Opylak osetnik (Larinus carlinae) – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Lixinae. Naturalnie zamieszkuje Europę, Maghreb oraz zachodnią i środkową część Azji, ponadto zawleczony został do nearktycznej Ameryki Północnej. Żeruje na astrowatych.
Taksonomia Gatunek ten został opisany po raz pierwszy w 1802 roku przez Thomasa Marshama pod nazwą Curculio ebeneus. Ze względu na brak użycia nazwa ta została uznana za nomen oblitum, natomiast za ważny uznano epitet nadany w 1807 roku przez Guillaume’a-Antoine’a Oliviera w kombinacji Lixus carlinae. Do niedawna okazy tego gatunku błędnie identyfikowano jako Larinus planus, nazwę wprowadzoną w 1792 roku przez Johana Christiana Fabriciusa w kombinacji Curculio planus, stanowiącą współcześnie starszy synonim śródziemnomorskiego gatunku Larinus rusticanus.
Morfologia thumb|left|Imago, widok od spodu Chrząszcz o ciele długości od 4,8 do 7 mm, dość wąskim jak na przedstawiciela rodzaju opylak. Ubarwienie jest matowoczarne, z częściowo brunatnoczerwonymi czułkami, a niekiedy także stopami. Oskórek jest owłosiony i pokryty żółtawym opyleniem.
Ryjek jest tak długi jak przedplecze lub nieco dłuższy, wydłużony, walcowaty, ku szczytowi niezwężony, w widoku bocznym zakrzywiony i na całej długości jednakowo wysoki. U jego nasady może występować krótkie żeberko z wąskimi rowkami po bokach, brak natomiast siodełkowatego wcisku. U samca powierzchnia ryjka jest bardzo gęsto punktowana i matowa, u samicy zaś punktowanie jest rzadsze, a powierzchnia lekko połyskująca.
Przedplecze jest trapezowate, słabo przewężone za przednią krawędzią i w widoku bocznym bardzo słabo wysklepione. Jego powierzchnia jest bardzo gęsto pokryta grubymi i drobnymi punktami. Pokrywy są podługowato-owalne, półtorakrotnie dłuższe niż szersze, o gęsto punktowanych i urzeźbionych międzyrzędach, opatrzone licznymi drobnymi plamkami z zagęszczonych włosków i opylenia.
Biologia i ekologia thumb|Imago na roślinie Owad ten zasiedla łąki, ugory, pastwiska, suche zbocza, przydroża oraz skraje lasów i zarośli. Jest oligofagicznym fitofagiem żerującym na astrowatych. Wśród jego roślin pokarmowych wymieniane są: chaber driakiewnik, chaber łąkowy, dziewięćsił pospolity, oset kędzierzawy, oset nastroszony, ostrożeń błotny, ostrożeń lancetowaty, ostrożeń polny i ostrożeń warzywny.
Aktywne osobniki dorosłe spotyka się od kwietnia do września. Odżywiają się liśćmi i kwiatami roślin pokarmowych. Składanie jaj odbywa się w maju i czerwcu. Samica umieszcza je w jeszcze nieotwartym koszyczku kwiatowym, a otwór po ich złożeniu zamyka wydzieliną. Larwy żerują na dnie koszyczka. Przepoczwarczenie następuje w koszyczku, w owalnej komorze o ścianach pokrytych wydzieliną i wygładzonych. Zwykle dochodzi do niego w lipcu lub sierpniu – wówczas chrząszcze opuszczają poczwarki w sierpniu lub wrześniu i przystępują do zimowania w glebie. Zdarza się jednak, że zimuje larwa, która przepoczwarcza się dopiero w marcu.
Rozprzestrzenienie Gatunek pierwotnie palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Grecji oraz europejskiej części Rosji. W Afryce podawany jest z Maroka i Algierii. W Azji notowany jest z syberyjskiej części Rosji, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Cypru, anatolijskiej części Turcji oraz północno-zachodnich Chin.
Ponadto zawleczony został do nearktycznej Ameryki Północnej, gdzie podawany jest z Kolumbii Brytyjskiej, Alberty, Ontario, Quebecu i Nowej Szkocji w Kanadzie oraz Waszyngtonu, Oregonu, Utah, Kolorado, Minnesoty, Wisconsin, Illinois, Michigan, Ohio, Nowego Jorku, Pensylwanii i Marylandu w Stanach Zjednoczonych.
Znaczenie W Ameryce Północnej, podobnie jak inne opylaki, uznawany jest za owada pożytecznego, ponieważ przyczynia się do ograniczania populacji inwazyjnych roślin z podplemienia Carduinae.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Chin Kategoria:Chrząszcze Cypru Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Kanady Kategoria:Chrząszcze Maroka Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Stanów Zjednoczonych Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1807 roku