mały Purchawka cisawa (Lycoperdiscus lividus (Pers.) R.L. Zhao & J.Xin Li, in Li, Cao, Phurbu, He, Zhu, Parra & Zhao) – gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lycoperdon, Lycoperdaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Christiaan Hendrik Persoon w 1809 r., nadając mu nazwę Lycoperdon lividum. W 2024 r. R.L. Zhao & J.Xin Li, in Li, Cao, Phurbu, He, Zhu, Parra & Zhao przenieśli go do rodzaju Lycoperdiscus. Synonimy naukowe: Lycoperdon lividum Pers. 1809 Lycoperdon turbinatum var. lividum (Pers.) J. Kickx f. 1867 Lycoperdon cervinum Bolton 1790 Lycoperdon spadiceum Pers. 1809 Lycoperdon cookei Massee 1887 W 1889 r. Franciszek Błoński podał polską nazwę purchawka brunatna, w 1991 r. Wanda Rudnicka-Jezierska zmieniła ją na purchawka cisawa. Po przeniesieniu do rodzaju Lycoperdiscus obydwie polskie nazwy stały się niespójne z nazwą naukową.
Morfologia Owocniki O wysokości 2–4 cm i średnicy 2,25 cm, zazwyczaj odwrotnie gruszkowate, rzadziej kulistawa, z krótkim nibytrzonem, z którego nasady wyrasta biała grzybnia. Egzoperydium u młodych okazów białe i ziarniste, u starszych szorstko-mączne, otrębiaste lub kaszkowate, o barwie szarobrązowej z nielicznymi, brodawkopodobnymi kolcami. W trakcie dojrzewania owocników egzoperydium stopniowo odpada i odsłania się endoperydium. Jest papierowate, gładkie, nieco błyszczące, początkowo białe, potem kolejno żółtobrązowe, szarobrązowe, na koniec brązowe. Otwiera się na szczycie małym otworem. Podglebie z małymi komorami, początkowo białawe, potem szarobrązowe, na koniec brązowe lub purpurowobrązowe, stopniowo przechodzące w glebę. Gleba oliwkowa do ciemnobrązowej, zarodniki w masie tej samej barwy. Cechy mikroskopowe Zarodniki kuliste, o średnicy 3,5–5 μm, delikatnie brodawkowate lub gładkie, brązowożółte, zazwyczaj bez sterygm, tylko czasami z krótkimi (do 1,5 μm) sterygmami. Włośnia o grubości do 7 μm, żółtobrązowa, łamliwa, rozgałęziona, z wieloma dużymi jamkami, słabo septowana.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji i na niektórych wyspach. Najwięcej stanowisk podano w Europie. W Polsce podano wiele stanowisk tego gatunku.
Naziemny grzyb saprotroficzny. Występuje na polanach, pastwiskach, rzadziej w lesie. Owocniki od maja do października. Preferuje miejsca suche i nasłonecznione, często rośnie wśród mchów i porostów. Występuje zarówno na nizinach, jak i w górach; W Tatrach znaleziono ją na wysokości 2000 m.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Purchawkowate