Plesioarida palmerii – gatunek motyla z rodziny wielenowatych. Zamieszkuje południowo-zachodnie Stany Zjednoczone oraz północny i środkowy Meksyk.
Taksonomia i ewolucja Kladogram rodzaju wg Trujano-Ortegi i innych (2018) Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1870 roku przez Henry’ego Edwardsa na łamach „Transactions of the American Entomological Society” pod nazwą Lemonias palmerii. Miejsce typowe znajduje się w stanie Utah. Epitet gatunkowy nadano na cześć Dr Palmera, który odłowił materiał typowy. W 2018 roku Marysol Trujano-Ortega i współpracownicy na podstawie wyników molekularno-morfologicznej analizy filogenetycznej przenieśli omawiany takson do nowego rodzaju Plesioarida.
Wyróżnia się w obrębie tego gatunku trzy podgatunki: Plesioarida palmerii arizona (Austin, 1989) Plesioarida palmerii australis (Austin, 1989) Plesioarida palmerii palmerii (Edwards, 1870)
Pierwszy i drugi z wymienionych opisane zostały po raz pierwszy w 1989 roku przez George’a Trauta Austina na łamach „Journal of Research on the Lepidoptera” pod nazwami Apodemia palmerii arizona i Apodemia palmerii australis. W przypadku pierwszego miejsce typowe leży przy drodze stanowej nr 90 w arizońskim hrabstwie Cochise, a w przypadku drugiego jest nim Nombre de Dios w meksykańskim stanie Durango.
Według wyników filogenetycznej analizy molekularnej P. palmerii zajmuje pozycję siostrzaną dla P. murphyi, tworząc z nią klad siostrzany dla kladu obejmującego P. hepburni i P. walkeri; w analizie tej nie uwzględniono jednak P. selvatica oraz niektórych podgatunków.
Morfologia Owad dorosły Motyl osiągający od 20 do 30 mm rozpiętości skrzydeł, przy czym występują różnice w rozmiarach nie tylko między płciami i podgatunkami, ale także między poszczególnymi pokoleniami tej samej populacji – u podgatunku nominatywnego motyle latające latem i jesienią są mniejsze od tych latających wiosną. U samicy przednie skrzydła są mniej spiczaste niż u samca. Biały wzór na skrzydłach jest znacznie kompletniejszy niż u P. hepburni i o ogólnie większych elementach niż u P. murphyi. Samcze genitalia zbudowane są jednakowo u wszystkich podgatunków. Są nieco szczuplejsze i o dalej sięgającym edeagusie niż u P. murphyi. Unkus jest szerszy, bardziej spłaszczony i o mocniej zaokrąglonych płatach niż u wspomnianego gatunku. Walwy są węższe niż u P. murphyi i mają hakowato zagięty wyrostek górny. Sakus jest krótszy niż u P. murphyi, a winkulum odznacza się szeroko zaokrąglonym spodem.
U podgatunku nominatywnego wierzch skrzydeł jest szary do ciemnobrązowego z miedzianym podbarwieniem, miejscami, w tym wzdłuż krawędzi zewnętrznych pomarańczowo rozjaśniony, opatrzony małymi, białymi, czarno obrysowanymi znakami. Spód skrzydeł jest pomarańczowy z białymi znakami i czarnymi kropkami przykrawędziowymi. Strzępina jest biała, oddzielona od tła czarną kreską. Pokolenia latające latem i jesienią są wyraźnie jaśniejsze, o większym udziale barwy pomarańczowej niż pokolenia wiosenne.
U P. p. arizona wierzch skrzydeł ma tło ciemnobrązowe do prawie czarniawobrązowego, zwykle z zażółconą nasadową ⅓, często czarno przyprószoną. Na tle tym występują białe znaki z czarnymi obrysami. Krawędzie skrzydeł są głównie ciemnobrązowe, łatki zażółcenia są niewielkie, szersze w tyle niż na przedzie danego skrzydła, zwykle przyprószone ciemnobrązowymi łuskami. Spód skrzydeł obu par jest w większości żółtawobrązowy, o znakach podobnych do tych na wierzchu, ale większych i z wyraźnymi, przykrawędziowymi kropkami czarnymi.
U P. p. australis tło wierzchu skrzydeł jest czarniawe, o zażółceniach nasadowych wykształconych słabo na tylnej parze skrzydeł i tylko sporadycznie obecnych na parze przedniej. Białe znaczenia są mniejsze niż u innych gatunków. Zażółcenie zewnętrznej krawędzi jest niewyraźne, zwykle ograniczone do łatki w kącie analnym skrzydła przedniego i tylnej połowy owej krawędzi skrzydła tylnego. Spody skrzydeł mają tło matowo brązowawopomarańczowe, a nim znaki jak na wierzchu, a ponadto czarne kropki przykrawędziowe (u samca drobne, u samicy większe) oraz ciemnosłomkowe łaty, w przypadku przedniej pary ograniczone do wierzchołka.
Stadia rozwojowe Jaja są zielonkawobiałe. Gąsienice mają ciało bladoniebieskawozielone z trzema podłużnymi, żółtymi liniami – jedną wzdłuż środka grzbietu i dwiema poniżej grzbietu. Na ich ciele występuje sześć szeregów pogrupowanych w klastry kolców. Poczwarka jest bladoniebieskawozielona z kremową linią poniżej grzbietu i słomkowymi zawiązkami skrzydeł.
Ekologia i występowanie Rozprzestrzenienie Gatunek amerykański, znany z południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych oraz północnego i środkowego Meksyku. Podgatunek nominatywny rozmieszczony jest od południowej Nevady i południowo-zachodniej Uty przez południową Kalifornię i zachodnią Arizonę po północną Kalifornię Dolną. P. p. arizona rozmieszczona jest od południowej Arizony, południowo-zachodniego Nowego Meksyku i zachodniego Teksasu po meksykańskie stany Chihuahua, Sonora i Sinaloa. P. p. australis jest endemitem Meksyku. Rozmieszczona jest głównie w górach środkowej części kraju od stanu Durango do stanów Hidalgo i Michoacán. Występuje zwykle na rzędnych powyżej 1300 m n.p.m.
Siedlisko i pokarm Owad ten zasiedla pustynie, półpustynie i krzewiaste formacje roślinne.
Roślinami pokarmowymi gąsienic są Strombocarpa pubescens i Neltuma glandulosa (do niedawna oba w rodzaju jadłoszyn). Jaja składane są przez motyle pojedynczo na młodych liściach tychże drzew. Gąsienica konstruuje schronienie ze splecionych ze sobą przędzą liści, w których chroni się za dnia. Na żer opuszcza je nocą. Trzecie stadium gąsienicy hibernuje. Postacie dorosłe odżywiają się nektarem.
Fenologia Podgatunek nominatywny ma w Nevadzie i Utah dwa pokolenia w ciągu roku, które latają od maja do września. Dalej na południe wyprowadza więcej pokoleń rocznie i lata od kwietnia do listopada.
P. p. arizona wyprowadza dwa pokolenia w ciągu roku w południowo-zachodnim Nowym Meksyku i przynajmniej dwa, a prawdopodobnie więcej w południowej Arizonie. Jedno z pokoleń arizońskich lata pod koniec pory deszczowej, drugie wiosną, zwłaszcza w latach, w których o tej porze roku wystąpiły opady deszczu.
P. p. australis wyprowadza przynajmniej dwa pokolenia w ciągu roku, z których pierwsze lata w kwietniu i maju, a drugie od połowy lipca do połowy września ze szczytem pojawu w sierpniu.
Przypisy
Kategoria:Wielenowate Kategoria:Motyle Meksyku Kategoria:Motyle Stanów Zjednoczonych Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1870 roku