thumb|Grób Marii Kwiatkowskiej na cmentarzu powązkowskim Maria Kwiatkowska (ur. 13 czerwca lub 15 sierpnia 1926 w Śniatynie lub Werbie, zm. 2 czerwca 1999 w Warszawie) – polska reżyserka i scenarzystka filmów dokumentalnych, związana z kinem dokumentalnym przez blisko cztery dekady. Absolwentka filologii angielskiej oraz Szkoły Nauk Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także Wydziału Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi. Członkini Stowarzyszenia Filmowców Polskich.

Życiorys i działalność W źródłach występują rozbieżności dotyczące dokładnej daty i miejsca urodzenia – wskazywane są Werba oraz Śniatyn.

W okresie niemieckiej okupacji, od 1941 roku, Maria mieszkała wraz z rodzicami i bratem częściowo we wsi Strusów, a częściowo w Trembowli (tereny dzisiejszej Ukrainy). Jej rodzina została zamordowana w getcie – według relacji Marii stało się to w czerwcu 1943 roku. Istnieje przypuszczenie, że jej samej udało się wówczas uciec. W czerwcu 1943 roku siedemnastoletnia Maria została zatrzymana podczas łapanki w Tarnopolu, po czym wywieziono ją na roboty przymusowe do Reichenbergu (dzisiejszy Liberec w Czechach). Po wyzwoleniu w maju 1945 roku powróciła do Polski. Następnie podjęła naukę w Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych w Warszawie, gdzie w lipcu 1946 roku zdała egzamin maturalny.

W 1949 roku ukończyła Szkołę Nauk Politycznych przy Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w 1950 roku studia z zakresu filologii angielskiej na tej samej uczelni. Następnie w 1953 roku podjęła studia filmowe w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi – dyplom Wydziału Reżyserii uzyskała w 1959 roku.

Po ukończeniu studiów związała się z polską kinematografią dokumentalną, w której pracowała przez niemal 40 lat. Zmarła 2 czerwca 1999 roku w Warszawie i została pochowana na cmentarzu Powązkowskim.

Twórczość Maria Kwiatkowska była jedną z przedstawicielek powojennego polskiego filmu dokumentalnego. Jej dorobek obejmuje 97 filmów dokumentalnych.

Jej twórczość wpisuje się w nurt polskiego dokumentu humanistycznego i nie jest publicystyczna. Nieszczególnie doceniana była na festiwalach filmowych, ale też nie podejmowała tematów, które mogłyby ją na nie zaprowadzić. Narrację opierała na portrecie bohatera, codzienności społecznej, historii i kulturze, doświadczeniu kobiet w różnych rolach społecznych.

Często wybierała bohaterki kobiece z różnych środowisk społecznych i zawodowych (m.in. studentki, artystki, przedstawicielki inteligencji czy kobiety pracujące). Jej filmy cechowały się obserwacyjnym charakterem oraz zainteresowaniem codziennością i przemianami społecznymi. Już wczesne filmy, np. My, kobiety (1965), wskazują na kierunek zainteresowań reżyserki – analizę sytuacji kobiet w społeczeństwie.

Realizowała również dokumenty o tematyce kulturalnej i historycznej, utrwalała portrety artystów i ludzi kultury, łącząc formę portretu z refleksją nad dziedzictwem kulturowym.

Filmy Marii Kwiatkowskiej wpisują się w nurt polskiego dokumentu humanistycznego. Do najważniejszych cech jej stylu należą:

koncentracja na bohaterze indywidualnym, zainteresowanie doświadczeniem kobiet w różnych rolach społecznych, łączenie dokumentu obserwacyjnego z elementami portretu biograficznego, tematyka kultury, historii i życia codziennego.

Filmografia Reżyseria Na podstawie wymienionych źródeł:

Scenariusz Na podstawie wymienionych źródeł:

Realizacja Na podstawie wymienionych źródeł:

Współpraca reżyserska Na podstawie wymienionych źródeł:

Ojciec Franka (1955) – Etiuda szkolna Powrót (1955) – Etiuda szkolna Zobowiązanie (1955) – Etiuda szkolna

Nagrody Indywidualne Na podstawie wymienionych źródeł: (1986) Zakopane – XIV Przegląd Filmów o Sztuce – II nagroda, Srebrny Pegaz – za film: Świat Tymona (1978) Lublin – Międzynarodowe Forum Film. „Człowiek–Praca–Twórczość” – Grand Prix – za film: Czy znacie Walerię M? (1977) Lublin – Międzynarodowe Forum Film. „Człowiek–Praca–Twórczość” – Wyróżnienie PZU – za film: Przejazd strzeżony (1975) Spindlerowy Młyn – VIII Międzynarodowy Festiwal Filmów Turystycznych „Tourfilm – 75” – Grand Prix – za film: Dzień dobry Warszawo (1974) Bruksela – XXIV Międzynarodowy Festiwal Filmów Turystycznych – I Nagroda Generalnego Komisariatu Turystyki – za film: Dzień dobry Warszawo (1973) Warszawa – Konkurs Filmów Turystycznych – Nagroda Specjalna – za film: Adresy dr Mikołaja (za popularyzację mało znanych regionów turystycznych) (1972) Tbilisi – XI Konferencja Komisji ds. Reklamy Biur Podróży Krajów Socjalistycznych – III Nagroda – za film: Trasa E7 (1971) Warszawa – Festiwal Filmów Krajoznawczych i Turystycznych – Nagroda „Złoty Kompas” – za film: Ziemia kielecka (1971) Głogów – Ogólnopolski Festiwal Filmów Dokumentalnych „Polska nad Odrą i Bałtykiem” – II Nagroda – za film: Tutejsi (1968) nagroda pisma Film – Najlepszy polski film krótkometrażowy –„Złota Kaczka” – za film: Bal w Pieskowej Skale (1968) Warszawa – Festiwal Filmów Krajoznawczych i Turystycznych – Nagroda „Srebrny Kompas” – za film: Kolekcja (1968) Warszawa – Konkurs Filmów Turystycznych – Dyplom Honorowy – za film: Kronika rodzinna (1967) Mediolan – VIII Międzynarodowy Festiwal Filmów Turystycznych – I nagroda „Złota Statuetka Św. Ambrożego” (w zestawie) – za film: Zakopane 61

Pozostałe Na podstawie wymienionych źródeł: (1980) Kraków – Krakowski Festiwal Filmowy (Konkurs Polski; do roku 2000 Ogólnopolski Festiwal Filmów Krótkometrażowych) – Nagroda za dźwięk (nagrodę otrzymała Wiesława Dembińska) – za film: Adam Karaś film

Przypisy

Bibliografia

Małgorzata Świderska: Historia jednego listu i blisko stu filmów Marii Kwiatkowskiej, [w:] (Nie)zapomniane dokumentalistki, red. Monika Talarczyk. ISBN 978-83-67397-57-5.

Linki zewnętrzne

Maria Kwiatkowska w bazie sfp.org.p

Kobiety (z)za kamery | Przegląd kina kobiet, https://ninateka.pl/

Kategoria:Polscy reżyserzy filmów dokumentalnych Kategoria:Polscy scenarzyści Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie