Budynek dawnego Banku Handlowego przy ul. Małachowskiego 3 w Sosnowcu

mały|260x260px|Budynek dawnego Banku Handlowego przy ul. Małachowskiego 3 w SosnowcuBudynek dawnego Banku Handlowego przy ul. Małachowskiego 3 w Sosnowcu – zabytkowy budynek użyteczności publicznej w Sosnowcu, położony przy ul. Stanisława Małachowskiego 3, w Śródmieściu. Obiekt został wzniesiony w 1908 roku jako siedziba filii Warszawskiego Banku Handlowego, a w 1923 roku rozbudowany o salę operacyjną banku.

Budynek dawnego banku przy ul. Małachowskiego 3 jest wpisany do rejestru zabytków województwa śląskiego pod numerem A/1609/95 z 15 września 1995 roku. Ochrona konserwatorska obejmuje cały budynek, składający się z dwóch części połączonych łącznikiem. W serwisie Zabytek.pl obiekt opisano jako budynek użyteczności publicznej z 1908 roku, położony w Sosnowcu przy ul. Stanisława Małachowskiego 3.

Historia Budynek powstał w 1908 roku jako filia Warszawskiego Banku Handlowego. Projekt starszej części obiektu przypisywany jest warszawskiemu architektowi Kugorowi. Część ta reprezentowała formy nawiązujące do . W 1923 roku obiekt został rozbudowany o nową część mieszczącą salę operacyjną banku. Projekt rozbudowy wykonał Bolesław Żurkowski. Dobudowana część została połączona z wcześniejszym budynkiem specjalnym łącznikiem, tworząc zespół dwóch zróżnicowanych brył.

Funkcjonowanie oddziału Banku Handlowego w Warszawie S.A. przy ul. Małachowskiego 3 do 1939 roku jest potwierdzony w informatorze gospodarczym a także w ogłoszeniach w prasie regionalnej. 26 października 1939 roku do lokalu dawnego Banku Handlowego przy ul. Małachowskiego 3 przeniesiono Stadtsparkasse Sosnowitz, dawną Komunalną Kasę Oszczędności miasta Sosnowca.

Po II wojnie światowej jednym z użytkowników budynku było pogotowie ratunkowe. Sosnowieckie pogotowie początkowo działało przy ul. Teatralnej, a następnie zostało przeniesione na ul. Małachowskiego 3. Funkcjonowanie pogotowia pod tym adresem potwierdzają fotografie archiwalne z 1981 roku.

Z ogłoszeń prasowych wiadomo, że w 1972 roku przy ul. Małachowskiego 3 działał III Oddział Narodowego Banku Polskiego w Sosnowcu. W późniejszym okresie budynek był użytkowany przez banki komercyjne. W 1994 roku przy ul. Małachowskiego 3 działał Bank Przemysłowo-Handlowy. W tym samym roku adres Sosnowiec, BPH, ul. Małachowskiego 3 pojawił się także w wykazie punktów przyjmujących zamówienia na akcje. W dokumentach Banku BPH z 2006 roku wymieniono oddział oraz punkt obsługi Biura Maklerskiego Banku BPH S.A. przy ul. Małachowskiego 3.

Po prawnym połączeniu Banku Pekao S.A. z wydzieloną częścią Banku BPH, które nastąpiło 30 listopada 2007 roku, część klientów i placówek BPH została włączona do sieci Banku Pekao S.A.. Oddział Banku Pekao S.A. przy ul. Małachowskiego 3 funkcjonuje również współcześnie.

Od końca lat 90. XX wieku część budynku była wykorzystywana przez komórki Urzędu Miejskiego w Sosnowcu. W 1998 roku przy ul. Małachowskiego 3 mieściły się Wydział Polityki Gospodarczej i Promocji Miasta, Wydział Edukacji, Wydział Komunikacji, Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Wydział Kultury, Sportu i Rekreacji. W 2001 roku pod tym adresem działał Wydział Kultury, Sportu i Rekreacji. W 2011 roku pod tym adresem wymieniano m.in. Wydział Komunikacji oraz Wydział Rozwoju i Przedsiębiorczości. Wydział Komunikacji działał przy ul. Małachowskiego 3 do 2023 roku; od 30 listopada 2023 roku został przeniesiony do budynku przy ul. Teatralnej 9.

Przy ul. Małachowskiego 3 mieści się także Straż Miejska w Sosnowcu. Jej siedziba pod tym adresem jest potwierdzona co najmniej od 2000 roku. W 2001 roku Straż Miejska była podawana przy ul. Małachowskiego 3 w miejskim informatorze adresowym. Współcześnie Straż Miejska nadal podaje jako adres siedziby ul. Małachowskiego 3.

Klub Beanus W latach 60. i na początku lat 70. XX wieku przy ul. Małachowskiego w Sosnowcu działał Regionalny Ośrodek Studencki „Beanus”, określany także jako klub studencki „Beanus”. Późniejsze relacje łączą go z piwnicami budynku przy ul. Małachowskiego 3 i opisują jako miejsce spotkań oraz wydarzeń artystycznych. W archiwalnych numerach „Wiadomości Zagłębia” klub występuje jako ośrodek prowadzący działalność artystyczną, muzyczną, teatralną i literacką. Występowali i ćwiczyli tam młodzi muzycy związani ze śląsko-zagłębiowską sceną muzyczną, m.in. grupa Silesian Blues Band, późniejsza SBB. Z klubem wiązany jest także Józef Skrzek.

W 1969 roku w klubie działała sekcja artystyczna, obejmująca kabaret, teatr małych form i teatr poezji. W tym samym roku „Wiadomości Zagłębia” określały Beanusa jako Regionalny Ośrodek Studencki, który stał się centrum kulturalnego życia studentów województwa; organizowano tam m.in. happeningi, wieczorki studenckie i spotkania studentów pracujących w Ochotniczych Hufcach Pracy. W 1970 roku klub włączył się w obchody 20-lecia Zrzeszenia Studentów Polskich. W programie znalazły się m.in. prelekcje jazzowe, projekcje filmowe, prelekcje historyczne, wieczorki muzyki mechanicznej, turniej brydżowy i wieczorki taneczne. Klub otrzymał także pierwsze miejsce wśród klubów studenckich województwa i dziesiąte miejsce w Polsce za działalność programową. W 1973 roku w sosnowieckim klubie Beanus odbył się wieczór autorski poetki Teresy Wodzickiej.

Na początku lat 70. Regionalny Ośrodek Studencki „Beanus” został zlikwidowany decyzjami administracyjnymi. Późniejszy tekst środowiskowy wskazywał, że prężna działalność klubu mieszczącego się w centrum miasta, w piwnicach Banku Miejskiego, stała się niewygodna dla właściciela budynku.

Architektura Założenie składa się z dwóch połączonych ze sobą części: starszego budynku z 1908 roku oraz części dobudowanej w 1923 roku. Starsza, bardziej reprezentacyjna część mieściła pierwotnie filię Warszawskiego Banku Handlowego.

Dobudowana część z salą operacyjną została zaprojektowana w stylu neoklasycyzującym i podporządkowana starszemu budynkowi głównemu. Obie części połączono łącznikiem, dzięki czemu budynek zachował charakter jednego założenia architektonicznego.

Przy budynku znajdowało się niewielkie założenie parkowe. Jeszcze w połowie XX wieku otoczenie obiektu było bardziej otwarte niż współcześnie, a bryła budynku była lepiej widoczna od strony dawnej ul. Czerwonego Zagłębia.

Galeria

Zobacz też Ulica Małachowskiego w Sosnowcu Śródmieście (Sosnowiec) Bank Handlowy w Warszawie

Przypisy

Linki zewnętrzne Budynek d. banku – Zabytek.pl Dawny Bank Handlowy / Bank Pekao S.A. – Fotopolska Perła architektury klasycystycznej w Sosnowcu – Klub Zagłębiowski

Kategoria:Kamienice w województwie śląskim Kategoria:Zabytki nieruchome w Sosnowcu