Kościół św. Bartłomieja w Żurawiu – rzymskokatolicki kościół parafialny z XV wieku w Żurawiu w powiecie częstochowskim, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego, służył w XVI wieku oraz na początku XVII wieku jako zbór ariański.
Historia Kościół został zbudowany zapewne w 1440 roku. Był wzmiankowany jako obiekt murowany z kamienia około 1470 roku. Wykorzystywali go bracia polscy w 1560 roku, wrócił do katolików z początkiem XVII wieku. Kilka razy został uszkodzony przez pożary, był znacznie przebudowywany. Wnętrze świątyni zostało odrestaurowane przed 1769 rokiem. Wydłużono nawę oraz dobudowano wieżę w latach 1885–1886. 21 maja 1895 roku kościół został konsekrowany przez biskupa Aleksandra Kazimierza Bereśniewicza. Dach i hełm wieży zostały zniszczone podczas I wojny światowej w latach 1914–1915. Kaplica św. Antoniego została dobudowana w 1951 roku. W 1953 roku dobudowano kruchtę. Do boków nawy zostały dobudowane dwie kaplice, kaplica Matki Bożej powstała w 1953 roku. Po 2000 roku m.in. wymieniono pokrycie dachowe, osuszono fundamenty, położono nowy tynk na elewacjach zewnętrznych, pomalowano prezbiterium i kaplice. 7 marca 1960 roku i 10 marca 1978 roku kościół oraz jego najbliższe otoczenie zostały wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków (nr rej. A/1286/23).
Odpust przypada na 24 sierpnia, w święto św. Bartłomieja Apostoła.
Architektura mały|lewo|Główne wejście (2013) Kościół bez znaczących cech stylowych, na planie krzyża, orientowany, murowany z cegły, jednonawowy, prezbiterium zamknięte prostą ścianą. Od zachodu przylega dwukondygnacyjna wieża zwieńczona dachem hełmowym. Elewacje z lizenami i profilowanymi gzymsami w zwieńczeniu ścian. Dachy dwuspadowe, a nad kaplicami trójspadowe. W części północnej przylega zakrystia z emporą na piętrze, prowadzą do niej drewniane kręcone schody, empora z wysoką arkadą. Prezbiterium nakryte sklepieniem kolebkowym. Tęcza z półkolistym łukiem, z barokowym krucyfiksem. Nawa nakryta pozornym sklepieniem o łuku segmentowym.
Główny ołtarz w stylu manierystycznym, pochodzi z około 1620–1630 roku, został znacznie przekształcony w XIX wieku, z posągami niezidentyfikowanych biskupów, papieża i aniołów, w glorii wizerunek Ducha Świętego w postaci gołębicy oraz obraz św. Bartłomieja. Tron eucharystyczny oraz tabernakulum neobarokowe, pochodzą przypuszczalnie z końca XIX wieku. Dwa ołtarze boczne z XIX wieku, neobarokowe i neogotyckie, umieszczono w nich późnobarokowe rzeźby czterech ewangelistów, pochodzące prawdopodobnie sprzed 1769 roku. Ołtarz w południowej kaplicy pochodzi z kaplicy cmentarnej św. Barbary, prawdopodobnie z 3. ćwierci XVII wieku, barokowy, z ornamentami chrząstkowo-małżowinowymi, przerobiony. Ambona w stylu neobarokowym, prawdopodobnie zbudowana po 1886 roku. Chrzcielnica barokowa, XVIII-wieczna, wykonana z czarnego marmuru. Dwa epitafia: jedno kamienne z 1764 roku, drugie marmurowe, Ignacego Ludwika Fortuny Jabłkowskiego, zmarłego w 1820 roku. Przy kościele znajduje się klasycystyczny nagrobek zmarłego w 1829 roku Teodora Gumkowskiego w formie obelisku na postumencie; wokół kościoła starodrzew, w tym dwa pomnikowe drzewa: lipa i wiąz.
Przypisy
Kategoria:Żuraw (województwo śląskie) Żuraw Żuraw Żuraw Żuraw Żuraw