Henryk Neftalin (ur. 14 listopada 1908, zm. 6 marca 1945 w Dachau) – żydowski prawnik, urzędnik łódzkiego Judenratu podczas II wojny światowej, jeden z najbardziej zaufanych współpracowników Chaima Rumkowskiego.
Życiorys Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W momencie wybuchu wojny był w trakcie aplikacji adwokackiej w kancelarii Pfafa w Pabianicach. Był także tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego oraz rosyjskiego. Mieszkał przy ulicy Lipowej 9 w Łodzi.
Od października 1939 roku pracował w łódzkim Judenracie; początkowo jako wolontariusz był tłumaczem języka niemieckiego. 14 listopada 1939 roku Chaim Rumkowski zaangażował go jako swojego pośrednika w kontaktach z SS; Neftalin był odpowiedzialny m.in. za sprawy żydowskich więźniów obozu w Radogoszczu. Następnie odpowiadał także za kontakty Judenratu z Instytutem Badań Rasowych przy prezydencie rejencji łódzkiej. W grudniu tegoż roku został mianowany kierownikiem odpowiedzialnym za „dobrowolne wysiedlenie” Żydów z Łodzi. Od grudnia 1939 roku odpowiedzialny był także za utrzymywanie stałego kontaktu między Judenratem a władzami miejskimi.
24 stycznia 1940 roku wraz z Dorą Fuchs został jako pierwszy poinformowany o planach utworzenia w Łodzi getta. Od stycznia 1940 roku pełnił funkcję kierownika Wydziału Mieszkaniowego, czyli instytucji odpowiedzialnej za przydział mieszkań Żydom napływającym do tworzonego wówczas getta w Łodzi. Do getta trafił wraz z matką Heleną oraz siostrą Zofią, zamieszkali przy ul. Zgierskiej 24, a od końca 1941 roku przy ul. Limanowskiego 40.
10 maja 1940 roku został mianowany kierownikiem nowo utworzonego Biura Meldunkowego, którego jednym z pierwszych zadań było przeprowadzenie spisu ludności getta. Następnie został także kierownikiem Wydziału Statystycznego. 6 lipca Biuro Meldunkowe i Wydział Statystyczny zostały podporządkowane Wydziałom Ewidencji Ludności, na czele których stanął Neftalin. W ramach instytucji utworzono także Wydział Stanu Cywilnego. Od 16 października 1940 roku kierował również Kancelarią Rabinacką. Wszedł w skład Komisji Cenzury działającej przy utworzonym w listopadzie 1940 roku Wydziale Archiwum, który także został podporządkowany Wydziałom Ewidencji Ludności.
We wrześniu 1940 roku Rumkowski polecił jemu i Stanisławowi Jakobsonowi utworzenie w getcie Sądu i wymiaru sprawiedliwości, następnie został mianowany zastępcą przewodniczącego Sądu Przełożonego Starszeństwa Żydów, Jakobsona. W tym samym miesiącu wraz z Mosze Zażujerem zorganizował Wydział Zasiłków. W grudniu tegoż roku stanął na czele Wydziału Kartkowego. W lutym 1941 roku wszedł w skład Rady Doradczej. Poza tym pełnił także funkcję członka Komisji Dyscyplinarnej i Komisji Urlopowej oraz radcy prawnego Wydziału Zdrowia Judenratu. W getcie zyskał przezwisko „Adwokat”. Był jedną z najbardziej wpływowych osób w getcie, mimo tego według relacji mieszkańców getta pozostał osobą skromną i powściągliwą, co odróżniało go od innych dygnitarzy w getcie.
W drugiej połowie lipca 1941 roku z jego inicjatywy powołano Sąd dla Nieletnich. We wrześniu 1941 roku został osobą odpowiedzialną za przeprowadzenie akcji przesiedlenia do getta łódzkiego grupy 20 tysięcy Żydów z Europy Zachodniej. Od grudnia 1941 do grudnia 1942 roku pełnił funkcję kierownika Wydziału dla Wsiedlonych.
Podczas Wielkiej Szpery był członkiem Komisji Wysiedleńczej odpowiedzialnej za przygotowanie list deportacyjnych. Po Wielkiej Szperze wszedł w skład Komisji do Spraw Opieki nad Biednymi i Osieroconymi Dziećmi. Jesienią 1943 roku Rumkowski polecił mu zorganizowanie Domu dla Samotnych Robotników.
Podczas akcji wysiedleńczej z getta w czerwcu 1944 roku zaangażował się w próby ocalenia od wysiedlenia przedstawicieli inteligencji. Podczas likwidacji getta w sierpniu 1944 roku został wywieziony do obozu Auschwitz-Birkenau, następnie trafił do Dachau, gdzie zmarł 6 marca 1945 roku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Tłumacze sądowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Mieszkańcy getta łódzkiego Kategoria:Ludzie związani z Pabianicami Kategoria:Polscy Żydzi – ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Ofiary KL Dachau Kategoria:Polscy Żydzi – więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1945