thumb Czubajeczka rudogarbkowa, czubajeczka brązowożółta (Lepiota boudieri Bres.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lepiota, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Giacomo Bresàdola w 1884 r. Niektóre synonimy naukowe: Lepiota helveola var. boudieri (Bres.) Quél. 1886 Mastocephalus boudieri (Bres.) Kuntze 1891 Lepiota acerina Peck 1898 Lepiota fulvella Rea 1918 Lepiota fulvella var. gracilior Bon, Docums Mycol. 22(no. 88): 28 (1993) Naukową nazwą gatunkową uczczono mykologa Jeana Louisa Émile Boudiera. Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował polską nazwę czubajeczka brązowożółta dla naukowej nazwy Lepiota fulvella Rea. Później stwierdzono, że jest to synonim Lepiota boudieri Bres. i nazwa polska stała się niespójna z nazwą naukową. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów zarekomendowała nazwę czubajeczka rudogarbkowa.
Morfologia Kapelusz Średnica 1–4 cm, początkowo stożkowato-dzwonkowaty, potem wypukły, u starszych okazów nieco wklęsły. Powierzchnia o barwie od kremowożółtej do ochrowej, pokryta promieniście ułożonymi włókienkami lub łuseczkami o barwie oliwkowej lub ciemnobrązowej, a na środku kapelusza kasztanowej do brązowo-czarnej. Brzeg u młodych owocników podwinięty, ze zwieszającymi się białymi resztkami osłony, u starszych wyprostowany. Trzon Wysokość od 2 do 6 cm, średnica od 0,15 do 0,5 cm, cylindryczny, nieco tylko rozszerzający się w kierunku podstawy, początkowo pełny, potem pusty. Pierścienia brak, występuje tylko strefa pierścieniowa. Powierzchnia powyżej tej strefy jest gładka, kremowa, poniżej tej strefy ciemniejsza, pokryta włókienkami o barwie od płowej do brązowej. U podstawy często biała grzybnia. Blaszki Wolne, szerokie, średnio gęste, o barwie od białej do kremowej, czasami z różowym odcieniem. Występują międzyblaszki. Ostrza blaszek równe, drobno ząbkowane. Miąższ O niewyraźnym zapachu grzybowym lub owocowym. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników bladożółty. Podstawki maczugowate, 4-sterygmowe ze sprzążką bazalną, o rozmiarach 20-25 × 7–8 μm. Zarodniki cylindryczne ze ściętą podstawą, gładkie, szkliste, amyloidalne, o rozmiarach 7,5-10 (11) × 3-4.5 μm. Cheilocystydy maczugowate lub prawie wrzecionowate, rzadko septowane, o rozmiarach 22-34 × 8–12 μm. Pleurocystyd brak. Pigmenty w strzępkach rozpuszczają się w KOH. Gatunki podobne Podobnie ubarwiona jest jeżoskórka ostrołuskowa (Echinoderma asperum), ale ma odstające łuski i jest większa. Czubajeczka kasztanowata (Lepiota castanea) ma inne łuski, mniejsze zarodniki.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Najwięcej stanowisk podano w Europie. W Polsce do 2003 r. podano tylko jedno stanowisko, ale w późniejszych latach podano wiele następnych. W internetowym atlasie grzybów znajduje się na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Naziemny grzyb saprotroficzny rosnący w lasach i na polanach. Grzyb trujący.
Przypisy
Kategoria:Grzyby trujące Kategoria:Pieczarkowate Kategoria:Mykobiota Polski