Calanais Standing Stones lub Callanish Standing Stones – kompleks menhirów z epoki neolitu położony na wyspie Lewis and Harris, w krainie Lewis, w Szkocji (Wielka Brytania). Położony jest nieopodal wsi Callanish (), około 20 km na zachód od miasta Stornoway. Należy do najlepiej zachowanych zabytków prehistorycznych w kraju.

Historia Kompleks został wzniesiony 2900–2600 lat p.n.e. Badania archeologiczne wykazały, że już wcześniej w okolicy prowadzona była działalność rolnicza, choć nie odnaleziono dotychczas śladów po żadnej osadzie. Nieznane jest przeznaczenie budowli, mogła ona służyć jako obserwatorium astronomiczne.

Grobowiec zlokalizowany w obrębie kompleksu został zrabowany w epoce brązu, prawdopodobnie w II tysiącleciu p.n.e. Kompleks mógł pozostawać w użyciu w celach rytualnych przez około dwa tysiąclecia, do około 1200–800 roku p.n.e. Około 1000 roku p.n.e., wraz z ochłodzeniem i zwiększoną wilgotnością klimatu, zaczęła pokrywać go narastająca warstwa torfu.

Najstarszy współczesny opis kompleksu, autorstwa , pochodzi z 1819 roku. Wynika z niego, oraz z kilku innych prac z pierwszej połowy XIX wieku, że obszar zasypany był przez około 1,5-metrową warstwę torfu, tak, że widoczna była jedynie górna część poszczególnych głazów. Ówcześni autorzy odnotowali kilka dodatkowych głazów, które zostały w późniejszym czasie usunięte, prawdopodobnie w ramach prac rolnych. Przykrywający głazy torf usunięty został w 1857 roku, z inicjatywy właściciela ziemskiego . Przy tej okazji odkryto kamienny kopiec kryjący komorę grobową. Dwa powalone kamienie podniesione zostały w 1857 i 1982 roku.

W 1882 roku kompleks został objęty ochroną jako zabytek archeologiczny (). Był to jeden z 68 obiektów wymienionych w ustawie, która zapoczątkowała ochronę zabytków w Wielkiej Brytanii (). W latach 1980–1986 przeprowadzone zostały tu wykopaliska archeologiczne. Od 1995 roku działa tu centrum obsługi turystów.

Opis Kompleks obejmuje około 53 menhiry, ułożone na planie krzyża. W środkowej części znajduje się krąg trzynastu kamieni. W kierunku wschodnim, południowym i zachodnim rozchodzą się od niego promieniście pojedyncze rzędy kamieni. W kierunku północnym dwa równoległe do siebie rzędy kamieni tworzą „aleję” o długości 83 m. Wewnątrz kręgu stoi pojedynczy megalit o wysokości 4,8 m oraz niewielki kamienny kopiec kryjący pustą komorę grobową, zrabowaną w czasach starożytnych. Kamienie zbudowane są z występującego lokalnie gnejsu.

W pobliżu znajduje się co najmniej 11 innych, mniejszych kręgów kamiennych.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Budowle megalityczne w Szkocji Kategoria:Kamienne kręgi Kategoria:Lewis and Harris