dziobnica jest łukowo wygięta. Na pokładzie dziobowym znajduje się wieża artyleryjska armaty uniwersalnej. Przez całe śródokręcie ciągnie się nadbudowa na wysokość jednej kondygnacji, której ściany stanowią przedłużenie burt. Na nadbudowie znajduje się niska długa nadbudówka z pomostem bojowym w przedniej części, pojedynczym masztem pośrodku długości okrętu i pojedynczym kominem w tylnej części. Komin na pierwszych okrętach ma owalny przekrój, typowy dla brytyjskich projektów eksportowych.
Na skutek znacznego rozciągnięcia budowy serii w czasie, poszczególne okręty różnią się szczegółami architektury i rozmieszczenia uzbrojenia i wyposażenia radioelektronicznego. Dwa pierwsze okręty miały klasyczną schodkową konfigurację nadbudowy i nadbudówki na niej, z pionowymi ścianami. Zastosowano na nich niewysoki maszt kratownicowy, a między masztem a opływowym kominem miały one postument stacji radiolokacyjnej. Trzeci okręt „Sahand” otrzymał nadbudowę i nadbudówkę z nachylonymi ścianami oraz kanciasty pomniejszony komin, wdrażające w niewielkim zakresie wymogi technologii stealth. Mimo to czwarty okręt „Dena” zbudowano w pierwotnej konfiguracji, jedynie z bardziej rozbudowanym wysokim trójnożnym masztem niosącym radary. Na piątym „Daylaman” zastosowano ponownie bardziej zaawansowane elementy technologii stealth w architekturze nadbudowy, a także masywnego obudowanego masztu ze ścianowymi antenami radaru. Wyróżnia się on ściętymi narożnikami nadbudowy, szerokim oszklonym pomostem nawigacyjnym i dwoma kominami zlicowanymi ze ścianami nadbudowy. Szósty okręt „Zagros”, ukończony jako rozpoznawczy, różni się znacznie nadbudówkami, z hangarem dla śmigłowca.
Wyporność okrętów mieści się w przedziale 1300–1500 ton. Często spotykana jest wartość w przybliżeniu 1500 ton. Podawana jest też w literaturze wartość wyporności pełnej 1372 tony. Długość wynosi 94,5 m, szerokość 11,1 m, a zanurzenie 4,3 m.
Załoga okrętów liczy 125 osób z możliwością zakwaterowania dalszych 21.
Uzbrojenie thumb|„Jamaran” – widoczne wyrzutnie pocisków plot. w pierwotnym miejscu, armata 40 mm i wyrzutnie torped thumb|„Dena” (w głębi) podczas ćwiczeń z krążownikiem „Wariag” – widoczna armata i dwie wyrzutnie pocisków plot. thumb|„Sahand” po modernizacji – widoczny inny profil nadbudówek na tym okręcie, nowe wyrzutnie pocisków plot. Nawab i nowy radar thumb|Parada: z lewej „Jamaran”, z prawej okręt rozpoznawczy „Zagros” Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowi automatyczne działo uniwersalne Fajr-27 kalibru 76 mm w zamkniętej wieży na dziobie, stanowiące bezlicencyjną kopię włoskiej armaty OTO Melara 76 mm. Strzela pociskami o masie 6 kg z szybkostrzelnością do 50 strz./min. Donośność sięga 16 km. Uzbrojenie przeciwlotnicze stanowi armata automatyczna kalibru 40 mm Fath-40 z tyłu nadbudowy, będąca kopią armaty Bofors 40 mm L/70, w otwartym stanowisku. Uzupełniają je dwa działka 20 mm Oerlikon GAM 20-B01. Umieszczone są na pierwszym okręcie przed mostkiem, a na kolejnych na nadbudówce przed kominem. Okręty przenoszą także dwa karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm. Na trzecim okręcie „Sahand”, a następnie piątym „Daylaman” działko 40 mm zamieniono na system Kamand – kopię radzieckiej rotacyjnej armaty AK-630M kalibru 30 mm w innej, kanciastej wieży. „Daylaman” ponadto otrzymał dwa jednolufowe działka kalibru 23 mm zamiast 20 mm oraz dwa karabiny maszynowe 12,7 mm.
Uzbrojenie rakietowe przeciw okrętom stanowią cztery kontenerowe wyrzutnie przeciwokrętowych pocisków odrzutowych (pochodna chińskich C802), umieszczone na prototypowej jednostce na nadbudówce za masztem, ustawione parami w kierunku burt. Od drugiej jednostki wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych umieszczono na nadbudowie za kominem; wprowadzono też ulepszone pociski . Zasięg pocisków wynosi odpowiednio do 120 lub 200 km, a masa głowicy bojowej 165 kg.
Okręty mają uzbrojenie przeciwlotnicze w postaci pocisków rakietowych Mehrab, rozwiniętych z kopii amerykańskich SM-1MR Standard. Są to pociski średniego zasięgu (ocenianego w literaturze na 38 km), naprowadzane półaktywnie radarowo, nadające się w teorii do obrony strefowej. Mimo to, ze względu na małą liczbę pocisków i skierowanie wyrzutni w kierunku burt, ich praktyczna przydatność oceniania jest na bliską zeruPrzy tym, oceny te zakładały, że okręty dysponują czterema pociskami, a nie dwoma (, ).. Prototypowy okręt miał cztery pociski w dwóch nietypowych wyrzutniach zainstalowanych poziomo na nadbudowie za kominem, w kierunku przeciwległych burt. Stanowiły one irańskie kopie amerykańskich wyrzutni Mk 32, stosowanych wcześniej na dwóch niszczycielach typu Babr, i składały się z kontenera z unoszoną pokrywą z belką startową oraz umieszczonego przed nim kontenera z rakietą zapasową. Od drugiej jednostki wyrzutnie umieszczono na nadbudowie przed pomostem dowodzenia, również skierowane na boki. Zarazem jednak zrezygnowano z rakiet zapasowych, pozostawiając tylko dwie wyrzutnie z pociskami. Umieszczenie wyrzutni wymaga zwrócenia okrętu burtą w kierunku celu albo powoduje spadek zasięgu pocisku, który musi wykonywać manewry.
Po modernizacji w 2022 roku „Sahand” otrzymał pociski przeciwlotnicze Nawab (morska wersja systemu Zubin), o zasięgu szacowanym na 20–30 km, z ośmioma kontenerami startowymi ułożonymi poziomo i podnoszonymi do pozycji pionowej do startu. Takie pociski miał także otrzymać „Daylaman”, ale w chwili wejścia do służby ich nie posiadał.
Do zwalczania okrętów podwodnych służyły dwie potrójne wyrzutnie lekkich torped przeciw okrętom podwodnym kalibru 324 mm, w wnękach nadbudowy w części rufowej. Na okrętach mógł bazować uniwersalny śmigłowiec typu Agusta-Bell AB 212, ale bez możliwości hangarowania. Śmigłowiec mógł przenosić torpedy przeciw okrętom podwodnym lub pociski rakietowe .
Wyposażenie Wyposażenie radioelektroniczne okrętów różniło się, a radary były w różny sposób umieszczone na jednostkach. Na pierwszym okręcie zastosowano brytyjski radar dozoru ogólnego AWS-1, zastąpiony od 2013 roku na tym i kolejnych jednostkach przez nowocześniejszy irański radar trójwspółrzędny Asr. Również na trzecim okręcie „Sahand” był radar podobny do AWS-1. Na dwóch pierwszych okrętach radar był montowany na niewysokim postumencie między masztem a kominem. Na pierwszym okręcie stosowano też radar dozoru nawodnego Racal Decca 1226. Od drugiego okrętu stosowano zamiast niego radar kierowania ogniem, w jajowatej osłonie: holenderski Signaal WM28 lub WM25 lub jego kopię. Okręty posiadały też radar artyleryjski Contraves Sea Hunter na dachu mostka. Sonar z anteną podkilową jest nieznanego typu i o nieznanych możliwościach. Na piątym okręcie „Daylaman” zastosowano nowszy radar z nieruchomymi antenami na maszcie.
Napęd Napęd pierwszych okrętów stanowiły dwa silniki wysokoprężne o mocy łącznej 20 000 KM, napędzające dwie śruby. Od trzeciego okrętu „Sahand” stosowano cztery silniki Bonjan-4 o mocy po 5000 KM. Według części literatury, od czwartej fregaty „Dena” być może silniki napędzały cztery śruby. Według jednak innych źródeł, cztery silniki przez przekładnie redukcyjne napędzają dwa wały śrub. Prędkość wynosi 28 węzłów, a zasięg 3650 mil morskich przy 18 węzłach.
Służba thumb|„Dena” po powrocie z rejsu dookoła świata Jako pierwszy uroczyście został wcielony do służby w Marynarce Wojennej Islamskiej Republiki Iranu 19 lutego 2010 roku „Jamaran”, klasyfikowany oficjalnie jako niszczyciel. Obszarem operacyjnym regularnej marynarki wojennej Iranu były przede wszystkim wody na zewnątrz od Zatoki Perskiej i cieśniny Ormuz. Dopiero w 2018 roku dołączył na tym akwenie „Sahand”, a w 2021 roku „Dena”. Okręty te uczestniczyły między innymi w działaniach przeciwpirackich na Morzu Czerwonym, Zatoce Adeńskiej i Oceanie Indyjskim, eskortując statki. Brały nadto udział w ćwiczeniach, w tym międzynarodowych, jak prowadzone od 2019 roku manewry z marynarką Rosji i Chin w Zatoce Omańskiej. 10 maja 2020 roku „Jamaran” podczas ćwiczeń omyłkowo ostrzelał pociskiem przeciwokrętowym Noor okręt wsparcia „Konarak”, który został ciężko uszkodzony i spisany (zginęło 19 marynarzy).