Jin Yuandi, imię publiczne: Jingwen, (ur. 276 w Luoyangu, zm. 3 stycznia 323 w Jiankangu, dzis. Nankin) – pierwszy cesarz Wschodniej dynastii Jin (318–420), panujący od 26 kwietnia 318 aż do śmierci.

Droga do tronu Sima Rui, znany pod swoim imieniem pośmiertnym jako cesarz Yuan, należał do bocznej linii dynastii Jin. Jego ojcem był , książę (wang) Langya, zaś matką , wnuczka generała . Dziadkiem Sima Rui był (zm. 283), piąty syn Sima Yi, podczas gdy władcy Zachodniej dynastii Jin (265–316) wywodzili się od starszego brata Zhou, (zm. 265).

Sima Rui odziedziczył tytuł księcia Langya po śmierci swojego ojca w 290, w wieku 15 lat. W trakcie opowiedział się po stronie regenta (zm. 311), który w 306 mianował go naczelnym dowódcą prowincji Xuzhou (監徐州諸軍事, jian Xuzhou zhujun shi), z zadaniem obrony miasta Xiapi (dzis. w prefekturze Xuzhou). Rządy dynastii Jin w północnych Chinach, zdezorganizowane w wyniku Rebelli Ośmiu Książąt, były już wówczas zagrożone przez siły wodza Xiongnu (304–310), który w 304 ogłosił się księciem, później zaś cesarzem . Chcąc zabezpieczyć Południe Chin w 307 Sima Rui przeniósł swoją siedzibę do dzisiejszego Nankinu, dawnej stolicy państwa Wu. Miasto nosiło wówczas nazwę Jianye, jednak w 313 jego nazwa została zmieniona na Jiankang w związku z tabu na używanie imienia nowego cesarza, Sima Ye (cesarz Min, 313-316). Cesarski dwór poparł inicjatywę Sima Rui nadając mu tytuł Generała Uśmierzającego Wschód (安東將軍, andong jiangjun) oraz przydzielając dowództwo nad oddziałami .

Sima Rui skoncentrował się na konsolidacji swoich rządów w prowincji Yang i odmówił wsparcia cesarza Mina przeciwko Xiongnu, pomimo tego że ten w 314 mianował go i naczelnym dowódcą cesarskich armii (大都督中外軍事, da dudu zhongwai junshi). W 316 Xiongnu zdobyli Chang’an (dzis. Xi’an) i wzięli cesarza do niewoli. Sima Ye nie miał potomków i 6 kwietnia 317 Sima Rui ogłosił się księciem Jin, zbudował w Jiankangu ołtarz przodków i zaczął mianować urzędników – „krótko mówiąc, zaczął działać jak cesarz pod każdym względem z wyjątkiem nazwy”. Urzędnicy, którzy pozostali na Północy, tacy jak , czy Liu Han, zdecydowali się prosić nowego księcia Jin o przysłanie wojskowego wsparcia. Wysłano do niego list podpisany przez nie mniej niż 180 osób. Po tym jak do Jiankangu dotarły wieści o śmierci Sima Ye 26 kwietnia 318 Sima Rui ogłosił się cesarzem. On sam uważał się po prostu za kolejnego cesarza dynastii Jin, w późniejszej tradycji założoną przez niego linię władców nazwano jednak Wschodnią dynastią Jin, odróżniając ją od Zachodniej, której stolice znajdowały się bardziej na zachód niż Jiankang.

Cesarz thumb|Wschodnia dynastia Jin i Szesnaście Królestw w 317 W momencie kiedy osiadł w Jiankangu Sima Rui nie dysponował niemal żadnymi siłami wojskowymi, a miejscowi nie byli zbyt przychylni jego rządom. Późniejszy kanclerz aktywnie zabiegał o poparcie możnych rodów Południa i według „było niewielu, którzy mogli oprzeć się przyjęciu przez Wang Dao”, zaś witał on każdego „jak starego przyjaciela”. To dzięki jego zabiegom udało się zdobyć poparcie dla nowej władzy lokalnych magnatów takich jak , i .

Układ sił pomiędzy nowym cesarzem a lokalnymi elitami zaczął się zmieniać, gdy na Południe zaczęli przybywać imigranci z pogrążonej w wojnie Północy, nazywani „uchodźcami” lub „wygnańcami” (僑, qiao). Wkrótce ci wychodźcy z Północy zdominowali cesarską administrację – Sima Rui miał wybrać stu spośród nich by sformować coś w rodzaju rządu centralnego (znanego jako bai liu yuan, 百六掾). By zaabsorbować imigrantów zaczęto tworzyć specjalne „wygnańcze” prowincje, komanderie i powiaty, będące niejako odtworzeniem administracyjnych okręgów na Północy, często bez żadnego rzeczywistego terytorium. Pierwszą taką wspólnotą była komanderia Południowe Langye utworzona w 320 nieco na północ od Jiankangu z ponad tysiąca domostw, które podążyły za Sima Rui z jego starego księstwa w Szantungu.

Szybko pojawiły się napięcia pomiędzy nowymi przybyszami a odsuniętymi na boczny tor tubylcami z Południa. (zm. 313), przywódca potężnego rodu Zhou z , na łożu śmierci miał winić za swoją frustrację „wszystkich emigrantów” (dosłownie „wyrzutków”, cang). Jego syn, , wszczął bunt, jednak jego wuj, , który bez swojej wiedzy został proklamowany przywódcą rebelii, powiadomił władzę i Zhou Xie poniósł klęskę. Niemniej militarna siła Zhou pozostała znaczna i Sima Rui nadal traktował ich z ostrożnością. Ich wpływy zostały ostatecznie wyeliminowane dopiero po 322, gdy wojskowy przywódca emigrantów, , skutecznie zwrócił przeciwko nim rywalizującą z nimi rodzinę południowych magnatów.

W sferze cywilnej administracji najważniejszą decyzją Sima Rui było zarządzenie uwolnienia poddanych chłopów (僮客, tongke) zależnych od wielkich latyfundystów Południa, jeśli dotknęło ich nieszczęście. Ich wyzwolenie zwiększyłoby liczbę zarejestrowanych chłopów płacących podatki i podlegających obowiązkowi szarwarku, jednak ich uprzedni właściciele byli oburzeni tą decyzją.

Rządy Sima Rui opierały się na koalicji emigrantów z Północy, którzy przybyli na Południe razem ze swoimi prywatnymi armiami, złożonymi z ich klientów i ubogich sąsiadów. Najważniejszymi spośród nich byli wspomniani już kuzyni Wang Dao i Wang Dun, z których pierwszy zarządzał administracją cywilną, drugi zaś wojskową. Popularne wówczas powiedzenie głosiło iż: „Wang i Sima utrzymują cesarstwo w całości” (王與馬，共天下, Wang yu Ma, gong tianxia), w tej właśnie kolejności. O tym jak słaba była pozycja Sima Rui świadczy fakt, iż miał on proponować Wang Dao by ten został cesarzem razem z nim.

Z biegiem czasu Sima Rui zaczął podejmować kroki zmierzającego do uniezależnienia się od wszechmocnych Wangów. W tym celu wspierał ministrów takich jak , czy , szukając w nich przeciwwagi dla wpływów Wangów. Ponadto w 321 cesarz nakazał dokonanie rejestracji wszystkich emigrantów z Północy, po czym przywrócił północną praktykę ograniczania liczby uznawanych przez dwór klientów. Ponadto uwolnił wielu służebnych i niewolników, którzy walczyli jako żołnierze dla rodów emigrantów i sformował z nich armię kontrolowaną przez dwór.

Wang Dun, który sprawował urząd regionalnego inspektora (刺史, cishi) , był zaniepokojony tymi zmianami. W 321 Sima Rui odrzucił rekomendację Wang Dao i mianował regionalnym inspektorem prowincji Xiang (ze stolicą w dzis. Changsha) członka cesarskiego rodu Sima Chenga, co zagrażało dominacji Wang Duna nad regionem środkowego biegu Jangcy. W odpowiedzi na te działania Wang Dun w 322 wszczął rebelię pod pretekstem ukarania Liu Weia za zdradę. Skrycie wspierany przez Wang Dao Wang Dun pokonał cesarską armię broniącą Jiankangu i wkroczył do miasta, po czym zabił Dai Yuana i Diao Xi (Liu Wei uciekł na Północ i zaoferował swoje usługi (328–333). Wang Dun objął urząd kanclerza, tak że odtąd kontrolował zarówno sferę cywilną, jak i wojskową, ale wycofał się do swojej bazy w Wuchangu (dzis. Ezhou), skąd faktycznie rządził cesarstwem.

Sima Rui umarł niedługo potem, podobno z frustracji wywołanej porażką. Otrzymał imię pośmiertne cesarz Yuan oraz imię świątynne Zhongzong. Jego następcą został jego najstarszy syn, Sima Shao (cesarz Ming (323–325).

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Cesarze dynastii Jin Kategoria:Książęta (wang) dynastii Jin Kategoria:Urodzeni w III wieku Kategoria:Zmarli w 323 Kategoria:Chińscy kanclerze