Purchawka korzeniowata, kurzaweczka korzeniowata (Lycoperdon radicatum Durieu & Mont.) – gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lycoperdon, Lycoperdaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisali go Michel Charles Durieu de Maisonneuve i Jean Pierre François Camille Montagne w 1848 r. Synonim homotypowy: Lycoperdon radicatum Durieu & Mont. 1848. Lycoperdon radicatum Reichard 1782 nie jest synonimem.
W 1991 r. Wanda Rudnicka-Jezierska gatunkowi Bovistella radicata (Durieu & Mont.) Pat. nadała polską nazwę kurzaweczka korzeniowata. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową. W internetowym atlasie grzybów ma nazwę purchawka korzeniowata, która jest spójna z nazwą naukową. Istnieją niejasności co do taksonomii tego gatunku: według internetowego atlasu grzybów Bovistella radicata to synonim Lycoperdon radicatum Durieu ex Mont., według Index Fungorum Bovistella radicata Pat. to odrębny gatunek.
Morfologia Owocnik Średnica do 2–3 cm, czasami do 5 cm, wysokość do 3–4 cm, czasami do 7 cm, kształt u młodych okazów kulisty, potem jajowaty lub odwrotnie gruszkowaty, z „korzeniowatą” podstawą. Egzoperydium młodych okazów białawe, chropowate, stopniowo brązowate i pojawiają się w nim nieliczne, stożkowate brodawki lub kolce zebrane w gwiazdkowate skupiska. Podczas dojrzewania pęka na łuskowate poletka i stopniowo odpada. Endoperydium matowe lub błyszczące, pergaminowate, jasnobrązowe lub szarobrązowe, po dojrzeniu otwierające się na szczycie niewielkim i stopniowo powiększającym się otworem. Gleba początkowo biała, w miarę dojrzewania ciemniejąca, oliwkowo- lub czerwonobrązowa, pylista. Brak kolumelli. Podglebie miękkie, czerwonobrązowe, dobrze rozwinięte, zajmujące niemal połowę wnętrza owocnik. Są w nim drobne komory. Cechy mikroskopowe Bazydiospory kuliste lub prawie kuliste, o średnicy 3,5–5 μm z dużą gutulą, gładkie z tępo uciętą sterygmą o długości 4–9 (–11) μm. Włośnia brązowa, silnie rozgałęziona, bez przegród, w niektórych miejscach jamkowata. Jej główny pień ma średnicę 8–11 μm i jest grubościenny.
Występowanie i siedlisko Podano nieliczne stanowiska w Europie i Azji. W Polsce stanowiska tego gatunku podał Hanns Kreisel w 1962, Wanda Rudnicka-Jezierska w 1994 r. i Hoffeins i inni w 2017.
Grzyb naziemny, saprotrof występujący na polanach i w lasach.
Znaczenie Młode owocniki purchawek dopóki są białe są jadalne, nie mają jednak większych walorów smakowych. Można sporządzić z nich omlet, nadają się do zupy lub do smażenia. Przed przyrządzeniem ich do spożycia należy usunąć skórkę.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Purchawkowate