Guido Kaschnitz von Weinberg, inne wersje nazwiska Guido (von) Kaschnitz (-) Weinberg (ur. 28 czerwca 1890 w Wiedniu, zm. 1 września 1958 we Frankfurcie nad Menem) – austriacki archeolog klasyczny i historyk sztuki, wieloletni pracownik, w latach 1953–1956 dyrektor, Niemieckiego Instytutu Archeologicznego w Rzymie. Był mężem niemieckiej pisarki i poetki Marie Luise Kaschnitz. Jego krytyczne analizy wcześniejszych i współczesnych mu metod klasyfikowania dzieł sztuk plastycznych epoki antyku w znaczący sposób ożywiły teoretyczne rozważania w obrębie historii sztuki i archeologii. Uznawany jest za najwybitniejszego przedstawiciela badań nad pojęciem struktury (Strukturforschung) w archeologii śródziemnomorskiej. Rozległość jego horyzontu badawczego i zainteresowań, od najwcześniejszych form sztuki, przez jej antyczne wytwory w basenie Morza Śródziemnego po sztukę mu współczesną, była wśród archeologów jego pokolenia wyjątkowa. Był podziwiany za swój dorobek naukowy i ceniony za działalność akademicką, ale stworzony przez niego aparat pojęciowy nie został w pełni przejęty przez następne pokolenia historyków sztuki. Podano w wątpliwość, czy pojęcia wypracowane odnośnie okresu pre- i wczesnohistorycznego dałyby się odnieść do skomplikowanych warunków, w jakich rozwijała się sztuka kultur na wysokim poziomie cywilizacyjnego rozwoju.

Życiorys Dzieciństwo i młodość Urodził się i wychowywał w wiedeńskiej dzielnicy Währing (jej willowej części zwanej Cottage), w Wiedniu mieszkał do końca studiów i uzyskania doktoratu. Jego rodzicami byli August Kaschnitz von Weinberg, wysokiej rangi urzędnik w Cesarsko-Królewskim Ministerstwie Obrony Narodowej (k.k. Ministerium für Landesverteidigung), i Emma, z domu Perko. Był trzecim z sześciorga rodzeństwa: trzech braciGersdorff (1997), s. 47, podaje, że był trzecim z czterech synów., siostra, która zmarła w wieku pięciu lat, parę tygodni przed jego urodzeniemDokładne dane na stronie www.geni.com (Ritter Guido Kaschnitz von Weinberg (1890 – 1958) – Genealogy)., i dwoje zmarłych we wczesnym dzieciństwie. Według słów Marie Luise Kaschnitz, jego żony, w domu panowała harmonijna atmosfera, tolerancyjna także wobec planów zawodowych Guido, które były odmienne od ambicji rodziców. Zarówno Marie Luise Kaschnitz, jak i jego współpracownicy i przyjaciele podkreślali te cechy jego charakteru, mowy i sposobu bycia, które określali jako specyficznie austriackie i wiedeńskie.

Już jako gimnazjalista przejawiał zainteresowania prehistorią stron rodzinnych i brał udział w Górnej Austrii w pracach wykopaliskowych miejsc pochówku z okresu wędrówki ludów. Na wyniki tych wykopalisk powoływał się w swoim pierwszym wydanym drukiem artykule i opublikowanym w roczniku „Jahrbuch für Altertumskunde” w 1907; po nim nastąpiły dalsze publikacje w fachowych czasopismach. Po maturze zdanej w 1908 rozpoczął na Uniwersytecie Wiedeńskim studia archeologii klasycznej, by w ich trakcie coraz bardziej kierować zainteresowania ku historii sztuki obszaru wokół Morza Śródziemnego. W latach 1910–1913 jako stypendysta seminarium archeologicznego brał udział w wykopaliskach w Dalmacji, a także miał pieczę naukową nad wyjazdami uniwersyteckimi do Grecji, Egiptu i Afryki Północnej. Wśród wykładowców, którzy wywarli decydujący wpływ na kształtowanie się jego orientacji w historii sztuki byli m.in. Max Dvořák, , i Alois Riegl, należący do tzw. . Obok archeologii i historii sztuki, aktywnie interesował się prądami w sztuce mu współczesnej, regularnie odwiedzał wystawy i galerie sztuki, uczestniczył w dyskusjach na te tematy. Kwestie dotyczące polityki austriackiej i europejskiej, w które go wprowadził Ernst Stein, pozostały trwałym elementem jego wielostronnych zainteresowań. W tamtym okresie był zwolennikiem idei trializmu i za nieuchronne uważał zbliżanie się kulturowego przełomu.

W 1913 uzyskał tytuł doktora za pracę Griechische Vasenmalerei der klassischen Zeit, której promotorem był . Otrzymawszy dwuletnie stypendium na badania na terenie Grecji i Azji Mniejszej, wyjechał z Wiednia w kwietniu 1914, by po krótkich przejazdach po Egipcie i Itace zatrzymać się na dłuższy pobyt przy Österreichisches Archäologisches Institut w Atenach. W roli asystenta Wilhelma Dörpfelda wziął udział w wykopaliskach m.in. w Keramejkos, Delfach, Olimpii i na Eginie. Rozległe kontakty naukowe w środowisku niemieckojęzycznych i greckich hellenistów rozszerzyły ponadto jego wiedzę na temat aktualnej sytuacji polityczno-społecznej Grecji.

I wojna światowa i okres międzywojenny Do służby wojskowej zgłosił się dobrowolnie, według sformułowania Marie Luise Kaschnitz „ogarnięty entuzjazmem powszechnym wśród narodu, który poczuł się zaatakowany”. Na początku 1915 wstąpił do 13. Landwehr-Feldhaubitzdivision i w 1916 znalazł się na froncie. Służył w randze austro-węgierskiego oficera w stopniu porucznika rezerwy częściowo w piechocie, częściowo w artylerii, biorąc udział w walkach przeciwko oddziałom Rosji i Włoch. Z czasem jednak, jak napisała Marie Luise Kaschnitz, „jego początkowe patriotyczne uniesienie zaczęło ustępować miejsca wrodzonej niechęci do wojny”. W maju 1918 przeniesiono go z włoskiego frontu do służby w oddziałach ochrony zabytków (Kunstschutztruppe) w Wenecji, gdzie pozostał to listopada tego roku. W trakcie tej służby uczestniczył w pracach wykopaliskowych i konserwatorskich w kościele Oratorio di Santa Maria in Valle in Cividale, gdzie m.in. studiował wczesnośredniowieczną ornamentykę oraz opracował monografię tego kościoła, której tekst zaginął podczas wycofywania się oddziałów austriackich z tamtego terenu.

Po zakończeniu wojny i rozpadzie monarchii austro-węgierskiej jako państwa sytuacja polityczno-gospodarcza była w tym kraju tak niesprzyjająca działalności naukowo-badawczej, że Guido von Kaschnitz, nie znajdując stosownego dla siebie stanowiska, przeniósł się w 1918 do Monachium. W tamtym okresie miasto to było inspirującym skupiskiem ludzi sztuki, głównie teatru i malarstwa. Podjął pracę jako lektor w wydawnictwie O.C.Recht, gdzie m.in. opracował wydanie teki rysunków Matthiasa Grünewalda, Hansa Baldunga Griena i szkicownika niemieckojęzycznych malarzy rzymskich (m.in. nazareńczyków). W budynku tego wydawnictwa poznał Marie Luise von Holzing-Berstett, swoją późniejszą żonę, pisarkę i poetkę o znaczącym wkładzie w niemiecką literaturę. W poszukiwaniu stanowiska umożliwiającego pracę badawczą nawiązał w 1923 kontakt z Niemieckim Instytutem Archeologicznym w Rzymie i jesienią tego roku podjął tam pracę najpierw na stanowisku pomocniczym, później jako 1. asystent , ówczesnego dyrektora Instytutu. Odnowioną znajomość z Marie Luise von Holzing-Berstett, która pracowała w owym czasie w rzymskim antykwariacie Olschki, umacniały wspólnota intelektualnych zainteresowań, artystycznych gustów i postaw politycznych; pod koniec grudnia 1925 para zawarła związek małżeński w Bollschweilu (Badenia), gdzie mieszkali rodzice panny młodej. W miejscach, gdzie w Rzymie mieszkali małżonkowie Kaschnitz, spotykało się wielu niemieckojęzycznych intelektualistów, naukowców i artystów, co było rezultatem rozległych kontaktów Guido von Kaschnitza także z naukowcami spoza Instytutu (np. z ) takimi jak , , , .

W Instytucie Archeologicznym wygłosił swoje pierwsze wykłady na temat sztuki starożytnego Rzymu. Pogłębiona znajomość z wytworami sztuki śródziemnomorskiej i polemiczne nastawienie wobec dotychczasowych metod jej badania, doprowadziły go do formułowania własnej teorii struktury jako obiektywnego kryterium rozpatrywania miejsca danego wytworu sztuki w jej historiiUżywane przez niego odnośnie historii sztuki pojęcia Struktur nie należy utożsamiać z tak samo brzmiącym pojęciem wprowadzonym w 1949 przez Fernanda Braudela i rozwijanym przez szkołę Annales, a odnoszącym się do koncepcji badań historycznych.. Po śmierci Amelunga w 1927 podjął jego pracę nad katalogowaniem magazynowych zasobów muzeów watykańskich, zakończoną w 1930 publikacją dwutomowej pracy, będącej czwartym tomem katalogującym rzeźby watykańskie. Równolegle studiował znajdujące się tam dzieła etruskie i publikował prace dotyczące sztuki Etrusków i późnorzymskiej w takich pismach naukowych jak „Römische Mitteilungen” (Rzym), „” (Berlin do 1949), „Die Antike. Zeitschrift für Kunst und Kultur des klassischen Altertums” (Berlin), „Formes. Reveue internationale des arts plastiques” (Paryż). Rozprawę habilitacyjną Die Struktur in der griechischen Plastik złożył u na uniwersytecie we Fryburgu Bryzgowijskim i w styczniu 1932 uzyskał habilitację, by przez jeden semestr 1932 prowadzić tam wykłady. W tamtym okresie Guido von Kaschnitz mieszkał z żoną i córką (Iris Constanza, ur. 1928) w posiadłości rodu Holzing-Berstett w Bollschweilu. Otrzymanie profesury i nominacji od października 1932 na katedrę uniwersytecką w Królewcu (Prusy) oznaczało przenosiny do Prus Wschodnich na okres pięciu lat, naznaczonych wytężoną pracą naukową w coraz trudniejszej sytuacji politycznej. Kontynuował pracę nad teorią struktur, temu tematowi były też w znacznej mierze poświęcone jego wykłady, ogarniające dzieje sztuki od czasów prehistorycznych po koniec epoki antyku i liczne w tym okresie publikacje. Otaczające go w Królewcu środowiska naukowe i artystyczne (należeli do nich m.in. Kurt Reidemeister, , Walter F. Otto, ) zaczęło od Machtergreifung tracić wielu wybitnych członków, nad czym Guido von Kaschnitz ubolewał, podobnie jak z obawami obserwował wzrost potęgi nazistowskiego reżimu. Bezskuteczne okazały się próby uzyskania na okres 1935–1937 nominacji na katedrę fryburskiego uniwersytetu lub do Niemieckiego Instytutu Archeologicznego w Rzymie, ponieważ w ocenie nazistowskich urzędników jego nieskrywana postawa antyreżimowa wykluczała objęcie takich stanowisk. W styczniu 1937 otrzymał natomiast nominację na stanowisko profesora zwyczajnego archeologii klasycznej oraz dyrektora Instytutu Archeologii Uniwersytetu w Marburgu. Tam też zastał go wybuch wojny, którego konsekwencją było według relacji Marie Luise Kaschnitz narastające przygnębienie, możliwe do opanowania tylko dzięki wytężonej pracy badawczej.

Ostatnie dekady mały|Płyta nagrobna małżonków Kaschnitz von Weinberg na cmentarzu w Bollschweilu