mały|222x222px|Godło papieża i Stolicy Apostolskiej. Imię papieskie, także imię tronowe – imię przyjmowane przez papieża po wyborze na urząd papieski. Tradycja wyboru imienia dotyczy zarówno zwierzchnika Kościoła katolickiego, jak i papieża Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego z Aleksandrii. Według stanu na 2026 rok papieżem katolickim jest Leon XIV, a papieżem koptyjskim Tawadros II (Teodor II). Niniejszy artykuł omawia i wymienia imiona papieży rzymskokatolickich; lista papieży koptyjskich znajduje się w osobnym haśle.

Choć w pierwszych wiekach papieże zachowywali swoje imiona chrzestne po objęciu urzędu, z czasem zaczęli przyjmować nowe imiona regnalne. Proces ten rozpoczął się w VI wieku (zob. Jan II), a w wieku X stał się powszechnym zwyczajem. Od 1555 roku każdy papież po wyborze przyjął nowe imię papieskie.

Imię pontyfikalne nadawane jest w języku łacińskim ze względu na status papieża jako biskupa Rzymu i głowy Kościoła katolickiego. Papież otrzymuje również wersję włoską imienia z racji posiadanego obywatelstwa Watykanu oraz pozycji prymasa Włoch. Przyjęło się jednak, że przy wzmiankowaniu papieży tłumaczy się ich imiona tronowe na języki lokalne. Przykładowo, obecny papież katolicki to papież Leon w swoim ojczystym języku angielskim, jak również po łacinie (Leo), we włoskim jako Papa Leone, w hiszpańskim Papa León, we francuskim Pape Léon i analogicznie w innych językach.

Historia mały|241x241px|Papież Jan II, pierwszy papież, który po wyborze zmienił imię. Tradycji zmiany imienia można dopatrywać się w zmianie imienia z Szymon na Piotr, dokonanego przez Jezusa Chrystusa, który przy tym ustanowił Piotra Apostoła pierwszym papieżem.

Pierwszym papieżem, który zmienił imię po wyborze na tron piotrowy był w 533 roku papież Jan II (przed wyborem nosił imię Merkuriusz). Zrobił to, aby zapobiec skojarzeniom z pogańskim bóstwem Merkurym. Po nim imię zmieniło też kilku innych papieży. Później swoje imię zmienił papież Jan XIV (przed wyborem bp Piotr Canipanowa), który zrobił to z szacunku do św. Piotra, aby uniknąć noszenia tytułu Piotra II. Po zmianie imienia przez Jana XIV przyjmowanie nowego imienia zdarzało się coraz częściej, a papieże zmieniają imię nieprzerwanie od wyboru papieża Pawła IV (wcześniej kard. Gian Pietro Carafa CRT). Wcześniej Papieże posługiwali się swoim świeckim imieniem, ostatnim z nich był Marceli II.

Pierwszym papieżem, który przyjął dwuczłonowe imię był Jan Paweł I (wcześniej kard. Albino Luciani), który połączył imiona Pawła VI i Jana XXIII, chcąc kontynuować podjęte za ich pontyfikatów działania.

Najczęściej wybiera się imię papieża, którego pontyfikat chce się kontynuować lub do niego nawiązać, albo też imię jakiegoś świętego.

Wśród papieży powstał zwyczaj wybierania imienia któregoś ze swoich poprzedników. Długą tradycję z tym związaną przerwał papież Franciszek (wcześniej kard. Jorge Bergoglio SJ). Jego następca, Leon XIV (wcześniej kard. Robert Prevost OSA), postanowił kontynuować wcześniejszą tradycję, choć zastanawiał się nad przyjęciem imienia Augustyn, na cześć św. Augustyna.

Wyjątki od tradycji Choć od X wieku zmiana imienia stała się powszechna, niektórzy papieże decydowali się na zachowanie swojego imienia chrzestnego. Ostatnimi takimi przypadkami w historii byli: Hadrian VI (wcześniej kard. Adriaan Florenszoon Boeyens, 1522–1523), Marceli II (wcześniej kard. Marcello Cervini, 1555).

Obecna praktyka Natychmiast po tym, jak nowo wybrany papież wyrazi zgodę na wybór, otrzymuje on pytanie w języku łacińskim: Quo nomine vis vocari? („Jakim imieniem chcesz być nazywany?”). Nowy papież wybiera wówczas imię, którego będzie używał od tego momentu. Następnie kardynał protodiakon pojawia się na balkonie Bazyliki św. Piotra, aby ogłosić wybór, podając imię chrzestne, nazwisko oraz wybrane imię papieskie:

Tekst łaciński: Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum dominum, dominum [imię chrzestne], Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem [nazwisko], qui sibi nomen imposuit [imię papieskie].Tłumaczenie polskie: Zwiastuję wam radość wielką: Mamy Papieża! Najdostojniejszego i Najprzewielebniejszego Pana, Pana [imię chrzestne], Kardynała Świętego Kościoła Rzymskiego [nazwisko], który przybrał sobie imię [imię papieskie].

Statystyki imion Według stanu na 2026 rok, w historii użyto 81 różnych imion papieskich. Spośród nich 44 imiona zostały wykorzystane tylko raz (z czego niemal wszystkie, poza jednym przypadkiem, w pierwszym tysiącleciu). Najczęściej wybieranym imieniem jest Jan – przyjęło je 21 papieży.

W przypadku sześciu imion – Jana, Benedykta, Bonifacego, Aleksandra, Feliksa oraz Marcina – występują rozbieżności w numeracji. Wynikają one z błędów w dawnych kronikach lub sporów dotyczących legalności poszczególnych pontyfikatów i działalności antypapieży.

Ranga Imię Papieże Ostatnie użycie Uwagi 1 Jan 21 I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII • XIV • XV • XVII • XVIII • XIX • XXI • XXII • XXIII 1963 2 Grzegorz 16 I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII • XIV • XV • XVI 1846 3 Benedykt 15 I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • XI • XII • XIII • XIV • XV • XVI 20134Klemens14I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII • XIV1774LeonI • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII • XIVaktualny 6Innocenty13I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII17247Pius12I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII19588Stefan9I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX10589Bonifacy8I • II • III • IV • V • VI • VIII • IX1404UrbanI • II • III • IV • V • VI • VII • VIII164411Aleksander7I • II • III • IV • VI • VII • VIII169112Hadrian6I • II • III • IV • V • VI1523PawełI • II • III • IV • V • VI197814Celestyn5I • II • III • IV • V1296 Mikołaj I • II • III • IV • V 1455 Sykstus I • II • III • IV • V 159017 Anastazy 4 I • II • III • IV 1154 Eugeniusz I • II • III • IV 1447 Honoriusz I • II • III • IV 1287 Sergiusz I • II • III • IV 101221 Kalikst 3 I • II • III 1458 Feliks I • III • IV 530 Juliusz I • II • III 1555 Lucjusz I • II • III 1185 Marcin I • IV • V 1431 Sylwester I • II • III 1063 Wiktor I • II • III 108728 Adeodat 2 I • II 676 Agapit I • II 955 Damazy I • II 1048 Gelazy I • II 1119 Jan Paweł I • II 2005 Marceli I • II 1555 Maryn I • II 946 Paschalis I • II 1118 Pelagiusz I • II 590 Teodor I • II 89738 Agaton 1 681 Anaklet 92 Anicet 168 Anteros 236 Kajus 296 Konon 687 Konstantyn 715 Korneliusz 253 Dionizy 268 Donus 678 Eleuteriusz 189 Euzebiusz 308/310 Eutychian 283 Ewaryst 107/108 Fabian 250 Formozus 896 Franciszek 2025 Hilary 468 Hormizdas 523 Hygin 142 Lando 914 Liberiusz 366 Linus 80 Marcelin 304 Marek 336 Milcjades 314 Piotr 68 Poncjan 235 Romanus 897 Sabinian 606 Seweryn 640 Sylweriusz 537 Simplicjusz 483 Syrycjusz 399 Syzyniusz 708 Soter 174 Symmachus 514 Telesfor 137 Walentyn 827 Wigiliusz 555 Witalian 672 Zachariasz 752 Zefiryn 217 Zozym 418

Zobacz też Imię zakonne Konklawe Doktor Kościoła Święci i błogosławieni Kościoła Katolickiego

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Imiona Kategoria:Papieże