Sulla composizione e Presidenza della Pontificia Commissione per lo Stato della Città del Vaticano (pol. O składzie i przewodnictwie Papieskiej Komisji ds. Państwa Watykańskiego) – list apostolski w formie motu proprio papieża Leona XIV, ogłoszony i podpisany 19 listopada 2025 roku, będący pierwszym oficjalnym aktem prawnym tego pontyfikatu. Dokument wprowadził istotną nowelizację do Ustawy Zasadniczej Państwa Watykańskiego, reformując strukturę personalną organu władzy ustawodawczej Watykanu.
Tło historyczne i cele reformy Wydanie dokumentu miało na celu usprawnienie zarządzania Gubernatoratem Państwa Watykańskiego w obliczu coraz bardziej złożonych i naglących wyzwań administracyjnych. Papież Leon XIV odwołał się do zasad współodpowiedzialności i wspólnoty (communio), które były fundamentem reformy Kurii Rzymskiej zapoczątkowanej przez papieża Franciszka w konstytucji apostolskiej Praedicate Evangelium z 2022 roku. Nowy dokument rozszerzył te zasady bezpośrednio na struktury świeckiego zarządzania Państwem Watykańskim.
Motu proprio Leona XIV stanowi prawne utrwalenie i usankcjonowanie zmian ustrojowych, które zaczęły kiełkować jeszcze pod koniec pontyfikatu jego poprzednika. Już w lutym 2025 roku papież Franciszek zmodyfikował zapisy Prawa Fundamentalnego, co umożliwiło, aby od 1 marca 2025 roku funkcję przewodniczącej Komisji oraz Rządu objęła osoba niebędąca kardynałem – zakonnica, siostra Raffaella Petrini, stając się pierwszą kobietą na tym stanowisku ustawodawczo-administracyjnym.
Główne postanowienia prawne Głównym elementem motu proprio było formalne uchylenie i zastąpienie dotychczasowego artykułu 8, ustępu 1 Ustawy Zasadniczej Państwa Watykańskiego (w wersji z 13 maja 2023 roku). Nowe brzmienie artykułu stanowi: > „Art. 8, n. 1: Papieska Komisja ds. Państwa Miasta Watykańskiego składa się z kardynałów oraz z innych członków, wśród których jest Przewodniczący, mianowanych przez Najwyższego Kapłana na pięcioletnią kadencję”.
Najważniejszą zmianą strukturalną wprowadzoną przez to postanowienie było ostateczne przestawienie szyku prawnego. W starej wersji przewodniczącym mógł być wyłącznie kardynał należący do Komisji. Nowy zapis otwiera pełną możliwość prawną, aby stanowisko Przewodniczącego Papieskiej Komisji (a zarazem szefa rządu Watykanu) obejmowali także „inni członkowie”, w tym osoby świeckie – zarówno kobiety, jak i mężczyźni nieposiadający święceń ani godności kardynalskiej.
Wejście w życie Zgodnie z wolą papieża wyrażoną w dokumencie, motu proprio weszło w życie w trybie natychmiastowym w dniu jego ogłoszenia, czyli 19 listopada 2025 roku, poprzez oficjalną publikację na łamach watykańskiego dziennika „L’Osservatore Romano”. Tekst został również włączony do oficjalnego komentarza urzędowego Stolicy Apostolskiej „Acta Apostolicae Sedis”.
Przypisy
Kategoria:Motu propria Leona XIV