21 koptyjskich męczenników z Libii (zm. 15 lutego 2015 w Syrcie) – grupa dwudziestu koptyjskich chrześcijan z Egiptu oraz jednego chrześcijanina z Ghany. Byli robotnikami budowlanymi, którzy zostali porwani w Libii przez bojowników Państwa Islamskiego, a następnie straceni za odmowę wyrzeczenia się wiary chrześcijańskiej. Zostali uznani za świętych męczenników w Koptyjskim Kościele Ortodoksyjnym oraz Kościele katolickim, a także za męczenników w Kościele Luterańskim Synodu Missouri.
Porwanie Mężczyźni pochodzili z różnych miejscowości, a do Libii przybyli w celu zdobycia pracy zarobkowej, którą trudno było znaleźć we własnym kraju. Planowali pozostać tam łącznie przez 10 miesięcy. Zarobione środki zamierzali przeznaczyć na utrzymanie swoich rodzin w Egipcie.
Ze względu na trwającą wówczas wojnę domową w Libii dokładne ustalenie wszystkich okoliczności porwania jest niemożliwe. Według niektórych doniesień w godzinach wieczornych do domu, w którym przebywali robotnicy, przybyli napastnicy, którzy kolejno wywoływali mężczyzn po imieniu, co sugeruje, że dysponowali sporządzoną wcześniej listą ofiar. Części pracowników przebywających w tym samym miejscu udało się uciec.
Mężczyźni byli przetrzymywani w niewoli przez 43 dni przed egzekucją. W tym czasie rodziny w Egipcie nie otrzymywały żadnych oficjalnych informacji o losie zakładników. Jeden ze strażników miał rzekomo kontaktować się z krewnymi ofiar za pomocą należących do nich telefonów komórkowych i przekazywać informacje o ich sytuacji. Porywacze mieli wielokrotnie oferować więźniom wolność w zamian za wyrzeczenie się wiary i przejście na islam, czego jednak męczennicy mieli odmówić. Doniesienia te nigdy nie zostały potwierdzone.
Egzekucja 15 lutego 2015 roku Al-Hajat, wielojęzyczna sekcja medialna Państwa Islamskiego, opublikowała pięciominutowy film pokazujący ścięcie zakładników na plaży w Syrcie. Na nagraniu przywódca oprawców nosił pustynny kamuflaż, podczas gdy pozostali kaci byli ubrani na czarno. Film przedstawiał wprowadzenie więźniów w pomarańczowych kombinezonach i ustawienie ich w jednym rzędzie nad brzegiem morza. Następnie przywódca powiedział po angielsku:
Na dany sygnał oprawcy przewrócili więźniów twarzą do ziemi, a następnie, klęcząc na ich plecach, przyłożyli im noże do gardeł. W tym momencie nagrania słychać było szeptaną modlitwę "Ya Rabbi Yassou!" (z arab. "O mój Panie Jezu"). Podczas dekapitacji zakładników w tle odtworzono fragment islamskiego hymnu. Na ekranie pojawił się również napis "يذكرون معبودهم ويموتون على شركهم" (dosł. "wzywają to, co czczą, i umierają w swoim pogaństwie"), co dodatkowo wskazywało, że mężczyźni mieli szansę nawrócić się na islam, ale z niej nie skorzystali. Na filmie nie widać samego momentu egzekucji. Zamiast tego pokazano ujęcie morza mieszającego się z krwią.
Po dokonaniu egzekucji na nagraniu wyświetlił się napis "هذه الدماء النجسة بعض ما ينتظركم ثأراً لكاميليا وأخواتها" (dosł. "Ta nieczysta krew to tylko część tego, co was czeka, w odwecie za Camelię i jej siostry"). Napis ten odnosił się do sprawy Kamilii Shehaty, Egipcjanki i żony koptyjskiego księdza, która według środowisk islamskich przeszła na islam, a następnie miała być więziona przez przedstawicieli Kościoła koptyjskiego. Twierdzeniom tym później zaprzeczyła. Na koniec nagrania przywódca oprawców, trzymając zakrwawiony nóż i wskazując nim na morze, powiedział po angielsku: "I podbijemy Rzym za pozwoleniem Allaha, zgodnie z obietnicą naszego proroka, pokój z nim.".
Po publikacji filmu kilku ekspertów wysunęło hipotezę, że materiał został zmanipulowany, a rzeczywiste morderstwa sfilmowano z wykorzystaniem techniki green screen, po czym nałożono je na ujęcia wybrzeża. Jednak po aresztowaniu jednego ze sprawców ustalono, że egzekucja rzeczywiście miała miejsce na plaży naprzeciwko hotelu Al Mahary w Syrcie.
Reakcje Parlament Libii, rząd Egiptu oraz Kościół koptyjski potwierdziły śmierć 21 zakładników. Prezydent Egiptu Abd al-Fattah as-Sisi zwołał Radę Bezpieczeństwa Narodowego oraz ogłosił siedmiodniową żałobę narodową. Oświadczył także, że Egipt zastrzega sobie prawo do odwetu.
Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych John Kerry przeprowadził rozmowę telefoniczną z egipskim ministrem spraw zagranicznych Samihem Szukrim, składając kondolencje i potępiając zamach terrorystyczny. Podobne stanowisko zajęła również Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych.
16 lutego 2015 roku około godziny 5:00 Egipt i Libia przeprowadziły naloty na cele kontrolowane przez Państwo Islamskie. Libijskie Siły Powietrzne poinformowały, że ataki objęły obiekty we wschodniej części Darny, a także w Syrcie i Bin Dżawwad. Kilka godzin później Egipt przeprowadził drugą falę nalotów. W ich wyniku zginęło co najmniej siedmiu cywilów. Dowódca libijskich sił powietrznych poinformował również o śmierci od 40 do 50 bojowników Państwa Islamskiego.
17 lutego 2015 roku Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka Zeid Ra'ad Al Hussein potępił egzekucję, określając ją jako zbrodnię wymierzoną w ludzi ze względu na ich religię. Ponadto wezwał egipskie siły powietrzne do przestrzegania zasady rozróżniania celów cywilnych i wojskowych.
Tego samego dnia minister spraw zagranicznych Węgier Péter Szijjártó ogłosił przyznanie rodzinom ofiar wsparcia finansowego w wysokości 500 euro.
Upamiętnienie 21 lutego 2015 roku patriarcha Kościoła koptyjskiego Tawadros II uznał 21 koptyjskich męczenników za świętych.
15 lutego 2016 roku prezydent Kościoła Luterańskiego Synodu Missouri Matthew Harrison opublikował film, w którym oddał hołd męczennikom.
11 maja 2023 roku papież Franciszek spotkał się z patriarchą Tawadrosem II z okazji 50. rocznicy spotkania papieża Pawła VI z patriarchą Szenudą III. Podczas przemówienia ogłosił zamiar wpisania 21 koptyjskich męczenników do Martyrologium Rzymskiego.
15 lutego 2024 roku w kaplicy chóru Bazyliki Świętego Piotra odbyło się nabożeństwo ekumeniczne, podczas którego po raz pierwszy w Kościele katolickim uczczono pamięć 21 koptyjskich męczenników z Libii. Liturgii przewodniczył prefekt Dykasterii ds. Popierania Jedności Chrześcijan kardynał Kurt Koch. W trakcie nabożeństwa na ołtarzu wystawiono i uczczono relikwie męczenników. Następnie w Filmotece Watykańskiej odbył się pokaz filmu dokumentalnego The 21: The Power of Faith, The Village of the Martyrs.
21. męczennik Po egzekucji Kościół koptyjski ujawnił nazwiska 20 męczenników. Na nagraniu widoczna była jednak także 21. ofiara – czarnoskóry mężczyzna, który jako jedyny spośród zamordowanych nie był Egipcjaninem. Później ustalono, że był nim pochodzący z Ghany Matthew Ayariga.
Według większości źródeł mężczyzna był chrześcijaninem już w chwili porwania. Część przekazów wskazuje jednak, że nawrócił się dopiero pod wpływem świadectwa wiary swoich towarzyszy. Gdyby tak było, to jego męczeńska śmierć byłaby chrztem krwi.
Odnalezienie i powrót szczątków 6 października 2017 roku libijski prokurator generalny Al-Sadiq al-Sour oficjalnie potwierdził odnalezienie miejsca pochówku męczenników. Do odkrycia przyczyniły się zeznania jednego z aresztowanych bojowników Państwa Islamskiego, który uczestniczył w egzekucji. Ciała, ze związanymi za plecami rękami i ubrane w te same pomarańczowe kombinezony widoczne na nagraniu, odkryto w strefie przybrzeżnej na obrzeżach Syrty. Obok nich znajdowały się również odcięte głowy ofiar. Badania DNA potwierdziły tożsamość zamordowanych mężczyzn.
14 maja 2018 roku szczątki 20 egipskich męczenników przetransportowano samolotem z Misraty do Kairu, gdzie na lotnisku obecni byli między innymi patriarcha Tawadros II oraz minister ds. imigracji Egiptu Nabila Makram. Następnego dnia przewieziono je do nowo wybudowanego Kościoła Męczenników Wiary i Ojczyzny we wsi Al-Our w muhafazie Minja, gdzie odprawiono mszę świętą pod przewodnictwem biskupa Anba Pavnotiosa oraz biskupa Anba Ermii.
25 lipca 2019 roku Kościół koptyjski oficjalnie zwrócił się do ambasady Libii w Kairze z prośbą o zgodę na przewiezienie do Egiptu ciała 21. męczennika, Matthewa Ayarigi. Biskup Anba Pavnotios wysłał w tej sprawie oficjalną delegację, która spotkała się z chargé d'affaires ambasady, Fawzym al-Mabroukiem Tantoushem. Zapewnił również, że Kościół uszanuje prawa wszystkich stron i spełni wszelkie wymogi prawne, gdyby Ghana w przyszłości wystąpiła o zwrot szczątków.
Jeszcze w tym samym roku władze Libii wyraziły zgodę na przewiezienie ciała Ayarigi do Egiptu. Jego szczątki pochowano wraz z pozostałymi męczennikami pod koniec września 2020 roku.
W kulturze 20 lutego 2018 roku ukazała się książka Martina Mosebacha pod tytułem Die 21: Eine Reise ins Land der koptischen Märtyrer, w której autor szczegółowo opisał życie męczenników. W 2019 roku opublikowano jej angielskie tłumaczenie zatytułowane The 21: A Journey into the Land of Coptic Martyrs.
14 lutego 2024 roku premierę miał francuski film dokumentalny w reżyserii Samuela Armniusa The 21: The Power of Faith, The Village of the Martyrs. Został wyemitowany na kanale KTO, a dzień później zaprezentowano go w Filmotece Watykańskiej.
15 lutego 2025 roku, w 10. rocznicę egzekucji męczenników, premierę miał niezależny krótkometrażowy film animowany The 21, wyprodukowany przez ponad 80 artystów z ponad 24 krajów.
Wykaz imienny Poniżej przedstawiono listę 21 koptyjskich męczenników z Libii:
Przypisy
Kategoria:Święci koptyjscy Kategoria:Męczennicy chrześcijańscy Kategoria:Państwo Islamskie