Stowarzyszenie Małych Mieczy ( – tajne stowarzyszenie wywodzące się z nurtu Tiandihui, aktywne we wschodnich Chinach w latach 40. i 50. XIX w. W 1853 wywołało powstanie i opanowało warowne chińskie miasto Szanghaj, którym rządziło do 1855 roku, kiedy to zostało wyparte i zniszczone przez siły rządowe przy wsparciu oddziałów europejskich.
Stowarzyszenie Małych Mieczy było jedną z odnóg tajnego stowarzyszenia Tiandihui, które działało przeciw władzy mandżurskiej i jej lokalnych urzędników. Aktywne było głównie wśród mieszkańców pochodzących z południowej prowincji Guangdong i tworzyło liczne pomniejsze organizacje. W Szanghaju w jego skład wchodzili głównie imigranci z południowo-wschodniej prowincji Fujian, a także lokalni kupcy i przedsiębiorcy. Inspiracją do bardziej zdecydowanych działań przeciwko Qingom było powstanie tajpingów i jego sukcesy w latach 1850–1853.
W 1852 roku Zhou Lichun, członek Tiandihui, sprzeciwił się władzom w podległym Szanghajowi Qingpu, odmawiając dostarczenia żywności, która była zbierana na potrzeby armii walczących z tajpingami; w jego ślady poszły inne powiaty, takie jak Nanhui, Songjiang i sam Szanghaj. Po tym, gdy w marcu 1853 roku armia tajpingów zdobyła Nankin i ustanowiła tam swoją stolicę, tajne stowarzyszenia w Szanghaju zjednoczyły się latem 1853 roku w jednolitą organizację, przemianowały ją na Stowarzyszenie Małych Mieczy i wybrały Liu Lichuana na przywódcę. Z początkiem września pod kierownictwem Liu rozpoczęto przygotowania do zbrojnego powstania w Szanghaju. Zhou Lichun i Xu Yao rozpoczęli zbrojne powstanie w Qingpu i zajęli powiat Jiading, a Liu Lichuan i Chen Aling wszczęli rebelię w powiecie Szanghaj. Wojska powstańcze szybko pokonały oddziały qingowskie w samym mieście i zajęły powiaty Baoshan, Nanhui, Chunsha i Qingpu. Sukcesy tajpingów i lokalnego powstania Małych Mieczy były także szokiem dla międzynarodowej społeczności Szanghaju, której koncesje zalały dziesiątki tysięcy uchodźców, uciekających przed wojną. Inne oddziały Stowarzyszenia wszczęły powstanie w powiecie Huizhou, w prowincji Guangdong, wspólnie z lokalnymi członkami Tiandihui. Represje wobec tego buntu przyczyniły się do wybuchu wielkiej rebelii w Guangdongu, powstania Czerwonych Turbanów.
Powstańcy utworzyli własny zarząd miasta, początkowo pod nazwą „Da Ming Guo” (od dynastii Ming), wkrótce przemianowany na Taiping Tianguo, a ich wysłannicy zadeklarowali Hong Xiuquanowi chęć przyłączenia się do państwa tajpingów. Nowy rząd szanghajski zniósł podatki na trzy lata, ustanowił nową walutę, starał się rozwijać handel i zwalczać lichwę, co pozyskało mu sympatię mieszkańców. Władze qingowskie zareagowały, ściągając część wojsk z frontu tajpingowskiego i z końcem września rozpoczęły kontratak. Oczyściły z powstańców okoliczne regiony (w walkach zginął Zhou Lichun), a pozostali rebelianci schronili się w warownym mieście Szanghaj i tam kontynuowali obronę. Obecni w Szanghaju przedstawiciele Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Francji ogłosili neutralność w wojnie domowej wokół Szanghaju. W 1854 roku rząd Qing zaoferował mocarstwom zachodnim wspólną administrację zagraniczną szanghajskiego urzędu celnego oraz faktyczną suwerenność ich koncesji w zamian za wsparcie w walce z powstańcami Małych Mieczy. Państwa zachodnie zgodziły się i utworzyły wysoce autonomiczne miasto z własnymi siłami bezpieczeństwa. Następnie siły rządowe i zachodnie odizolowały oddziały rebeliantów od reszty miasta, budując wysoki mur, a z początkiem 1855 roku francuskie okręty wojenne wsparły oddziały qingowskie w ataku na wojska Stowarzyszenia przy północnej bramie Szanghaju.
Ponieważ w zaciekłych walkach poległo kilku Francuzów, mocarstwa zachodnie uzyskały pretekst do rezygnacji z neutralności i wsparły wojska rządowe, blokując dostawy żywności i broni do miasta. 17 lutego powstańcy zostali wyparci z Szanghaju i podjęli próbę przebicia się z okrążenia. Większość przywódców zginęła, nieliczne niedobitki pod wodzą Pan Lianga dotarły na tereny kontrolowane przez tajpingów. Nieliczne oddziały kontynuowały walkę partyzancką na terenach wiejskich, ale realnie w marcu 1855 roku powstanie Stowarzyszenia Małych Mieczy zostało stłumione.
Przypisy
Kategoria:Powstania w historii Chin Kategoria:Wojny w epoce Qing