Ewolucja kulturowa – rodzaj ewolucji biologicznej lub ewolucji, w efekcie której zmianie podlegają właściwości osobników nie przez dziedziczenie genetyczne, ale w procesie uczenia się (mechanizm transmisji informacji) za pomocą przekazu kulturowegoR.Dunbar, Ewolucja,PWN,2024(epub), pytanie 91..
Za istnieniem ewolucji kulturowej przemawiać ma fakt, że kultura ludzka, jej elementy i różnorakie wzorce kulturowe podlegają działaniu doboru naturalnegoA. Łomnicki, Ekologia ewolucyjna, PWN,2013,Rozdział 2.2..
Ewolucja kulturowa ma mieć charakter lamarkowski, natomiast ewolucja biologiczna sensu stricto ma charakter darwinowski.
Dziedziczenie kulturowe różni się od dziedziczenia genetycznego kilkoma cechami:
jest szybsze, tempo ewolucji genetycznej dla gatunku ludzkiego to ok. 25–30 lat, dla „memu” to może być kilka minut, możliwe bardziej odziedziczalne, jednostka ewolucji biologicznej są geny, natomiast jednostka ewolucji kulturowej jest nie ustalona (propozycja Dawkinsa: mem), możliwy jest poziom transfer, nie tylko pionowy: rodzic-potomstwo.
Jedną z kluczowych prac podkreślających rolę kultury w procesie ewolucji człowieka była książka Petera J. Richersona i Roberta Boyda, Not by Genes Alone: How Culture Transformed Human Evolution.
Ewolucja kulturowa u zwierząt Zoolodzy definiują kulturę jako każdą różnicę w zachowaniu między populacjami, a nawet między grupami w populacji, traktują jako dowód kulturyR.Dunbar, Ewolucja,PWN,2024(epub), pytanie 94.. W biologii ewolucyjnej, możemy mówić o kulturze jako formie pozagenetycznego przekazu tradycji i obyczajów u zwierzątA.Hoffman, Wokół ewolucji, PIW,1983,s.44..Elementy tak rozumianej ewolucji kulturowej występują u niektórych zwierząt innych niż człowiek takich jak wrony brodate, makaki japońskie, czy szympansy (szerzej naczelne). Nowsze badania odnajdują elementy przekazu kulturowego u waleni i ptaków śpiewających. U zwierząt kluczowy jest mechanizm społecznego uczenia się przez naśladownictwo.
Przykłady ewolucji kulturowej przekazywane przez tysiące lat podań ludowych język religia rytuały
Zobacz też memetyka kultura Antropologia kulturowa ewolucjonizm zmiana społeczna Koewolucja genetyczno-kulturowa psychologia ewolucyjna
Przypisy
Kategoria:Ewolucja