185px|thumb|Powiat trocki w latach 1920–1939 Powiat trocki (lit. Trakų apskritis) – jednostka administracyjno-terytorialna Republiki Litewskiej oraz Litewskiej SRR w ZSRR, funkcjonująca w latach 1919–1950. Siedzibą powiatu były Troki (1919 oraz 1940–1950) i Koszedary (1920–1940).
Historia
Istniejący od 1795 roku powiat trocki, który do 1915 należał do Imperium Rosyjskiego, został okupowany przez Niemców podczas I wojny światowej. Większość jego terytoriów została włączona do nowo utworzonego niemieckiego powiatu koszedarskiego. Jednak po ogłoszeniu niepodległości przez Litwę w 1918 roku, został on oficjalnie przywrócony jako część Republiki Litewskiej w 1919 roku. Większość niemieckiego powiatu koszedarskiego została przypisana litewskiemu powiatowi trockiemuAdam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno – administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008..
W 1919 roku, wschodnia, większa część litewskiego powiatu trockiego z Trokami została objęta przez polski Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich. Obszar ten przejął 9 września 1920 Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i EtapowychDziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753.. Na obszarze tym, nazywanym okręgiem wileńskim, ustanowiono polski powiat trocki. Funkcjonowały zatem równocześnie dwie jednostki o nazwie powiat trocki – polska (większa) i litewska (mniejsza). Litewskiemu powiatowi, pozbawionemu swej stolicy, siedzibę ustanowiono tymczasowo w KoszedarachAdam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno – administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.. W związku z demarkacją granicy Republiki Litewskiej z proklamowaną 12 października 1920 Litwą Środkową (państwo marionetkowe zależne od Polski), "polski" powiat trocki został przedzielony, odstępując obszerne zachodnie pasmo Republice Litewskiej. Zostało ono przyłączone do litewskiego powiatu trockiego. 18 kwietnia 1922 Litwa Środkowa została przyłączona do Polski i utworzonego tam proto-województwa o nazwie Ziemia WileńskaUstawa z dnia 6 kwietnia 1922 r. o objęciu władzy państwowej nad Ziemią Wileńską (); również w późniejszych aktach prawnych był wymieniany aż do 1923 r. zob. M.P. z 16 listopada 1923 r..
Litewski powiat trocki z siedzibą w Koszedarach przetrwał w granicach z 1922 do wybuchu II wojny światowej. Po powrocie Wileńszczyzny do Litwy, oba powiaty (litewski i polski) zostały ponownie połączone, a 18 lutego 1940 siedziba powiatu została przeniesiona do Trok. W 1941 roku część powiatu została włączona do nowo utworzonego powiatu ejszyskiego. Podczas II wojny światowej, w latach 1941–1944, powiat trocki był częścią okręgu wileńskiego Litewskiego Okręgu Generalnego (Generalgouvernement Litauen) III Rzeszy. Po wojnie stał się częścią Litewskiej SRR w Związku Radzieckim. W 1946 roku gminy wiejskie Koszedary, Żośle i Żyżmory zostały przeniesione do odrodzonego powiatu koszedarskiego, natomiast gminy Butrymańce, Butrymańce, Orany i Jezno znajdowały się już od 1920/1922 w powiecie olickim. Powiat trocki został ostatecznie zniesiony 20 czerwca 1950, kiedy to został przeorganizowany w rejon trocki (32 sołectwa); część jego terytorium przekazano do rejonów daugajskiego (8 sołectw), ejszyskiego (30 sołectw), jezneńskiego (7 sołectw), jewieńskiego (23 sołectwa) i wileńskiego (2 sołectwa)Trakų apskritis. Tarybų Lietuvos enciklopedija, T. 4 (Simno-Žvorūnė). – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1988.Trakų apskritis (1919–1950). Lietuvos istorija. Enciklopedinis žinynas. II tomas (L–Ž). – Vilnius, Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2016. ISBN 978-5-420-01765-4..
Przypisy
Kategoria:Dawne powiaty litewskie (1918–1950)