Kazimierz Augustyn Kozubski, także Kozubski-Abdank (ur. 25 września 1883 w Przemyślu, zm. 16 września 1946 w Getyndze) – podpułkownik artylerii Wojska Polskiego.
Życiorys Syn Jana i Adelajdy z Twardowskich urodził się 25 września 1883 w Przemyślu, ówczesnym mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii.
Na stopień kadeta-zastępcy oficera został mianowany ze starszeństwem z 1 września 1904 i wcielony do 15 galicyjskiego pułku piechoty we Lwowie. W tym pułku awansował na podporucznika ze starszeństwem z 1 listopada 1906. W 1909 został przeniesiony do c. k. Oddziału Straży Wojskowo-Policyjnej we Lwowie. Służąc w c. i k. Korpusie Straży Wojskowo-Policyjnej awansował na porucznika ze starszeństwem z 1 listopada 1912. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych monarchii austro-węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. W czasie I wojny światowej walczył w szeregach 28 pułku armat polowych (w 1916 przemianowango na 2 pułk haubic polowych, a w 1918 na 102 pułk artylerii polowej). Na stopień kapitana został awansowany ze starszeństwem z 1 września 1915.
Od 20 listopada 1918 do 11 stycznia 1919 służył w Dowództwie Artylerii Obrony Lwowa, otrzymując od majora Marcelego Śniadowskiego „ustne uznanie” za wywiązanie się z powierzonych mu zadań. Od 15 stycznia do 13 kwietnia 1919 dowodził grupami artylerii „Bartatów” i „Mszana” w Grupie Operacyjnej (Dywizji) pułkownika brygadiera Władysława Sikorskiego, a następnie grupą artylerii „Bug”. 10 listopada 1920 i 6 listopada 1922 podpułkownik Sztabu Generalnego Izydor Modelski, były szef sztabu Grupy pułkownika Sikorskiego wnioskował o nadanie mu Orderu Virtuti Militari za dowodzenie artylerią w bitwie o Lwów.
29 września 1919 gen. Daniel Konarzewski powierzył mu dowództwo Grupy Wielkopolskiej z zadaniem przetransportowania jej do Bobrujska. 4 listopada 1919 gen. Konarzewski złożył mu „wyrazy uznania i podziękowania” za wykonanie zadania. W międzyczasie (30 września 1919) został przeniesiony z 9 pułku artylerii polowej do Dowództwa Okręgu Generalnego PoznańDz. Rozk. Wojsk. Nr 93 z 25 października 1919, poz. 3564.. W czasie wojny z bolszewikami dowodził I dywizjonem 14 pułku artylerii ciężkiej. Wyróżnił się w bitwie pod Połockiem, dowodząc podgrupą artylerii złożoną z pięciu baterii (trzech ciężkich i dwóch polowych). 2 sierpnia 1922 pułkownik Olgierd Pożerski, były dowódca VIII Brygady Artylerii i dowódca artylerii Grupy Połock sporządził wniosek na odznaczenie Krzyżem Walecznych po raz pierwszy, drugi, trzeci i czwarty. W czasie wspomnianej bitwy szczególnie wyróżnił się 26 września 1919 w ataku pod Beździetowiczami i forsowania rzeki Ujacz przez 36 pułk piechoty. Za ten czyn pułkownik Bolesław Jaźwiński, były dowódca Grupy Operacyjnej „Wschód” wnioskował 10 października 1922 o nadanie mu Orderu Virtuti Militari.
Po raz kolejny wyróżnił się 10 marca 1920 wspierając ogniem swej artylerii 55 pułk piechoty podczas wypadu na wieś Podriecze, następnie w czasie odwrotu 14 Dywizji Piechoty spod Bobrujska oraz 2 maja 1920 w walce o utrzymanie Berezy Kartuskiej. Za te czyny generał brygady Michał Milewski, były dowódca XXVII Brygady Piechoty wnioskował 9 grudnia 1922 o nadanie mu Orderu Virtuti Militari.
11 czerwca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu podpułkownika, w artylerii, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej. 9 listopada 1920 został mianowany dowódcą 14 pułku artylerii polowej. W tym samym roku został oskarżony o zabranie z majątku p. Ordęgi sani i serwisu oraz spuszczenia stawu, a następnie skazany przez Wojskowy Sąd Doraźny w Warszawie na karę trzech lat więzienia i wydalenie z wojska. Później Wojskowy Sąd Okręgowy Nr I w Warszawie uniewinnił go.
2 czerwca 1922 szef Sztabu Generalnego, gen. dyw. Władysław Sikorski wydał szefowi Oddziału V rozkaz o treści: „Zajmie się bezpośrednio sprawą ppułk. Kozubskiego, będącej w przeszłości, a to celem usunięcia krzywdy bez żadnej reszty wyrządzonej przez dzisiaj zniesiony, a tak go krzywdzący wyrok”. 16 grudnia 1922 zastępca dowódcy Okręgu Korpusu Nr I, gen. bryg. Stefan de Latour przesłał do Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza wnioski na odznaczenie podpułkownika Abdank-Kozubskiego Orderem Virtuti Militari z poparciem
W tym samym roku jako oficer rezerwy został powołany do czynnej służby i przeniesiony do Rezerwy Oficerów Sztabowych przy Okręgu Korpusu Nr I. Z dniem 1 stycznia 1923 został przydzielony do 18 pułku artylerii polowej w Ostrowi Łomżyńskiej na stanowisko dowódcy pułku.. Pułkiem dowodził przez rok. W międzyczasie (wrzesień 1923) przebywał na kursie dowódców pułków w Szkole Strzeleckiej Artylerii w Toruniu.
8 października 1923 Oficerski Sąd Honorowy dla Oficerów Sztabowych przy Dowództwie Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie podjął uchwałę o oddaniu go pod sąd honorowy. Zarzucono mu popełnienie czynów niehonorowych, które były wcześniej rozpatrywane w postępowaniu karnym, a ponadto zarzucono mu kłamstwo przed konsulem w Pradze i nie oddanie strzelby nadleśniczemu Nowakowskiemu. Równocześnie został zawieszony w czynnościach służbowych. 17 października 1923 został uznany winnym popełnienia zarzucanych mu czynów. Obrońca, adw. Stanisław Szurlej złożył odwołanie od orzeczenia Oficerskiego Sądu Honorowego dla Oficerów Sztabowych przy DOK I. 29 stycznia 1924 Sąd Honorowy dla Generałów jako sąd II instancji uchylił orzeczenie z 17 października 1923 i przekazał sprawę właściwemu dowódcy do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji z powodu uchybień formalnych. Właściwym dowódcą był generał dywizji Daniel Konarzewski, ówczesny dowódca Okręgu Korpusu Nr I i były dowódca 14 Dywizji Piechoty, której oficerowie sztabu byli odpowiedzialni za popełnienie w 1920 czynów zarzuconych podpułkownikowi Kozubskiemu w postępowaniu karnym.
W międzyczasie (8 stycznia 1924) został zatwierdzony w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 17. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii. W tym samym roku został przyjęty na audiencji przez marszałka Józefa Piłsudskiego, który w ramach „naprawienia wyrządzonej mu ciężkiej krzywdy”, złożył obietnicę awansowania go na pułkownika i nakazał bezzwłoczne zajęcie się sprawą nadania mu Orderu Virtuti Militari. Obecnym na audiencji był podpułkownik Adolf Maciesza, zmarły w 1929, a jej świadectwo dał kapitan Franciszek Sakowski.
15 czerwca 1925 Sąd Honorowy dla Oficerów Sztabowych przy Ministerstwie Spraw Wojskowych pod przewodnictwem pułkownika Michała Bajera podjął uchwałę o oddaniu ppłk. Kozubskiego pod sąd honorowy jako winnego naruszenia godności oficerskiej. 5 września 1925 ten sam sąd, pod tym samym przewodnictwem, przy udziale obwinionego i jego obrońcy, pułkownika Korpusu Sądowego Bronisława Sikorskiego orzekł, że był winien: „1/. przez odesłanie do domu drobiu i prosiąt z majątku Zelechów wywołał wrażenie, iż zabrał te przedmioty samowolnie wykorzystując sytuację wytworzoną odwrotem. 2/. że nie przypilnowawszy w odpowiednim czasie załatwienia zwrotu strzelby p. Nowakowskiemu mógł wywołać wrażenie, iż strzelbę tę chciał sobie przywłaszczyć i zostaje ukarany naganą”. Po wyroku minister spraw wojskowych uchylił decyzję o zawieszeniu w czynnościach i przywrócił do służby.
9 sierpnia 1926 ogłoszono jego przeniesienie z 18 do 22 pułku artylerii polowej w Rzeszowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. 14 października 1926 wstrzymano jego przeniesienie do 22 pap. Później został przeniesiony do 24 pułku artylerii polowej w Jarosławiu na stanowisko dowódcy pułku. W marcu 1927 został zwolniony ze stanowiska dowódcy 24 pap z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Powiatowej Komendy Uzupełnień Skierniewice celem odbycia praktyki poborowej. 18 lipca 1927 prokurator przy Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr I zawiadomił, że „zostało wszczęte śledztwo wstępne” przeciw ppłk. Kozubskiemu i innym oficerom o spowodowanie braku opału w 18 pułku artylerii polowej w latach 1923–1926 przez niedbalstwo służbowe. W listopadzie 1927 został przeniesiony do kadry oficerów artylerii z równoczesnym przydziałem do Powiatowej Komendy Uzupełnień Kutno na stanowisko komendanta. W kwietniu 1928 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IV. 13 czerwca 1928 Wojskowy Sąd Okręgowy Nr IV w Łodzi umorzył wspomniane wyżej postępowanie karne o występek bezczynności z powodu braku dowodów winy. Z dniem 31 października 1928 został przeniesiony w stan spoczynku. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I”.
27 sierpnia 1936 szef Biura Inspekcji Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, pułkownik dyplomowany Leon Strzelecki poinformował podpułkownika Kozubskiego, że „(...) Co się tyczy nadania orderu «V.M.», aczkolwiek Pan Pułkownik, według mego zdania, na to odznaczenie zasługuje – niestety, ustawa nie pozwala na nadawanie orderu «V.M.» w kilkanaście lat po wojnie”.
Mieszkał w Warszawie przy ul. Koszykowej 32 m. 15. Wziął udział w powstaniu warszawskim (brak informacji na temat przydziału). 18 sierpnia 1944 dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w Stalagu XI A Altengrabow w Saksonii-Anhalt. Przeszedł amputację prawej ręki. Zmarł 16 września 1946 w Klinice Uniwersytetu w Getyndze.
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz czwarty) Krzyż Obrony Lwowa Odznaka pamiątkowa „Orlęta” Krzyż Zasługi Wojskowej 3 klasy z dekoracją wojenną i mieczami Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913 2 marca 1936 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Komendanci uzupełnień II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Obrony Lwowa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Oficerowie 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 18 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 24 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Podpułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym Wojskowym Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Mobilizacji 1912–1913 Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową „Orlęta” Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Wojskowi związani z Warszawą Kategoria:Zmarli w 1946