Rewolucyjny okręg Skopje (bułgarski: Скопски революционен окръг; macedoński: Скопски револуционерен округ) był jednostką organizacyjną Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej. Na jego czele stali Petar Poparsow i Nikola Puszkarow. Okręg obejmował obszar północnej Macedonii Wardarskiej, a jego siedziba znajdowała się w Skopje.
Historia Okręg został utworzony w 1894 roku podczas kongresu Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej (WMRO) w Resen, równocześnie z okręgiem bitolskim i salonickim. Na jego czele stanęli Petar Poparsow i Nikola Puszkarov. W styczniu 1903 roku okręg wysłał delegata z misją sprzeciwienia się przedwczesnemu wybuchowi powstania i postulowania jego odroczenia o rok. Ostatecznie jednak delegat podpisał wraz z pozostałymi decyzję o jego rozpoczęciu.
Okręg nie był należycie przygotowany do działań zbrojnych. Po ogłoszeniu decyzji Puszkarov i jego współpracownicy skierowali do Komitetu Centralnego w Salonikach pismo wyrażające sprzeciw wobec podjętej uchwały ze względu na niedokończone przygotowania. Członek Komitetu Centralnego Iwan Garwanow odpowiedział, że choć w regionie nie może dojść do masowego powstania, możliwe jest przeprowadzenie akcji terrorystycznych – takich jak wysłanie około 500 ochotników z Czarnogóry w celu zaatakowania Skopje oraz jednoczesne uderzenie na miasto od wewnątrz przy użyciu materiałów wybuchowych. Mimo tych planów nie dostarczono ani karabinów, ani dynamitu. Kierownictwo okręgu postanowiło zatem zorganizować w każdym rejonie jeden lub dwa oddziały zbrojne, mające bronić miejscowej ludności przed baszybazukami. Broń – karabiny Martinka – sprowadzono z Tetowa. Oddział sformowany w Kratowie przybył do rejonu Skopje i przystąpił do organizowania okolicznych wsi. W celu pozyskania dalszego uzbrojenia Puszkarow udał się do Sofii, skąd na początku lipca powrócił z dobrze wyposażonym oddziałem liczącym 18 osób oraz siedmioma ładunkami dynamitu i bomb. W czasie powstania w Ilinden na terenie okręgu doszło do kilku starć zbrojnych.
Po upadku powstania okręg stał się bastionem prawego skrzydła WMRO. W styczniu 1905 roku w pobliżu Kneževa, w rejonie Kratowa, odbył się pierwszy zjazd okręgowy. Podjęto na nim uchwały ustalające minimalne stawki wynagrodzenia dla żniwiarzy i pracowników sezonowych oraz minimalną roczną płacę dla stałych robotników zatrudnionych w cziflikach. Kolejny zjazd okręgowy, który odbył się w lipcu 1906 roku pod dominującym wpływem prawicy WMRO, zrewidował jednak wcześniejsze postanowienia, pozostawiając lokalnym komitetom swobodę w określaniu maksymalnego wymiaru dnia pracy, minimalnej stawki dziennej oraz minimalnego wynagrodzenia rocznego. W 1905 roku liczebność okręgu szacowano na około 30 000 członków; okręg wysłał również swoich delegatów na zjazd WMRO w Rile.
Przypisy
Linki zewnętrzne Мемоар на Скопския окръжен комитет до българското правителство през 1913 година (Wspomnienie Komitetu Okręgowego w Skopje dla rządu bułgarskiego w 1913 r.), opublikowane w „Rodinie” 18 grudnia 1915 r. (po bułgarsku)
Kategoria:Organizacje rewolucyjne Kategoria:Organizacje niepodległościowe