Tadeusz Gerlach (ur. 29 marca 1921 w Warszawie, zm. 6 lipca 2002 w Gdańsku) – polski inżynier mechanik, naukowiec, projektant i konstruktor maszyn.
Życiorys Urodził się w rodzinie Jana (1893–1983), historyka, i Wiktorii z domu Melanowskiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej został przyjęty do Państwowego Gimnazjum i Liceum Matematyczno-Fizycznego we Lwowie. W 1939 r. zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Po zaliczeniu I roku studiów przeniósł się na Wydział Mechaniczny Politechniki Lwowskiej.
Podczas okupacji pracował jako praktykant, a następnie jako technik w warsztatach produkujących narzędzia wiertnicze dla przemysłu naftowego i w warsztatach mechaniki precyzyjnej we Lwowie. Jednocześnie tajnie kontynuował studia pod kierunkiem profesorów byłej Politechniki Lwowskiej.
W 1945 r. po zaliczeniu w Lwowskim Politechnicznym Instytucie piątego roku studiów repatriował się do Polski. W lipcu 1946 r. (po zaliczeniu studiów z okresu okupacji) ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Gdańskiej, uzyskując dyplom inżyniera mechanika.
Od 1945 do 1991 r. pracował na Politechnice Gdańskiej, początkowo (w czasie studiów) jako młodszy asystent w Katedrze Elementów Maszyn, następnie na stanowisku asystenta. Minister Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia 22 grudnia 1954 r. nadał Tadeuszowi Gerlachowi tytuł zastępcy profesora, Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki decyzją z dnia 7 listopada 1957 r. nadała Mu tytuł naukowy docenta, a Rada Państwa uchwałą z dnia 8 marca 1971 r. - tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk technicznych.
Na Wydziale Mechanicznym był II kierownikiem Katedry Elementów Maszyn (1951–1954). W 1954 r. przeszedł na Wydział Budowy Okrętów PG, gdzie do 1971 r. kierował Katedrą Okrętowych Urządzeń Pomocniczych, w latach 1954–1956 i 1968–1969 był dziekanem, w 1956–1968 prodziekanem, w 1969–1972 zastępcą dyrektora ds. dydaktycznych Instytutu Okrętowego.
Od 1955 r. zatrudniony był dodatkowo w Zakładzie Konstrukcji Maszyn PAN, w latach 1956–1962 i 1971–2002 w IMP PAN, gdzie od 1960 do 1962 r. był zastępcą dyrektora ds. naukowych, od 1971 do 1977 r. dyrektorem, w latach 1956–1962 kierownikiem Zakładu Elementów Maszyn, w 1977–1991 kierownikiem Zakładu Mechaniki Tarcia i Smarowania.
Autor publikacji na temat mechaniki, konstrukcji maszyn, m.in. monografii Sztywność wciskowego osadzenia dysku na wirującym wale, współtwórca 10 patentów, m.in. z Czesławem Dymarskim „Wysokociśnieniowe uszczelnienie promieniowe” (1981).
W latach 1947–1949 prowadził nadzór nad pierwszymi polskimi konstrukcjami okrętowych parowych maszyn napędowych (m.in. na SS Sołdek) i mechanizmów okrętowych, w latach 1956–1966 kontynuował badania nad konstrukcją pneumatycznych młotów do drążenia gruntu („Kret”) i młotów udarowych („Dzięcioł”).
W latach 1971–1991 był wiceprzewodniczącym Rady Naukowej IMP PAN. W latach 1966–1992 był ławnikiem Izby Morskiej i Odwoławczej Izby Morskiej w Gdyni przy Sądzie Wojewódzkim w Gdańsku.
Zmarł w Gdańsku, pochowany na cmentarzu Srebrzysko (rejon IX, kwatera TAR II WOJ-1-150).
Ordery i odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 23 maja 1955 r. nr 0/810 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Medal „W 25. Rocznicę Wyzwolenia Gdańska”
Źródło:.
Nagrody
Nagroda indywidualna Ministra Szkolnictwa Wyższego i Techniki za kształcenie młodej kadry naukowej (1982)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Politechniki Gdańskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Kategoria:Polscy inżynierowie mechanicy Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2002