Iwan Andrzejewicz Połubiński herbu własnego (ur. ok. 1480, zm. 1556) – dworzanin królewski, marszałek hospodarski (1545–1556), sprawca województwa nowogródzkiego (1549–1551).

Biografia Pochodził z książęcej rodziny Połubińskich, wywodzącej się z kniaziów wielkolitewskich i pieczętującej się odmianą herbu Jastrzębiec. Był drugim synem księcia Andrzeja Fiodorowicza Połubińskiego (zm. po 1488). Jego starszym bratem był kniaź (zm. 1550), starosta mścisławski (1535–1550), namiestnik włodzimierski (1505–1507) i marszałek hospodarski (1522–1550).

W 1504 kniaź Andrzej Połubiński został wymieniony jako świadek w Łucku w procesie między Andrzejem Sanguszką a Jerzym Czartoryskim.

Ok. 1511 został dworzaninem królewskim. Od tego czasu brał udział w procesach sądowych, m.in. w sporze z w 1516, ugodzie Andrzeja Sanguszki z Iwanem Fiodorowiczem w 1536, tegoż Sanguszki z Janem Święcickim na Wołyniu w 1536 i 1542 oraz w 1537 w procesie Sanguszków.

Uczestniczył w sejmach litewskich. Zbliżył się do książąt Radziwiłłów, ale najwyraźniej nie podobał się królowej Bonie, zwłaszcza w świetle jej działalności na Litwie, ponieważ hetman wielki litewski Jerzy Radziwiłł i starosta żmudzki Jan Radziwiłł mianowali Iwana Andrzejewicza swoim komisarzem w procesach sądowych z królową: w 1531 o ziemie w okolicach Żerosławki (ŻorosławkiPor. ) koło Grodna oraz w 1536 roku o znaczną część dóbr goniądzkich i rajgrodzkich. W 1537 roku pełnił funkcję komisarza Fiodora Czartoryskiego w podobnym procesie sądowym z królową Boną na Wołyniu.

Spory majątkowe o majątek Dereczyn miały miejsce w styczniu 1515, 1520-1521, 1524 i 1526 roku, prowadząc do niepokojów i procesów sądowych między Iwanem Połubińskim a księciem Tymofiejem Puzyną. W latach 1538–1540 Iwan Połubiński prowadził zacięty spór z księciem Aleksandrem Sanguszką, który w obawie o swoje życie uciekł na Wołyń i oskarżył przed królem Połubińskiego o napadnięcie i splądrowanie dóbr Szczara oraz Bródna oraz okaleczenie wielu jego ludzi. Król Zygmunt Stary ukarał Połubińskiego grzywną w wysokości 6100 groszy. Pomimo tych działań książę Iwan Połubiński nadal był powoływany do komisji królewskich (w 1540 i 1542 roku), a później został nawet włączony przez króla do jego przybocznej rady (I. Połubiński był jej członkiem w 1544 i w tym samym roku był świadkiem sporządzenia wydanego w Brześciu edyktu królewskiego dla prawosławnych w Wilnie). W 1545 roku został mianowany marszałkiem hospodarskim, co oznaczało, że został członkiem .

W radzie wielkoksiążecej kniaź Połubiński zajmował wysoką, trzecią (a później drugą), pozycję wśród marszałków hospodarskich. W latach 1549–1551 na prośbę wojewody wileńskiego Mikołaja Radziwiłła Czarnego pełnił również, choć niekiedy przez namiestników, funkcję sprawcy (czasowego zarządcy) województwa nowogrodzkiego, podczas wakatu na urzędzie wojewody i sporów o kandydata na to stanowisko.

Iwan Połubiński był związany z Radziwiłłami do końca życia. Umierając, mianował Mikołaja Radziwiłła Czarnego głównym opiekunem swoich młodszych dzieci i żony.

Po krewnych odziedziczył majątki nad rzeką Druć w powiecie orszańskim, a jego żona wniosła mu w posagu jedną trzecią majątku dereczyńskiego pod Słonimiem (cały majątek liczył 78 osad), gdzie później, wraz z żoną, nabył również folwark Kotczyn i jego okolice. W 1528 roku wystawił podczas popisu 10 konnych z majątków swoich i żony, które liczyły już około 800 poddanych. W 1547 roku otrzymał królewskie przywileje dla posiadłości Buksztowo, położonej w centrum klucza dereczyńskiego. Nazwy niektórych innych dóbr I. A. Połubińskiego znajdują się w jego testamencie, sporządzonym 20 maja 1556 roku. W testamencie tym zapisał on żonie majątek Kotczyn, poddanych w Berezynie, Bieliczanach, w koło Ihumienia, dwór Krzemieńce, złoto, biżuterię oraz 200 kop groszy litewskich. Zapisał jej również majątek Czerleny, który dzierżawił za 200 kop groszy litewskich. Córce Marii przekazał posag w wysokości 300 kop groszy litewskich z majątku Telesznica oraz 200 kopiejek w gotówce. Pozostałe majątki odziedziczyli wcześniej jego najstarsi synowie.

Książę Iwan Andriejewicz Połubiński zmarł po 20 maja 1556 roku. Został pochowany w Dereczynie, w ówczesnej cerkwi.

Rodzina Przed rokiem 1510 poślubił księżniczkę Newidannę/Niewidannę/Niewidanę Sanguszkównę (zm. po 1558), córkę księcia Michała Sanguszki Koszyrskiego i Anny Kopaczewicz. Ich dziećmi byli: Bogdana Połubińska, żona , leśniczego podlaskiego Maryna Połubińska, żona Benedykta Protasiewicza, wojskiego grodzieńskiego i klucznika trockiego (zm. 1607/1608) – kasztelan nowogródzki Michał Połubiński (zm. ok. 1560) Piotr Połubiński (zm. przed 1558) Andrzej Połubiński (zm. po 1561) Fiodor Połubiński (zm. po 1580) Iwan Połubiński (zm. 1600), leśniczy słonimski Pięć gałęzi rodu Połubińskich wywodzi się od jego synów Iwana: Aleksandra, Michała, Andrzeja, Fiodora i Iwana. Trzy z nich dotrwały do XIX w., głównie w , jednak żadna nie używała w okresie zaborów tytułu książęcego, który nie został uznany przez władze rosyjskie.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Iwan Andrejewicz Kategoria:Marszałkowie hospodarscy Kategoria:Zmarli w 1556 Kategoria:Urodzeni w XV wieku