Kolumna Mulinowicza (znana także jako Kolumna Sieroca lub Kolumna Janka) – pomnik w postaci marmurowej kolumny, istniejący w latach 1634–1939 w podłódzkiej wsi Chojny. Jeden z najstarszych świeckich pomników w Polsce.
Pomnik ufundowany przez Jana Mulinowicza stanowił dziękczynny dar dla jego rodzinnej miejscowości, upamiętniając historię losów samego fundatora.
Historia thumb|Kapliczka Maryjna, stojąca w miejscu dawnej Kolumny Mulinowicza (2014) Fundacja kolumny wiąże się z legendą o Janie Mulinowiczu, który jako osierocone dziecko miał zostać wyrzucony przez spadkobierców rodzinnego domu na bruk. Popadając w rozpacz nieopodal traktu piotrkowskiego, zwrócił tym samym uwagę przejeżdżającego obok bezdzietnego krakowskiego kupca o nazwisku Mulinowicz. Handlarz poruszony losem chłopca miał zabrać go do Krakowa. a następnie wraz z małżonką dokonać jego adopcji.
Jan, noszący od tego momentu nazwisko swoich przybranych rodziców, z czasem stał się osobą dorosłą i wykształconą. Po latach, odziedziczywszy po nich majątek, stał się wpływowym krakowskim mieszczaninem. W związku z tym, mogąc już wyrazić hojną wdzięczność za odmianę losu, postanowił uczcić ten przełomowy moment swojego życia i wybudować w Chojnach pierwszy w Europie 11-metrowy dziękczynny pomnik w kształcie kolumny, lokując go dokładnie w tym samym miejscu, gdzie został odnaleziony przez przybranego później ojca.
Budowa kolumny została ukończona w 1634 roku. Niektóre źródła podają, że był to pierwszy świecki pomnik w Polsce aż do czasu wybudowania stołecznej Kolumny Zygmunta w 1644 roku. Jest jednak młodszy niż Pomnik upamiętniający narodziny Zygmunta I Starego w Kozienicach powstały ok. 1537 roku
Przez stulecia Kolumna Sieroca stanowiła charakterystyczny punkt orientacyjny przy Trakcie Piotrkowskim, biegnącym z miasta Łodzi w kierunku południowym. Pomnik przetrwał liczne zawirowania dziejowe, w tym okresy przewrotów ustrojowych i rozbiorów. Został ostatecznie zniszczony przez wojska niemieckie w listopadzie 1939 roku, w ramach akcji niszczenia polskich symboli narodowych i kulturowych.
Po II wojnie światowej pomnika nie odbudowano, a terytorium wsi Chojny przyłączono do miasta Łodzi jako osiedle Stare Chojny, leżące na południowym obszarze dzielnicy Górna.
Specyfikacja Kolumna mierzyła około 11 metrów wysokości i została wykonana z marmuru. Trzon pomnika stanowiła wysoka, smukła kolumna o kołowym przekroju. Głowica pomnika, na którym osadzona była rzeźba lub złocony krzyż (w zależności od okresu i źródeł informacji), zawierała zwieńczenie w stylu korynckim. Konstrukcja podstawy składała się z cokołu w formie czworoboku, stojącego na prostokątnej podstawie z czarnego marmuru z umiejscowionym nań elementem węższym, wykonanym z szarego marmuru.
Całość zawierała inskrypcje w języku łacińskim, opisujące historię fundatora i okoliczności powstania obiektu. Na pomniku znajdowały się napisy, których fragment po przetłumaczeniu brzmiał następująco:
Lokalizacja Pomnik znajdował się na obszarze dawnej wsi Chojny, zaraz przy Trakcie Piotrkowskim, pomiędzy Kościołem Rzymskokatolickim pw. św. Wojciecha a południową granicą miejscowości, pełniąc przez stulecia rolę znaku rozpoznawczego dla podróżujących tą trasą ludzi.
Po likwidacji pomnika i zakończeniu działań wojennych wieś Chojny włączono do Łodzi, przypisując jej obszar do osiedla Stare Chojny, wchodzącego w skład łódzkiej dzielnicy Górna, a Trakt Piotrkowski zastąpiła komunikacyjna arteria o statusie drogi krajowej, nazwana ulicą Rzgowską.
Kolumna była zlokalizowana w obszarze dzisiejszego skrzyżowania ulicy Rzgowskiej z ulicą Kolumny, nieopodal Stawów Jana, najprawdopodobniej w miejscu stojącej od strony północno-wschodniej powojennej kapliczki.
Przypisy
Kategoria:Kolumny w Polsce Chojny