mały|Formacje skalne przy jednym ze szlaków turystycznych w Prachowskich Skałach. Prachowskie Skały () – kompleks skalnych formacji piaskowcowych będący rezerwatem przyrody. Położony w północno-wschodnich Czechach, w regionie zwanym Czeskim Rajem, około 5–7 km na północny zachód od miasta Jiczyn.
Geologia Skalne miasto Prachowskich Skał tworzą wielowarstwowe płaskowyże, zbudowane z piaskowca i margli pochodzących z ery mezozoicznej. W późniejszym okresie skały te zostały naruszone przez niewielkie formacje wulkaniczne, co przyczyniło się do ich erozji pod wpływem deszczu i wiatru. W wyniku tych procesów powstały charakterystyczne bloki, wieże i kolumny skalne, z których niektóre osiągają wysokość nawet 40 metrów.
Historia Prachowskie Skały mają bogatą historię sięgającą czasów prehistorycznych. Pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z epoki brązu, a w późniejszych wiekach obszar ten był zamieszkany przez Celtów i Słowian. W X wieku teren ten był otoczony systemem fortyfikacji, co świadczy o jego strategicznym znaczeniu. W średniowieczu Prachowskie Skały stały się częścią dóbr Veliš, a ich właścicielami byli m.in. przedstawiciele rodu Schlików, którzy odegrali istotną rolę w historii Czech, m.in. biorąc udział w powstaniu stanów czeskich w 1620.
W 1813 Prachowskie Skały odwiedził cesarz Franciszek I, co upamiętniono nazwą jednego z wąwozów – Císařská chodba. W XX wieku na terenie parku wybudowano schronisko turystyczne oraz parkingi, co ułatwiło dostęp do tego miejsca.
W 1933 Prachowskie Skały ustanowiono obszarem chronionym.
Fauna i flora Fauna Faunę reprezentują głównie ptaki – od pospolitych gatunków, takich jak sójka czy kawka, po rzadkie drapieżniki i sowy. W skałach gniazdują m.in. puchacz, lelek kozodój i trzmielojad. Spośród ssaków występują tu dziki, lisy, borsuki, a rzadziej – zające. Psy mogą stanowić zagrożenie dla młodych zwierząt, takich jak sarnięta czy liszęta.
Natomiast w parkowych jaskiniach żyją nietoperze.
Flora W obrębie Prachowskich Skał występuje wiele różnych biotopów, kształtowanych przez warunki geologiczne. W przeszłości niektóre z nich były modyfikowane przez człowieka, zarówno pozytywnie (np. poprzez budowę sieci ścieżek turystycznych), jak i negatywnie (np. przez wprowadzanie monokultur świerkowych).
Na suchych biotopach, zlokalizowanych na nasłonecznionych stronach skał, rosną gatunki przystosowane do życia w warunkach niewielkiej wilgotności, takie jak porosty, mchy czy wrzosy. Wśród roślin drzewiastych dominują tu brzozy i sosny. Na niedostępnych blokach skalnych można znaleźć pozostałości starych drzewostanów sosnowych, z których niektóre mają nawet kilkaset lat. Te miejsca są obecnie starannie chronione.
Na wilgotnych zboczach skalnych rosną m.in. paprotnik zwyczajny, szczawik zajęczy, widłak, borówka czarna i żurawina, a także rzadkie gatunki porostów i mchów. W kilku miejscach występują różne gatunki paproci leśnych.
Lasy liściaste niegdyś zajmowały znacznie większe obszary niż obecnie, o czym świadczą lokalne nazwy, takie jak Bukovina (Buczyna) czy U buku (Pod Bukiem). W wilgotnych biotopach wiosną można spotkać m.in. śnieżycę wiosenną, zawilca gajowego, kopytnika pospolitego czy konwalię majową. Pojedyncze buki, często w wieku 200–300 lat, są pozostawiane do swobodnego wzrostu. Po wywróceniu przez wiatr lub inne czynniki naturalne, stają się schronieniem dla ptaków, owadów oraz ssaków, takich jak ryjówka czy mysz leśna.
Lasy iglaste, zwłaszcza monokultury świerkowe, zostały sztucznie wprowadzone w XIX wieku w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na drewno budowlane. W wyniku tego zabiegu, po osiągnięciu dojrzałości, lasy te stały się podatne na szkodniki, takie jak brudnica mniszka, która spowodowała masowe wycinki. W latach 20. XX wieku teren został zalesiony ponownie, tym razem sadzonkami sprowadzonymi z Alp, ze względu na brak lokalnego materiału nasadzeniowego. Obecnie wiele hektarów monokultur świerkowych osiąga wiek 80–100 lat, co sprzyja atakom kornika drukarza – szkodnika, który w gorące lata może rozmnażać się nawet cztery razy w sezonie, niszcząc duże obszary lasu.
Na wilgotnych łąkach u podnóża skał rosną liczne, ściśle chronione gatunki storczyków.
Turystyka Prachowskie Skały są udostępnione dla turystów przez cały rok, jednak sezon turystyczny trwa od 1 kwietnia do 31 października. Na terenie rezerwatu wytyczono szereg tras turystycznych, w tym trasy dla rodzin z dziećmi oraz dla osób preferujących krótsze spacery. Wstęp na teren rezerwatu jest płatny, a środki te przeznaczane są na utrzymanie i ochronę przyrody.
Na terenie parku obowiązują ścisłe zasady, m.in. zakaz schodzenia z wyznaczonych ścieżek, palenia tytoniu, rozpalania ognia oraz wjazdu rowerami.
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona parku przyrodniczego Prachowskie Skały
Kategoria:Rezerwaty przyrody w Czechach Kategoria:Utwory skalne Czech Kategoria:Powiat Jiczyn