Bezogoniec sundajski (Megaerops ecaudatus) – gatunek ssaka, nietoperza z rodziny rudawkowatych. Długość głowy i tułowia wynosi od 65 do 84 mm, nie ma ogona, szeroki i wysoki pysk nosi tubularne nozdrza z dobrze rozwiniętą rynienką podnosową. Miękkie futro jest brązowe, dobrze rozwinięte. Zamieszkuje południowo-wschodnią Azję. Żyje w koronach drzew, potrafi tworzyć duże stada, potrzebuje miejsc do grzędowania. Żeruje na owocach. Nie zagraża mu wyginięcie, aczkolwiek pewne zagrożenie niesie wylesianie.

Genetyka Kariotyp obejmuje 26 chromosomów, z których 10 jest meta- bądź submetacentrycznych, 5 subtelocentrycznych i 6 akrocentrycznych. Ponadto populacja tajlandzka ma o 2 chromosomy mniej na skutek translokacji robertsonowskiej.

Budowa thumb|left|Głowa Długość głowy i tułowia wynosi od 65 do 84 mm, przy czym ucho mierzy od 12,9 do 18 mm. Przedramię mierzy między 50 a 58 mm, podczas gdy stopa 8,9 do 11,2 milimetra. Ogon nie występuje. Masa ciała zawiera się między 22 a 28 g. Samice są nieco większe od samców, 5% mniejszych od samic. Liczby te czynią go większym od bezogońca jawajskiego.

Pysk zwierzęcia badacze opisują jako szeroki i wysoki. Zwracają uwagę na duże, wystające oczy o brązowych tęczówkach, osadzone w dużych oczodołach. Krótki, głęboki, szeroki, pogrubiony pysk cechuje się dobrze wyrażoną rynienką podnosową poniżej subtubularnych wystających nozdrzy. Nozdrza zewnętrzne kierują się do przodu, kończą się krótkimi sercokształtnymi otworami. Długie, owalne uszy mają bladobrązowe, prześwitujące małżowiny o ciemniejszym brzegu. Rzadki włos porasta twarz. Puszka mózgowa jest zaokrąglona. Autorzy wspominają jeszcze nadęte zachyłki paranasalne sięgające otworu zaoczodołowego oraz długie, skierowane tylno-brzusznie wyrostki zaoczodołowe. Ectotympanicum jest szerokie w kierunku przednim, entotympanicum wstęgowate. Podniebienie jest płaskie, długie za linią zębów, z kolcem pośrodkowym, nieobecnym choćby u bezogońca jawajskiego. Ponadto występuje 7 niepodzielonych międzyzębowych grzbietów podniebiennych, smukłych i nieco opuchniętych, z ósmym cienkim podzielonym, mniej niż u bezogońca jawajskiego.

Cienka żuchwa ma długi, nachylony wyrostek dziobiasty. Jej wyrostek kłykciowy leży powyżej poziomu dolnej linii zębodołu, kąt żuchwy kieruje się ku brzuchowi. Wzór zębowy obejmuje 2 siekacze szczękowe, małe i wydłużone, i jeden żuchwowy, niewielki, po jednym kle, na górze małym i zakrzywionym z wypukłą powierzchnią medialną, na dole też niewielkim, po 3 przedtrzonowce, na górze niewielkie do średniej wielkości, coraz mniejsze do tyłu, na dole z pierwszym kołkowatym, pojedynczy trzonowiec górny i 2 dolne, w tym drugi kołkowaty. W sumie daje to 28 zębów. Podobny wzór zębowy występuje u innych bezogońców.

Futro jest miękkie i jednolicie brązowe, nieco bledsze brzusznie, przy czym włosy głowy i tułowia mają szare podstawy. Na gardle są one dłuższe u samców, tworząc słabo widoczną kryzę.

Wskaziciel kończy się pazurem. Błony skrzydeł brązowej barwy czepiają się pierwszego palca.

Piszczel krótkiej długości porastają grzbietowo włosy. jest dobrze rozwinięte, ogon jednak nie występuje.

Systematyka thumb|left|Rodzaj bezogoniec liczy 4 gatunki, prócz bezogońca sundajskiego zalicza się doń m.in. bezogoniec indochiński Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1837 roku holenderski zoolog Coenraad Jacob Temminck umieszczając nowo opisany gatunek w rodzaju Pachysoma i nadając mu epitet gatunkowy ecaudatum. Miejsce typowe to Padang na zachodniej Sumatrze w Indonezji. Holotyp to czaszka, luźne kości i zamontowana skóra dorosłej samicy (sygnatura RMNH.MAM.38025) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie. Okaz typowy został zebrany przez niemieckiego przyrodnika i zoologa Salomona Müllera.

Zalicza się on do rodzaju Megaerops, czyli bezogoniec, wraz z kilkoma innymi gatunkami, jak bezogoniec jawajski, bezogoniec indochiński czy Megaerops albicollis. Bezogoniec należy do plemienia Cynopterini, zasobnego w 14 gatunków, umieszczonych także w rodzajach Cynopterus (krótkonosek) i Ptenochirus (piżmolot). Wraz z drugim plemieniem Balionycterini, obejmującym 17 gatunków, tworzy ono podrodzinę Cynopterinae. Jest ona jedną z ośmiu podrodzin w rodzinie rudawkowatych (Pteropodidae), obejmującej w sumie 191 gatunków.

Badania genetyczne potwierdziły odrębność podrodziny Cynopterinae z dwoma wyżej podanymi plemionami.

Podgatunków nie wyróżnia się.

Tryb życia Gatunek potrafi tworzyć duże stada, co nie jest wyjątkiem u rudawkowatych. Nietoperz ten żeruje na wszystkich wysokościach poniżej koron drzew. Samce gniazdują około 50 m od owocującego drzewa. Gatunek wydaje się zmieniać miejsca bytowania, podążając za obfitym w danym czasie pokarmem.

Cykl życiowy Samice w ciąży obserwowano głównie w lutym, ale także od marca do maja i nawet w czerwcu. Z kolei samice z młodymi obserwowano w listopadzie.

Ekologia Bezogoniec sundajski zasiedla rożne formacje lasów, takie jak tropikalne wilgotne lasy nizinne i górskie oraz zaburzone lasy wtórne. Na Tajlandii występuje w Tenaserimskich wiecznie zielonych lasach deszczowych, a na Borneo w Borneańskich nizinnych lasach deszczowych, zdominowanych przez dwuskrzydłowate

Jest to owocożerca, podobnie jak wiele innych przedstawicieli jego rodziny. Potrafi zasiedlać korony wysokich drzew, tworząc duże stada, często z innymi gatunkami swojej rodziny, a rudawkowate potrafią tworzyć zgromadzenia liczące tysiące osobników. Spożywa owoce takich roślin, jak Elaeocarpus stipularis, figowce i Ficus magnoliifolia, Syzygium chloranthum, , , śliwa Prunus polystachya i .

Rozmieszczenie geograficzne thumb|left|Czaszka Bezogoniec sundajski występuje na Borneo, północnej i zachodniej Sumatrze, a także na Półwyspie Malajskim. O jego obecności donoszono w północno-wschodnich Indiach, w Arunachal Pradesh. Handbook of the Mammals of the World podaje jeszcze, że doniesienia te nie doczekały się potwierdzenia, IUCN powołuje się jednak na nieopublikowane badania Srinivasulu i innych potwierdzające obecność gatunku w północno-wschodnich Indiach. Niemniej wśród państw, gdzie stwierdzono gatunek, wymienia Indonezję, Malezję, Brunei i Tajlandię. Indie podaje wśród krajów niepewnych.

Nietoperz zamieszkuje tereny na wysokości od 100 do 3000 m nad poziomem morza.

Zagrożenia i ochrona IUCN uznaje bezogońca sundajskiego za gatunek najmniejszej troski. Gatunek oceniono po raz pierwszy w 1996 roku jako gatunek niższego ryzyka / najmniejszej troski. W 2008 roku uznano go za gatunek najmniejszej troski. Ostatnia ocena odbyła się w 2020, statusu nie zmieniono. Kierowano się tu jego szerokim zasięgiem występowania, obejmującym liczne obszary chronione, mimo że nie występuje pospolicie.

Populacja jest stabilna. Nie stwierdza się istotnego pofragmentowania.

Pewne ryzyko niesie wylesianie.

Uwagi

Przypisy 1. Temminck’s Tailless Fruit Bat, s. 63, w:

2. Javan Tailless Fruit Bat, s. 63, w: Nazwy polskie za:

Kategoria:Rudawkowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1837 roku Kategoria:Taksony opisane przez Coenraada Jacoba Temmincka Kategoria:Fauna Indonezji Kategoria:Fauna Malezji Kategoria:Fauna Brunei Kategoria:Fauna Tajlandii